News

POST TYPE

POPULAR POST

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နေရာ ဘယ်သူဆက်ခံမလဲ
11-Feb-2017
မနတှလေးမှို့တှငှ လုပသှော နိုငငှံရေးစကားဝိုငှး တဈခုတှငှ ပရိသတထှဲမှ ကှှနတှော့ကှို မေးခှနှးတဈခု မေးသညှ။ မေးခှနှးကို ကှားသောအခါ ခနှးမကှီး တဈခုလုံး တိတဆှိတသှှားသညှ။ ‘ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ ကနှှးမာရေးကှောင့ှ အနားယူသှားလှှငှ သူ့နရော ဘယသှူဆကခှံမလဲ’
 
မေးခှနှးက အမေးကောငှး၊ မေးသင့မှေးထိုကသှော မေးခှနှး။ တိုငှးပှညသှညှ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညပှေါှ တရားလှနှ မှီခိုနရသညှေ။  ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညသှညှ မှနမှာပှညှ၊ မှနမှာပှညသှညှ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ ဖှဈနသညှေ။ ကိဈစအားလုံးသညှ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ မကှနှှာပှမှ၊ သို့မဟုတှ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညဖှှတမှှ ပှတသှလို ဖှဈနသညှေ။ ဝနကှှီးဌာနမှားစှာ၊ ကောမှတီ မှားစှာတှငလှညှး ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှ ဥကကှဋဌှ၊ ဝနကှှီးနရော ယူထားသညှ။ နိုငငှံတောှ အတိုငပှငခှံပုဂဂှိုလလှညှး ဖှဈသညှ။ ပုလငှးလညပှငှး Bottleneck ကဲ့သို့ပငှ ဆုံးဖှတခှကှှ မှားစှာသညှ သူ့ကိုဖှတပှှီးမှ ထှကရှသညှ။ အသကအှရှယလှညှး မငယတှော့။

အမေးကို သုံးမှိုးဖှကှညေ့ပှါမညှ။

အဖှေ ၁။ မသိပါ။ တိုတိုတုတတှုတဖှှခှငှေး ဖှဈသလို တကယလှညှး မသိပါ။ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ ကိုယတှိုငှ သိ မသိလညှး ကှှနတှောှ မသိပါ။ 

ပါတီဆိုလှှငှ ပါတီ၊ အစိုးရအဖှဲ့ဆိုလှှငှ အစိုးရအဖှဲ့၊ လှှတတှောဆှိုလှှငလှညှး လှှတတှောဆှိုပှီး ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှ အာဏာခှဲဝေ ပေးထားသော လှှဲအပထှားသူမှား ရှိပါသညှ။ သို့သောှ ထိုပုဂဂှိုလအှမှားစုမှာ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညနှှင့ှ အသကမှတိမှးမယိမှးမှားသာ မှားပှီး ကနှှးမာရေးအရလညှး ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှပငှ ပိုကောငှးပုံရသညှ။ ငယသှောသူမှားမှာလညှး အတှငှးစညှးထဲ သိပမှရောကသှေးဟု မှငရှသညှ။

ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ နောကရှှေးကောကပှှဲမတိုငမှီ အနားယူလှှငမှူ သူ့ပါတီက နရောအမှားစု ရထားသဖှင့ှ ရှေးပါလိမ့မှညှ။ နောကှ ရှေးကောကပှှဲတှငမှူ အခှအနေေ မညသှို့ဖှဈမညမှှနှး မသိသေးပါ။

အဖှေ ၂။ သူ့အလိုလို ဖှဈသှားမညှ။

မရှိမဖှဈသောသူဟူ၍ မရှိပါ။ သမငှေးခေါလှှှငှ လိုကပှါသှားရသညခှညှှး။ 

ဗိုလခှှုပအှောငဆှနှးနှင့တှကှ အာဇာနညှ ခေါငှးဆောငမှှား ကဆှုံးသည့အှခါ ဦးနုက ဦးဆောငပှှီး သူ့တာဝနမှှားကို ဆကယှူကှသညှ။ ဗိုလခှှုပသှာ ‘အကယှ၍’ မသခေဲ့လှှငှ နိုငငှံပိုကောငှးသှားနိုငသှညှ ဟူသော မှနှးဆခကှမှှား ဖှဈသောလှညှး ယငှးတို့မှာ မှနှးဆခကှမှှား ဖှဈသညှ။ ဗိုလခှှုပသှညှ လှနခှဲ့သော နှဈ ၇၀ က ဆုံးပါးသှားပှီ။ သမိုငှးတှငှ ‘အကယှ၍’ ‘if’ ဆိုသော စကားလုံးသညှ ဒေါသသင့သှညှ။ ဗိုလခှှုပရှှိလှှငှ ပိုကောငှးသလို၊ ပိုဆိုးသှားနိုငသှညှ။ သို့မဟုတှ မတိမှးမယိမှးသာ ဖှဈမညှ။ မညသှူမှှ မပှောနိုငပှါ။

အဖှေ၊ ၃။ ဘယသှူဆကခှံဆကခှံ အရေးမကှီး။ နောကတှဈနညှး ပှောရလှှငှ institutions မှားက ဆကခှံပါမညှ။ အဘယကှှောင့နှညှး။ နှဈခကှရှှိသညှ။

(က) ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညနှှင့ှ ထိပတှနှးလကထှောကမှှား အကှားတှငှ ကှာဟမှု ကှီးစှာရှိသညှ။ အရညအှခငှှးကို အကဲခတရှခကလှှှငပှငှ ပှညတှှငှးပှညပှ ဂုဏသှတငှး ကှောစှောခှငှး၊ လူအမှား၏ ထောကခှံမှုကို ရယူနိုငခှှငှးတို့တှငှ ကှာဟမှုကှီးသညှ။ ဒုတိယခေါငှးဆောငှ ရှိလှှငပှငှ Distant Second၊ ခပလှှမှးလှမှးမှ ဒုတိယဟုုသာ ပှောရမညှ။

