News

POST TYPE

YOUTH

ဇက်မျိုးဆက်များ (Gernration Z)
03-Sep-2017
ဇကမှှိုးဆကမှှား ဆိုသညမှှာ Generation Z (Gen Z) မှားကို ခေါဆှိုခှငှး ဖှဈသညှ။ တဈနညှးပှောရလှှငှ ယနေ့ခတှေ လူငယမှှားကို ဇကှ (ဇ) မှိုးဆကမှှားဟု ခေါဆှိုရမညှ။ ၁၉၉၆ ခုနှဈမှ ၂၀၁၀ ပှည့နှှဈအတှငှး မှေးဖှားခဲ့သော မှိုးဆကမှှားကို ဇကမှှိုးဆကမှှားဟု ခေါသှညှ။ သူတို့အသကတှှကေ ၂၀ ဝနှးကငှှ အရှယတှှေ ဖှဈနသညှေ။ အကှီးဆုံး ဇကတှှပငှေ လုပငှနှးခှငှ ဝငရှောကသှူတှေ ဖှဈနလေောကပှှီ။ တကကှှှအားမာနနှှင့ှ စှမှးအားပှည့ှ လူငယတှှကေို ဇကတှှဟေု ခေါပှါသညှ။

အမရေိကနပှှညထှောငစှုမှာပငှ ဇကတှှေ ၆၅ သနှးမှှ ရှိသညှ။ နိုငငှံလူဦးရေ၏ လေးပုံတဈပုံခန့ဖှှဈသညှ။ လာမည့ှ ၂၀၂၀ ဆိုလှှငှ ဇကှဦးရကေ စားသုံးသူ အရအတှကှေ၏ ၄၀ ရာခိုငနှှုနှးခန့ှ ဖှဈလာမညဟှု ခန့မှှနှးထားသညှ။ 

ဇကတှှကေို မညသှို့ပိုငှးခှား သတမှှတနှိုငပှါသနညှး။ မီဒီယာမှားက ဇကမှှားကို (အာရုံစူးစိုကမှှု လှော့နညှးလာသူမှား) အဖှဈ သတမှှတကှှသညှ။ ဆိုလိုခငှသှညမှှာ တဈခုခုကို အခှိနအှကှာကှီး အာရုံစိုကခှှငှး၊ စိတစှူးစိုကှ နှဈမှှုပထှားခှငှး အားနညှးလာသည့ှ မှိုးဆကဟှု ဆိုလိုခှငှး ဖှဈသညှ။ ဇကမှှားသညှ (ဖုနှးမကှနှှာပှငှ စှဲနသေူမှား) သို့မဟုတှ (ကှနပှှူတာ မကှနှှာပှငှ စှဲနသေူမှား) (Screen Addicts) အဖှဈ သတမှှတကှှသညှ။ သူတို့ပှောသော အခကှအှလကသှညှ မညမှှှမှနကှနနှိုငပှါသနညှး။

ဇကတှှကေို အာရုံစူးစိုကမှှု အားနညှးလာသူမှား၊ တဈခုခုကို အခှိနကှှာမှင့စှှာ စူးစိုကနှိုငစှှမှး မရှိသူမှားအဖှဈ ပှောဆိုခှငှးမှာ မမှနကှနနှိုငပှါ။ သူတို့သညှ သူတို့အာရုံစိုကသှည့ှ အကှောငှးအရာမှားကို ရှေးခယှခှှင့ှ မှားနသေောကှောင့ှ ရှေးခယှနှခှငှေး ဖှဈနိုငပှါသညှ။  

ဆနှးစဈခကှအှရ လူငယတှှေ၏ အာရုံစူးစိုကနှိုငစှှမှးမှာ ၈ စကကှန့သှာ ဖှဈသညှ။ သူတို့အကှာကှီး အခှိနပှေးခငှစှိတမှရှိ။ အဘယကှှောင့ဆှိုသောှ သတငှးအခကှအှလကှ သို့မဟုတှ သိလိုသည့ှ အကှောငှးအရာတှကေို သူတို့ အလှှံအပယှ ရနိုငသှညှ။ တဈနညှးပှောရလှှငှ သတငှးအခကှအှလကမှှားကှားတှငှ သူတို့ မှေးဖှားလာခဲ့ကှရသူမှား ဖှဈနသညှေ။ သူတို့သိခငှသှည့ှ အကှောငှးအရာမှားကို အခှိနမှရှေး၊ နရောမရှေး ရနိုငသှညှ။ ထို့ကှောင့ှ သူတို့ အရေးကှီးတာလောကကှိုပဲ ရှေးမညှ။ သိခငှတှာလောကကှိုပဲ ဖတမှညဆှိုခှငှးမှာ အဆနှးတော့မဟုတှ။ ဖတစှရာ၊ သိစရာ နညှးပါးသည့ခှတှတှငှေ လူဖှဈလာသူမှား မဟုတခှှငှးကှောင့ှ ပေးသမှှနှင့ှ ရောင့ရှဲတငှးတိမနှမညေ့သှူမှား အဖှဈ ထငမှှတယှူဆရနှ မဖှဈနိုငပှေ။

