News

POST TYPE

TIP

မိသားစုေတြေပ်ာ္ေစဖို႔ သိပၸံနည္းက် သုေတသနေတြက ဘာေျပာထားသလဲ (သို႔မဟုတ္) ေပ်ာ္႐ႊင္ေသာ မိသားစုဘဝမ်ား၏ လၽွိဳ႕ဝွက္ခ်က္ ၁၇ ခု
Bruce Feiler ဟာ ‘ေပ်ာ္႐ႊင္ေသာ မိသားစုဘဝမ်ား၏ လၽွိဳ႕ဝွက္ခ်က္’ The Secrets of Happy Families ဟူေသာ စာအုပ္တစ္အုပ္ကို ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလထုတ္ Readers Digest မဂၢဇင္းက ယင္းလၽွိဳ႕ဝွက္ခ်က္ဟု ဆိုသည့္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို အတိုခ်ဳံးကာ ျပန္လည္ တင္ျပထားပါတယ္။ အႀကံျပဳထားခ်က္မ်ားဟာ ေတြ႕ေနက် အင္တာနက္အႀကံေပးခ်က္ Tips ေတြလို မဟုတ္ဘဲ သုေတသနေတြကို အေျခခံထားၿပီး အျမင္ အေတြးဆန္းေလးေတြ ျဖစ္ကာ စိတ္ဝင္စားစရာမို႔ The Voice Sunday ပရိသတ္အတြက္ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်ၾကတဲ့အခါ သင့္လက္တြဲဘက္ရဲ႕ ေဘးမွာ ထိုင္ပါ 

တစ္ေယာက္နဲ႔ တစ္ေယာက္မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ထိုင္ျခင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ ခပ္ေစာင္းေစာင္း အေနအထားနဲ႔ ထိုင္တာတို႔ထက္စာရင္ တစ္ေယာက္ကိုတစ္ေယာက္ ေဘးခ်င္းယွဥ္ၿပီးထိုင္တာ ပိုၿပီး လက္ရည္ တစ္ျပင္တည္း ပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္ေစတယ္လို႔ သိပၸံနည္းက် သုေတသနေတြက ေတြ႕ရွိထားပါသတဲ့။

မီးမွိန္ဖ်ဖ်ထြန္းပါ 

သိပ္ေတာက္ပလြန္းမေနတဲ့ မွိန္ဖ်ဖ် အလင္းေရာင္ဟာ လူေတြကို ပိုၿပီး သက္ေသာင့္သက္သာ ျဖစ္ေစ၊ လုံၿခဳံေစပါတယ္။ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ ပိုၿပီး သက္ေတာင့္သက္သာ စကားေျပာျဖစ္တယ္ေလ။

အမ်ိဳးအေဆြေတြအေၾကာင္း ကေလးေတြကို ေျပာျပပါ 

ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းေတြရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈေတြ အေၾကာင္း၊ ႐ႈံးနိမ့္မႈေတြ အေၾကာင္းကို မ်ားမ်ားသိတဲ့ ကေလးေတြဟာ ေလာကဓံေတြကို ပိုၿပီးခံႏိုင္ရည္ရွိၿပီးေတာ့ ဖိအား Stress ေတြရဲ႕ ဒဏ္ကိုလည္း ပိုခံႏိုင္ရည္ ရွိပါသတဲ့လို႔ သုေတသနေတြက သက္ေသျပထားပါတယ္။

ပိတ္ထူနဲ႔ခ်ဳပ္ထားတဲ့ ထိုင္ဖုံအခင္းေပၚ တက္ထိုင္ပါ 

မန္ဆာခ်ဴးဆက္တကၠသိုလ္၊ ဟားဗတ္နဲ႔ ေယးလ္တို႔က လုပ္ေဆာင္တဲ့ ေလ့လာခ်က္အရ ထိုင္ဖုံးပိတ္စအခင္းေပၚ တက္ထိုင္တဲ့အခါ လူေတြဟာ ပိုၿပီး ေပ်ာ့ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေပ်ာင္း ရွိလာပါသတဲ့။ ဧည့္ခန္းက ဆိုဖာေပၚမွာ ဇနီးသည္နဲ႔ စကားေျပာရဆိုရ အဆင္ မေျပေတာ့တဲ့အခါ ထိုင္ဖုံပိတ္ကေလးေတြ ခင္းထားတဲ့ ခုံေတြရွိတဲ့ ထမင္းစားပြဲလို ေနရာမ်ိဳးမွာ မိသားစု ဝိုင္းဖြဲ႕ေျပာဆိုၾကေပါ့။

