News

POST TYPE

TIP

ပလတ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈႏွင့္ က်န္းမာေရး
10-Sep-2018 tagged as



ပလတ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈဟာ ပတ္ဝန္းက်င္က စြန္႔ပစ္လိုက္တဲ့ ပလတ္စတစ္ကေန အရြယ္ႀကီး၊ အရြယ္လတ္၊ အရြယ္ငယ္၊ အရြယ္အလြန္ငယ္ စသည္ျဖင့္ ပံုစံမ်ိဳးစံု မေပ်ာက္မပ်က္ဘဲ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္ တည္တံ့ေနတယ္။ ပလတ္စတစ္ ပစၥည္းဟာ ေဈးေပါတယ္။ သံုးရလြယ္တယ္။ လူ႔အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြမွာ ပလတ္စတစ္ အေျခခံအမ်ိဳးအစား စံုလင္ေအာင္ပါဝင္ေနတယ္။ ပလတ္စတစ္ပစၥည္းေတြက ေႏွးေကြးစြာ ပ်က္စီးႏိုင္ေပမယ့္ အလြယ္တကူ ထုတ္လုပ္လာၾကတယ္။ အသံုးမလိုလို႔ စြန္႔ပစ္တဲ့ ပလတ္စတစ္အေျခခံပစၥည္းေတြ ေျမထု၊ ေရထုမွာ ညစ္ညမ္းလ်က္ရွိတယ္။ ပလတ္စတစ္ကင္းမဲ့ဇုန္လုပ္ဖို႔ မလြယ္ကူလွပါဘူး။ 

ကမၻာ့ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးေန႔ဟာ ေန႔စဥ္ ဇြန္လ ၁၂ ရက္ေန႔ျ့ဖစ္တယ္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ဆြီဒင္ႏိုင္ငံ စေကာ့ဟုမ္းၿမိဳ႕ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးက႑အတြက္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ဦးေဆာင္က်င္းပတဲ့ ပထမအႀကိမ္ လူသားပတ္ဝန္းက်င္ညီလာခံမွ ႏွစ္စဥ္ ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႔ကို “ကမၻာ့ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးေန႔” သတ္မွတ္ကာ ေဆာင္ပုဒ္ေတြခ်မွတ္ၿပီး ႏိုင္ငံအလိုက္ က်င္းပခဲ့ၾကတယ္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြက္ အိႏိၵယႏိုင္ငံက အိမ္ရွင္အျဖစ္ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ေဆာင္ပုဒ္က “ပလတ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈကို တိုက္ဖ်က္ၾကစို႔” (Beat Plastic Pollution) လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ 

ပလတ္စတစ္ အညစ္အေၾကးေတြဟာ ေျမဩဇာအတြက္ အသံုးမဝင္စိုက္ပ်ိဳးမရတဲ့ အဆိပ္သက္သက္ ျဖစ္ေနသလို ေရထုမွာညစ္ညမ္းမႈျဖစ္ကာ ေရသတၱဝါေတြ၊ ေရသတၱဝါ စားသံုးတဲ့ ေရေမွာ္၊ သႏၲာေက်ာက္တန္းေတြ ပ်က္စီးကုန္တယ္။ အဏၰဝါသက္ရွိေတြ ပ်က္စီးေစကာ လူသားတို႔ က်န္းမာေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ တစ္ခါသံုးပလတ္စတစ္ပစၥည္းေတြရဲ႕ အႏၲရာယ္အေပၚ ျပည္သူေတြ သိရွိႏိုင္ဖို႔ ေဆာင္ပုဒ္အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ေပးခဲ့တာပဲ ျဖစ္တယ္။ 