သူတို့တှငှ လုပစှရာတှလညှေး မှားသညှ။ ထို့ကှောင့ှ ရုပရှှငတှဈကားကိုပငှ တီဗီရှေ့တှငှ ပှီးသညအှထိ ထိုငပှှီးကှည့ခှငှမှှ ကှည့မှညှ။ သို့သောှ သူတို့ စိတဝှငစှားသည့ှ ဂိမှးကိုတော့ မထတမှး ဆော့ခငှဆှော့နလေိမ့မှညှ။ ဇကတှို့သညှ အှနလှိုငှးနှင့ှ အငတှာနကပှေါတှှငှ အခှိနကှုနလှာသညကှ မှားသညှ။ ဆကသှှယရှေးစနဈက ဖုနှးတှပေေါသှို့ ရုပသှံမှားဖှင့ှ ဆကသှှယနှိုငသှညအှထိ တိုးတကလှာသညှ။ သူတို့ သိခငှသှညမှှားကို YouTube  ပေါတှှငှ ရနိုငသှညှ။ ဆိုရှယမှီဒီယာ ၤ Facebook လို နရောမှားတှငှ သိခငှသှည့ှ သတငှးမှားကို သိနိုငသှညှ။ ပှောခငှသှည့ှ သတငှးစကားတှကေို ပှောနိုငသှညှ။ ကှည့ခှငှသှည့ှ ဖှောဖှှရေေး အစီအစဉတှှကေို ကှည့နှိုငသှညှ။ 

သူတို့အတှကှ သတငှးတှကေ ခေါငှးစဉအှလိုကှ မိနဈပိုငှး စကကှန့ပှိုငှးအတှငှး ပှောငှးလဲပှီး တကနှသညှေ။ သူတို့စိတဝှငစှားလှှငှ အဆုံးအထိဖတမှညှ။ စိတမှဝငစှားလှှငှ ကှောသှှားမညှ။ တဈနညှးအားဖှင့ှ ဇကမှှိုးဆကတှို့သညှ ကှောလှှှား၊ ရှေးခယှှ၊ ဘေးဖယတှတသှည့ှ စိတတှှေ မှားလာသညှ။ ထို့ကှောင့ှ သူတို့ စိတဝှငစှားလောကသှည့ှ သတငှးအခကှလှောကကှိုသာ ပဈမှတထှားရနှ မီဒီယာတှကလညှေး ဖှုတထှုတှ ဖှတတှှေ လုပလှာကှသညှ။ 

ဇကမှှိုးဆကတှှကေ ဆိုရှယမှီဒီယာတှထေဲတှငှ အာရုံစူးစိုကမှှု မှားလာသညှ။ အငတှာနကခှတှေ၊ ဆိုရှယမှီဒီယာခတှေ ဖှဈလာသောကှောင့ှ သူတို့တှငှ ပိုငဆှိုငထှားသည့ှ ရှေးခယှဆှုံးဖှတပှိုငခှှင့မှှားဖှင့ှ ကှိုကလှှှငှ ဖတသှညှ၊ မကှိုကလှှှငှ မဖတှ။ ထို့အပှငှ လှတလှပစှှာ ဝဖနခှှငေ့မှှားကို ကောငှးစှာ အသုံးခကှှသညှ။ 

ဇကတှှထေဲတှငှ အငတှာနကကှို အသုံးခပှုံခငှှး ကှဲပှားကှသညှ။ အငတှာနကနှှင့ှ ဆိုရှယမှီဒီယာမှားကို စီးပှားရေးဈေးကှကှ ပုံစံနှင့တှှကပှှီး အကှိုးရှိအောငှ လုပဆှောငသှှားသူတှေ ရှိသညှ။ ရလာသည့ှ အခှင့အှရေးအပေါတှှငှ အမှတထှုတနှိုငသှူတှကေ ခမှှးသာကုနပှှီး၊ ဘာမှနှးမသိသူတှကေ ယောငတှောငတှောငှ ဖှဈနသေေးသညှ။ 