ဘိုးဘိုးဘြားဘြားတို႔ကို မၾကာခဏ အိမ္အလည္ေခၚပါ 

‘အသိပညာ လၽွိဳ႕ဝွက္ဘ႑ာသိုက္ပါပဲ’ လို႔ ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ မႏုႆေဗဒ ပညာရွင္ ဆာရာဘလဖာဟာဒီ က ေျပာၾကားပါတယ္။ ဘြားေအရဲ႕ ကူညီမႈကိုရတဲ့ ကေလးအေမေတြဟာ စိတ္ဖိစီးမႈ ေလ်ာ့နည္းၾကၿပီး ဘြားေအနဲ႔ မေနခဲ့ရတဲ့ ကေလးေတြထက္ ေနခဲ့ရတဲ့ ကေလးေတြက ပိုၿပီးၫွိလို႔ႏိႈင္းလို႔ ေကာင္းတယ္လို႔ ေလ့လာမႈ ၆၆ ခုကို အျပန္အလွန္ သုံးသပ္ထားခ်က္ တစ္ခုက သက္ေသျပထားပါတယ္။

အဆိုး၊ အေကာင္းေဝမၽွတဲ့ ကစားနည္းကို ကစားပါ 

ထမင္းစားၿပီးခ်ိန္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မိသားစုစုံၾကတဲ့ အခါ တစ္ေန႔တာအတြင္း ကိုယ္ႀကဳံခဲ့ရတာ ေတြထဲက ေကာင္းတာတစ္ခုနဲ႔ မေကာင္းတာတစ္ခုကို တစ္ေယာက္တစ္လွည့္ ေျပာျပၾကပါ။ အေဖနဲ႔အေမ အပါအဝင္ အျခားသူမ်ားကို ၾကည့္႐ႈေလ့လာျခင္းဟာ တကယ့္ဘဝမွာ ႀကဳံရတဲ့ အနိမ့္အျမင့္ အတက္အက် ေတြကို လမ္းၫႊန္ေပးၿပီး ကေလးေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ကိုယ့္နားရွိေနသူေတြအေပၚ ကိုယ္ခ်င္းစာမႈနဲ႔ တစ္သားတည္းရွိမႈတို႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေစပါတယ္။

ပဋိပကၡကို ျပန္အသုံးျပဳၿပီး မိသားစုႏွင့္ တသားတည္း ရွိမႈကို ျပပါ 

‘ကိုယ္လိုခ်င္တာ တစ္ခုခုကို အေျခခံၿပီး မိသားစု စကားမ်ားရတဲ့ အေျခအေနမွာ လုပ္ႏိုင္တာတစ္ခု ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ဒီကိစၥကို လက္ေလၽွာ႔လိုက္မလား၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ေနၿပီး ရန္ဆက္ျဖစ္မလား ဆိုတာပါပဲ’ လို႔ အေမရိကန္ အထူးတပ္ဖြဲ႕ဝင္ေဟာင္း တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေဂ်ဆန္မကၠာသီက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ပဋိပကၡကို ျပန္အသုံးျပဳၿပီး မိသားစုနဲ႔အတူ တသားတည္းရွိမႈကို ျပပါ။