ပလတ္စတစ္ကို ၁၉၅၀ ဝန္းက်င္ကတည္းက စတင္သံုးစြဲခဲ့ၿပီး ယေန႔မွာ အစားအစာကို ထုပ္ပိုးမႈျပဳလုပ္ရာမွာ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳၿပီး စုစုေပါင္း ပလတ္စတစ္သံုးစြဲမႈရဲ႕ ၄၀ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတယ္။ ႏွစ္စဥ္ ကမၻာေပၚမွာ ပလတ္စတစ္အိတ္ ဘီလီယံ ၅၀၀ ခန္႔ သံုးစြဲေနၾကၿပီး ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းက တစ္ခါသံုးပလတ္စတစ္အိတ္ျဖစ္တယ္။ တစ္မိနစ္တိုင္း ပလတ္စတစ္ဘူးတစ္သန္း ဝယ္ယူသံုးစြဲၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္က ပလတ္စတစ္ဘူး၊ ေရသန္႔ဘူး ၄၈၀ ဘီလီယံ ကမၻာတစ္ဝန္းေရာင္းခ်ခဲ့တယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ပလတ္စတစ္ထုတ္လုပ္မႈ အမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး ကမၻာတစ္ဝန္း ပလတ္စတစ္ထုတ္လုပ္မႈရဲ႕ ၂၈ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိတယ္။ 

ပလတ္စတစ္ရဲ႕ အႏၲရာယ္က စြန္႔ပစ္ပစၥည္းျဖစ္တဲ့ ပလတ္စတစ္အိတ္၊ ပလတ္စတစ္ဘူးေတြက ပင္လယ္သမုဒၵရာထဲ ႏွစ္စဥ္ တန္ေပါင္း ၁၃ သန္း ေမ်ာဝင္စီးဆင္းေနၿပီး အမိႈက္ထုႀကီးသဖြယ္ စီးေမ်ာေနလို႔ ေရသတၱဝါနဲ႔ ပင္လယ္ကူးသေဘၤာႀကီးေတြ ေဘးအႏၲရာယ္ရွိကာ “အဏၰဝါေဂဟစနစ္” ယိုယြင္းေစတယ္။ 

ပလတ္စတစ္အိတ္၊ ပလတ္စတစ္ဘူး ထုတ္လုပ္ရာမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ေကာ္ေစ့ဟာ သဘာဝသယံဇာတျဖစ္တဲ့ ေရနံစိမ္းက ထုတ္ယူသံုးစြဲရလို႔ သဘာဝသယံဇာတ ေလ်ာ့နည္းေစတယ္။ မိုးတြင္းအခါ စြန္႔ပစ္ပလတ္စတစ္အိတ္ေတြေၾကာင့္ ေရေျမာင္းေတြ ပိတ္ဆို႔ၿပီး ေရႀကီးေရလွ်ံမႈနဲ႔အတူ ပတ္ဝန္းက်င္ညစ္ညမ္းေစပါတယ္။ ပလတ္စတစ္ေတြဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္မွ ပ်က္စီးႏိုင္တဲ့အတြက္ အမိႈက္မ်ား ေျမျမႇဳပ္မႈနဲ႔အတူ ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ား၊ ပလတ္စတစ္ဘူးမ်ား ေျမျမႇဳပ္ဖ်က္ဆီးျခင္းေၾကာင့္ အပင္မ်ိဳးေစ့မထြက္ႏိုင္လို႔ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းထိခိုက္ေစတယ္။ 

ပလတ္စတစ္အိတ္နဲ႔ အစားအစာထုပ္ပိုးမႈက အိတ္အတြင္းပါရွိတဲ့ ခဲဓာတ္ေၾကာင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားေစျခင္းစတဲ့ ဆိုးက်ိဳးခံစားႀကံဳေတြ႔ရတယ္။ ေရသန္႔ဘူးကို ပလတ္စတစ္ဘူးနဲ႔ စီစဥ္ထားျခင္းက ေနေရာင္ေအာက္မွ ပလတ္စတစ္နဲ႔ ေရ၊ အခ်ိဳရည္၊ ဓာတ္ျပဳမႈျဖစ္ပြားကာ ေရရွည္မွာ ေသာက္သံုးသူေတြအတြက္ အႏၲရာယ္ရွိတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ႏိုင္တယ္။ 