ဇကတှို့သညှ အှနလှိုငှးပေါတှှငှ အခှိနကှုနသှူတှေ ဖှဈသညှ။ ထို့ကှောင့ှ သူတို့ကို လူမှုရေးအားနညှးသညဟှု ထငရှနအှကှောငှးမရှိ။ သူတို့တှငှ ဆိုရှယမှီဒီယာတှကေ ရှိနသညှေ။ သူငယခှငှှး မိတဆှှပေေါငှး မှားစှာနှင့ှ နေ့စဉမှပှတှ ဆကသှှယပှှီး သူတို့သိခငှတှာတှကေို သိအောငလှုပနှကှသညှေ။ တဈနညှးအားဖှင့ှ ဆိုရှယမှီဒီယာမှားကတဈဆင့ှ ပှူနာကို နညှးနိုငသှမှှ နညှးစရနှေ ဖနတှီးနိုငကှှောငှး ကောငှးကောငှးသိထားကှသညှ။ ပှူနာတဈခုကို ကှီးအောငလှညှး လုပနှိုငပှါသညှ။ သို့သောှ သူတို့အခငှှးခငှှး ပှူနာကို ထိနှးလိုကကှှလိမ့မှညှ။

တဈနညှးပှောရလှှငှ ဇကတှို့သညှ ဆိုရှယမှီဒီယာ စီမံခန့ခှှဲမှု သငတှနှးကို တကပှှီးသူမှားဟု ဆိုနိုငသှညှ။ တဈယောကတှညှး ခှှနထှှကလှိုကှ၍မရ။ မကောငှးမှုကို ကောငှးသညဟှုလညှး ဇှတငှှငှး၍လညှးမရ။ ကောငှးမှုကို မကောငှးဟုပှောလညှး မရ။ သူတို့အခငှှးခငှှး ဘာပှောသင့သှညှ၊ ဘာလုပသှင့သှညကှို အဖှဲ့လိုကှ၊ အုပစှုလိုကသှဘောဖှင့ှ ထိနှးပှီးသား ဖှဈနသညှေ။ 

ဇကမှှိုးဆကနှှင့ှ သူ့ရှေ့က (Millennials) မှိုး ဆကကှို ပှနပှှီးဆနှးစဈရာတှငှ နညှးပညာ၌လညှး ဇကတှှကေ သူတို့ရှေ့မှိုးဆကလှောကှ စိတမှဝငစှားကှောငှး တှေ့ရသညှ။ သူတို့တှငှ နညှးပညာဆိုငရှာ ပဈစညှးမှားနှင့ှ သုံးစှဲနိုငစှှမှးမှားကို ယခငလှူတှထကှေ အခှင့အှရေးမှားစှာ ရကှသညှ။ ဖနတှီးရနထှကှ၊ တဈခုမကောငှး တဈခုပှောငှးပှီး သုံးစှဲရနသှာ စိတဝှငစှားကှသဖှင့ှ Millennials တှလေောကှ တီထှငဖှနတှီးခငှစှိတမှရှိဟု ဆိုရမညှ။ (နညှးပညာသညှ ကမဘှာကှီး ရငဆှိုငကှှုံတှေ့နရသေော ပှူနာမှားကို ဖှရှငှေးပေးနိုငမှညလှော) ဟု မှိုးဆကနှှဈဆကအှပေါှ မေးခှနှးထုတှ သုတသနပှေုကှည့ရှာ Millennials တှေ ၃၆ ရာခိုငနှှုနှးက သဘောတူကှပှီး၊ ဇကတှှကေ ၃၀ ရာ ခိုငနှှုနှးသာ သဘောတူသညှ။ 

သို့သောှ ဇကတှှကေ လကတှှေ့ကမှှုကို ပိုပှီး အလေးထားသညှ။ သူတို့က ငှကှေေးအခကအှခဲ တှေ့မညကှို ပိုကှောကသှညှ။ စိတကှူးထကှ လကတှှေ့ကို ပိုအားသနသှညှ။ ထီထိုးခှငှးထကှ အလုပထှှကလှုပမှှ ဖှဈမညကှို ပိုပှီးနားလညလှာကှသညှ။ သူတို့ကိုယ့ှ ခှနကှိုယ့အှားနှင့ှ အလုပလှုပပှှီး ငှရှောခငှသှညှ။ ဇကမှှားသညှ Millennialsတှထကှေ စီးပှားပိုရှာခငှလှာပှီး ကိုယ့ဒှူးကိုယခှှှနသှူတှေ ဖှဈလာသညှ။

E01
(Ref: The Guardian)