အိမ္အလုပ္လုပ္စရာရွိတဲ့ စာရင္းကို ကပ္ထားပါ 

‘လုပ္စရာရွိသည္မ်ား’ ‘လုပ္ေနဆဲအရာမ်ား’ ‘ၿပီးသြားတဲ့အလုပ္ေတြ’ အစရွိၿပီးေတာ့ အိမ္အလုပ္ေတြကို စာရင္းေလးခြဲကပ္ထားပါ။ မိသားစုဝင္ တစ္ေယာက္ေယာက္က လုပ္ေနၿပီဆိုတာနဲ႔ လုပ္ေနတဲ့အလုပ္ ေခါင္းစဥ္ကို ေနာက္တစ္ကြက္ထဲကို ေ႐ႊ႕လိုက္ပါ။ ၿပီးသြားၿပီဆိုရင္လည္း ၿပီးတဲ့အထဲကို ေ႐ႊ႕ေပါ့ေလ။ ‘အိမ္အလုပ္ေတြ ႏွစ္ဆၿပီးေစရမယ္လို႔ အာမခံပါတယ္’ ဆိုၿပီး Agile Manifesto စာအုပ္ကို တြဲဖက္ေရးသားတဲ့ ဂ်က္ဖ္ဆူသာလန္းက ေျပာပါတယ္။

တင္းက်ပ္မႈမ်ား ေျဖေလ်ာ့ပါ 

မနက္ခင္း မိသားစုလိုက္ အျပင္ထြက္တာမ်ိဳးတို႔ တျခားနည္းစနစ္ေတြ သုံးၿပီး အားလုံး ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါးျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္တာမ်ိဳးနဲ႔ မိသားစုအတြင္း တင္းက်ပ္မႈေတြ သက္သာေအာင္ လုပ္ႏိုင္ပါတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြက ဆိုပါတယ္။

အားကစားလုပ္ၾကစို႔ 

ကေလးငယ္ေတြ အားကစားနဲ႔ ထိေတြ႕ေစဖို႔ဟာ မိဘေတြမွာ အင္မတန္ တာဝန္ရွိပါတယ္လို႔ Positive Coaching Alliance လို႔ေခၚတဲ့ ေတြ႕ဆုံ ေဆြးေႏြးဖလွယ္မႈဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း တည္ေထာင္သူ ဂ်င္သြန္ဆင္က ေျပာၾကားပါတယ္။ အားကစားပြဲ ၿပီးသြားတဲ့အခါ ကိုယ့္ကေလးရဲ႕ အမွားေတြကို အျပစ္မတင္ဘဲနဲ႔ “သားေရ မင္းကန္လိုက္တာ ဂိုးေတာ့ မဂိုးဘူးကြ။ ဒါေပမဲ့ မင္းဟာ လြယ္လြယ္နဲ႔ အေလၽွာ႔ေပးမယ့္ေကာင္ မဟုတ္ဘူးလို႔ ျမင္တယ္ေဟ့” ဆိုတဲ့ စကားလိုမ်ိဳး သုံးသင့္တယ္လို႔ သြန္ဆင္က ဆိုပါတယ္။

အားလုံးပုံမွန္ဆုံၾကပါ 

‘တစ္ခုခုျဖစ္တာမ်ိဳးကို အားလုံးပါဝင္ သိရွိေစဖို႔အတြက္ မိသားစု ေတြ႕ဆုံၾကတာေတြ ပုံမွန္ေလး လုပ္ေပးဖို႔လိုပါတယ္’ လို႔ မိသားစုေရးရာ အစီရင္ခံစာေတြ ေရးသားတဲ့ ေဒးဗစ္စတားက ေျပာၾကားပါတယ္။ သင့္တို႔မွာ ျပႆနာေတြအေၾကာင္းကို ေဆြးေႏြးဖို႔ လုံၿခဳံတဲ့ အဝန္းအဝိုင္းေလး မရွိဘူးဆိုရင္ မိသားစုဘဝလည္း ဘယ္မွာလာ တိုးတက္ပါေတာ့မလဲ။

စကားမ်ား ရန္ျဖစ္တဲ့အခါ 

ကိုယ့္လက္တြဲဘက္ထက္ အျမင့္မွာ ထိုင္ေနတာတို႔၊ လက္ကိုေခါင္းေနာက္ပစ္ၿပီး ေျခေထာက္ကို အျမင့္တစ္ေနရာရာ ေပၚကို လွမ္းတင္ၿပီး ေနတာတို႔က ကိုယ့္မွာ ဩဇာအာဏာ ပိုႀကီးတယ္ဆိုတာ ျပတဲ့ပုံျဖစ္ၿပီး စိတ္ႀကီးဝင္လာေစကာ ေအာက္မွာထိုင္တာလိုမ်ိဳး အင္အားနည္းတဲ့ ပုံစံျဖစ္ၿပီး မေက်မခ်မ္းႏိုင္မႈကို ျဖစ္ေစပါသတဲ့။

စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္မ်က္လုံးနဲ႔ ၾကည့္တာမ်ိဳးေလၽွာ႔ပါ 

အင္ဒီယာနတကၠသိုလ္က ပညာရွင္ေတြဟာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ မ်က္ႏွာအမူအရာေတြကို ေလ့လာခဲ့ ၾကပါတယ္။ စိတ္ပ်က္တယ္ဆိုတဲ့ ဟန္မ်ိဳးနဲ႔ ၾကည့္တတ္ၾကတဲ့ စုံတြဲေတြဟာ အိမ္ေထာင္ေရးတင္းမာမႈ ပိုမ်ားတတ္ၾက ပါသတဲ့ေလ။

ပရိေဘာဂေတြကို စက္ဝိုင္းပုံထားပါ 

တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ေဘးခ်င္းယွဥ္ထိုင္တာမ်ိဳးထက္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ ထိုင္တာဟာ ပိုၿပီး ဆက္ႏြယ္မႈေလ်ာ့ေစတာ သိၾကၿပီးပါၿပီ။ မိသားစု အားလုံး သိုက္သိုက္ဝန္းဝန္း ျဖစ္ေစဖို႔ရာ ဝိုင္းၿပီး ထိုင္တဲ့ပုံကို သုံးသင့္ပါတယ္လို႔ စိတ္ပညာရွင္ေတြက အႀကံေပးထားပါတယ္။

မင္းနဲ႔ငါ အေျပာေလၽွာ႔ပါမယ္ 

‘နာမ္စားမ်ား၏ လၽွိဳ႕ဝွက္ခ်က္’ ဆိုတဲ့ စာအုပ္ကို ေရးသားသူ တကၠဆက္တကၠသိုလ္က ဂ်ိမ္းစ္ပန္နီ ေဘကာက ‘မင္းေၾကာင့္ ဒီကိစၥေတြ ျဖစ္ရတာ’ ဆိုတာမ်ိဳးထက္ ‘ငါတို႔ ဘယ္လိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ၾကမလဲ’ ဆိုတဲ့ အျမင္မ်ိဳးနဲ႔ ေျပာၾကမယ္ဆိုရင္ ရန္ပြဲေတြ အခ်ိန္တိုတိုနဲ႔ ၿပီးတတ္ပါတယ္လို႔ အႀကံျပဳထားပါတယ္။

ညေနေျခာက္နာရီနဲ႔ ရွစ္နာရီၾကား စကားမမ်ားေစနဲ႔ 

အဲဒီအခ်ိန္ဟာ အလုပ္ၿပီးလို႔ ေျခကုန္လက္ပန္းက် အိမ္ျပန္လာတဲ့အခ်ိန္၊ ကေလးေတြလည္း ပင္ပန္းလာ တဲ့အခ်ိန္၊ မိသားစုအားလုံးလည္း ဆုံခ်ိန္ဆိုေတာ့ ေဆြးေႏြးရခက္ခဲတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ အဲဒီအခ်ိန္မွာ မေျပာေစခ်င္ဘူးလို႔ ခ်ီကာဂိုတကၠသိုလ္က စိတ္ပညာရွင္ေတြက သတိေပးထားပါတယ္။

ျငင္းခုန္တာကို သုံးမိနစ္အထိပဲ ကန္႔သတ္ရမယ္ 

အျငင္းအခုံတစ္ခု ျဖစ္ၿပီဆိုရင္ တကယ္ျငင္းရတဲ့ အေၾကာင္းအရာက ပထမပိုင္း သုံးမိနစ္ေလာက္ အတြင္းမွာ ပါၿပီးသြားပါၿပီ။ ေနာက္ပိုင္း ဆက္ေျပာ ၾကတာေတြက ေျပာၿပီးသားေတြကို ထပ္တလဲလဲေျပာၾကတာပါ ဆိုၿပီးေတာ့ ဝါရွင္တန္တကၠသိုလ္က ဂၽြန္ေဂါ့မန္းက ဆိုထားပါတယ္။

သန္႔ဇင္စိုး