ပလတ္စတစ္ ညစ္ညမ္းမႈကို အာရ္ (R) ၅ လံုးနည္းနဲ႔ လိုက္နာက်င့္သံုးသင့္ပါတယ္။ ဖိုက္အာရ္မွာ ျငင္းဆန္ျခင္း (Reject) ၊ ေလွ်ာ့သံုး (Reduce) ၊ ျပန္သံုး (Reuse) ၊ ျပန္လည္သံုးစြဲ (Recycle) ၊ စုစည္းပို႔ (Return) တို႔ ျဖစ္တယ္။ အစားအစာဝယ္ယူရာမွာ ေရာင္းခ်သူေတြက တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္အိတ္၊ တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္ဘူးေတြနဲ႔ ထုပ္ပိုးမႈကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ ျငင္းဆန္သင့္တယ္။ စကၠဴ (သို႔) ဖက္ရြက္အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။ ယေန႔ ပလတ္စတစ္သံုးစြဲမႈ ေလ်ာ့နည္းလာေစရးအတြက္ ယခင္ကတည္းက ထုပ္ပိုးလာတဲ့ အင္ဖက္၊ ငွက္ေပ်ာဖက္၊ စကၠဴနဲ႔ ထုပ္ပိုးမႈ စနစ္ျပန္က်င့္သံုးဖို႔၊ ေအာ္ဂဲနစ္ ပလတ္စတစ္အိတ္ အစားထိုး (Reduce) သံုးစြဲဖို႔ လိုတယ္။

တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ား၊ တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္ဘူးေတြကို တစ္ခါသံုးစြဲရင္ စြန္႔ပစ္ျခင္း မျပဳဘဲ ျပန္လည္သံုးစြဲ (Reuse) သင့္တယ္။ တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္အိတ္မ်ား၊ တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္ဘူးမ်ား ျပဳျပင္ထုတ္လုပ္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္းအျဖစ္ (Recycle) ျပန္သံုးစြဲ သင့္ပါတယ္။ အသံုးျပဳၿပီး ပလတ္စတစ္အိတ္၊ ပလတ္စတစ္ဘူးေတြ ျပန္သံုးစြဲ (Recycle) ျပဳလုပ္ႏိုင္တဲ့ေနရာကို စုစည္းပို႔ေဆာင္ (Return) ေပးသင့္ပါတယ္။

ကမၻာတစ္ဝန္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတဲ့ စဥ္ဆက္မျပတ္ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ ပန္းတိုင္ ၁၄ မွာ ပင္လယ္သမုဒၵရာနဲ႔ အဏၰဝါအရင္းအျမစ္ေတြကို ေရရွည္တည္တံ့ေစေရးအတြက္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးပန္းတိုင္ ၁၅ မွာ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ေဂဟစနစ္ကို ေရရွည္တည္တံ့ေရး၊ ေျမဆီလႊာဆံုး႐ံႈးမႈကို ရပ္တန္႔ေရး စတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ လိုအပ္ေနရာ ပလတ္စတစ္သံုးစြဲမႈ ေလွ်ာ့ခ်ထုတ္လုပ္သြားဖို႔ အထူးလိုအပ္လာပါတယ္။ 

အစိုးရအသီးသီးက ပလတ္စတစ္ကုန္ၾကမ္းျပန္သံုးစနစ္ (Recycle) အားေပးသင့္တယ္။ ေရသန္႔ဘူးခြံေတြအားလံုး ဖိညႇပ္ပစ္၊ က်စ္လ်စ္တဲ့ ပလတ္စတစ္တံုး ျဖစ္သြားရင္ မီးနဲ႔အပူေပး၊ အရည္က်ိဳကာ ပလတ္စတစ္ခ်ည္မွ်င္ေတြရၿပီး ပလတ္စတစ္ေျခ သုတ္ခံု၊ ေကာ္ေဇာရယူႏိုင္ပါတယ္။ ယခင္ အစိုးရလက္ထက္က ႂကြပ္ႂကြပ္အိတ္ေတြအစား ပလတ္စတစ္ အိတ္ေပ်ာ့သံုးဖို႔ ႏိႈးေဆာ္ခဲ့တယ္။ ယခု ႂကြပ္ႂကြပ္အိတ္ေတြ ျပန္သံုးလာၾကျပန္ၿပီ။

သယံဇာတ ေလ်ာ့နည္းဆံုး႐ံႈးမႈ တားဆီးေရးမွာ ပလတ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈက ထိပ္ဆံုးက ပါဝင္ေနတယ္။ ေသၿပီး ကမ္းတင္ေနတဲ့ ေဝလငါး ဗိုက္ခြဲၾကည့္တဲ့အခါ ပလတ္စတစ္အိတ္ေတြ အမ်ားႀကီး ရရွိခဲ့တယ္။ ေရေနသတၱဝါေတြဟာ လူေတြ ေထာင္ဖမ္းတာထက္ လူတို႔ စြန္႔ပစ္တဲ့ ပလတ္စတစ္စတဲ့ ညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္ ပိုၿပီးေသရတယ္။ ေရရွည္ “အဏၰဝါ ေဂဟစနစ္” ေကာင္းမြန္ေစဖို႔ ပလတ္စတစ္အညစ္အေၾကး တိုက္ဖ်က္သင့္ပါတယ္။ ဒီအတိုင္း စြန္႔ပစ္ေနရင္ ၂၀၅၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ပင္လယ္သမုဒၵရာေရျပင္မွာ ေရသတၱဝါေတြထက္ ပလတ္စတစ္အေလးခ်ိန္က ပိုမ်ားလာႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားတယ္။

သဘာဝသယံဇာတ အရင္းအျမစ္မ်ား ေလ်ာ့နည္းဆံုး႐ံႈးမႈကို တားဆီးေရးနဲ႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ အက်ိဳးရွိရွိ အသံုးျပဳႏိုင္ေရး၊ ပတ္ဝန္းက်င္ယိုယြင္းမႈ၊ ညစ္ညမ္းမႈမရွိေစေရးအတြက္ လူတစ္ဦးခ်င္းမွ ပလတ္စတစ္သံုးစြဲမႈ၊ ထုတ္လုပ္မႈေတြကို ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္လာေအာင္ အမူအက်င့္တစ္ခုအေနနဲ႔ လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရင္းကသာ ပလတ္စတစ္ညစ္ညမ္းမႈကို ဝိုင္းဝန္းတိုက္ဖ်က္ႏိုင္မွာျဖစ္လို႔ ပလတ္စတစ္မသံုးစြဲေရး ဦးစားေပး စဥ္းစားလာသင့္ၿပီ ျဖစ္တယ္။

သုေတသီေတြက ပလတ္စတစ္ကို အခ်ိန္တိုအတြင္း ပ်က္စီးလြယ္ေစတဲ့ ျခတစ္မ်ိဳး ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ အေျမာက္အျမား ေမြးထုတ္ႏိုင္ရင္ တန္ခ်ိန္ ဘီလီယံခ်ီၿပီး စြန္႔ပစ္ထားတဲ့ ပလတ္စတစ္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကို အလြယ္တကူ ေခ်ဖ်က္ႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္။ ဒါကလည္း ပလတ္စတစ္ တစ္မ်ိဳးတည္းမွာ ေတြ႔ရွိတာျဖစ္ၿပီး အျခားပစၥည္းေတြေပၚမွာ ပ်က္စီးမႈမထည့္တြက္ထားဘူးဆိုတယ္။ ေသခ်ာတာက ပလတ္စတစ္ကို ေလွ်ာ့သံုး၊ ျပန္လည္သံုးစြဲဖို႔ စီစဥ္ျခင္းသာ ပဓာနျဖစ္တယ္။

ေဒါက္တာလြင္သန္႔

  • TAGS