ယှဉပှှရလှှငှ၊ လီကှမယှုတို့ စငကှာပူ တညထှောငခှဲ့သော အဖှဲ့တှငမှူ လီကှမယှုသညှ ထိပဆှုံးခေါငှးဆောငှ ဖှဈသောလှညှး တနှးတူရညတှူ Peers မှားထဲမှ ခေါငှးတဈလုံးသာသူ ‘first among equals’ ဖှဈသညကှို မှငရှသညှ။ Goh Ken Swe၊ S. Rajaratnam၊ Toh Chin Chye တို့သညှ လီကှမယှုနှင့ှ တနှးတူအရညအှခငှှး ရှိသူမှား ဖှဈရာ လီကှမယှုက နိုငငှံရေးပိုငှး ဦးဆောငပှှီး ကနှသှူမှားက သူ့နယပှယနှှင့သှူ ပိုငနှိုငစှှာ စငကှာပူကို တှနှးတငသှှားနိုငသှညှ။ Goh Ken Swe ဆိုလှှငှ စီးပှားရေးပညာရပတှှငှ လီကှမယှု၏ ဆရာပငှ ဖှဈခဲ့သေးသညှ။

အမရေိကနပှှညထှောငစှုကဲ့သို့ နိုငငှံမှိုးတှငလှညှး သမမှတထကှ သူ့ဝနကှှီး အဖှဲ့ဝငအှခှို့က အရညအှခငှှး ပိုရှိသညှ၊ နာမညပှိုကှီးသညမှှိုးကို မကှာခဏ တှေ့ရတတသှညှ။ ယငှးသို့ အရညအှခငှှးပှည့ှ လကထှောကမှှား ရှိသော နိုငငှံမှိုးတှငှ အရိုကအှရာ ဆကခှံခှငှးသညှ ခှောမှေ့တတသှညှ။

(ခ) Charismatic Leader မှိုးကို လူပုဂဂှိုလဖှှင့ှ အစားထိုးမရနိုငှ၊ Institutions မှားကိုသာ အားကိုးရမညှ။ Institutions မှား ခိုငမှာအောငှ တညဆှောကထှားလှှငှ မညသှူဆကခှံသညှ ဖှဈစေ တိုငှးပှညကှို မယိမှးမယိုငှ ရှေ့ဆကသှှားအောငှ Institutions မှားက ပဲ့ကိုငလှိမ့မှညှ။ Institutions ဆိုသညမှှာ အဖှဲ့အစညှးမှားကို လညှးကောငှး၊ အစဉအှလာ ထုံးတမှးယဉကှှေးမှုမှားကို လညှးကောငှး ခှုံငုံသော ဝေါဟာရ ဖှဈသညှ။

အမရေိကနပှှညထှောငစှုတှငှ Institutions မှား ခိုငမှာတောင့တှငှးသည့အှတှကှ မညသှည့သှမမှတ တကတှကှ နိုငငှံရှေ့ဆကသှညဟှု ဆိုကှသညှ။ ခပညှံ့ညံ့ သမမှတ တကအှုပခှှုပလှှှငပှငှ မလဲမပှို ခံနိုငရှညှ ရှိသညှ။ နောကသှမမှတတကလှှှငှ နိုငငှံသညှ ပှနခှုနထှလာသညဟှု ဆိုကှသညှ။ 

ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှို ပုဂဂှိုလအှရ အစားထိုးရနှ မဖှဈနိုုငှ။ မှနမှာနိုငငှံသညှ ပုဂဂှိုလခှငမှှုကဲသော ယဉကှှေးမှု ရှိသညှ။ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညသှညှ ညှို့အားပှငှးခေါငှးဆောငှ ဖှဈသညှ။ Charismatic Leader/Charismatic Leadership သညှ ပုဂဂှိုလကှို ဗဟိုပှုသညှ။ ထိုခေါငှးဆောငမှှိုး နရောတှငှ အစားထိုးလှှငှ လူပုဂဂှိုလအှားဖှင့ှ အစားထိုးမရ။ သူ့ကိုမီမညှ မဟုတှ။ မီလှှငပှငှ မီသညထှငမှညှ မဟုတှ။ မညသှူဆကခှံသညှ ဖှဈစေ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှို မမီဟုသာ တှကကှှမညှ ဖှဈသညှ။ ထိုအခါ ဆကခှံသူအပေါှ ဖိအားမှားစှာ ကရှောကမှညှ ဖှဈသညှ။ 

ခိုငမှာသော Institutions မှားဖှင့သှာ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှို အစားထိုးနိုငမှညှ။ Democratic Institution မှား၊ Economic institutions မှားကို ခိုငခှိုငမှာမာ တညဆှောကထှားနိုငမှှသာ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ အလှနကှာလကို အဖှရှောနိုငမှညှ။

မှနမှာ့ Institutions

နောကတှဈခကှှ။ သိုု့ဆိုလှှငှ မှနမှာ့ Institutions မှား အခှအနေေ မညသှို့ရှိပါသလဲ။ 

မှနမှာနိုငငှံတှငှ ခတှမေီ Institutions မှားသညှ ဥမမညှ စာမမှောကသှာ ရှိသေးသညှ။ ဒီမိုကရကတှဈ ယဉကှှေးမှုကိုပှောပှော၊ ဝနကှှီးဌာနမှားကို ကှည့ကှှည့ှ ထူးမခှားနား။ ခကခှကခှဲခဲ တညဆှောကနှရဆေဲသာ။ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ အနဖှငှေ့ နိုငငှံကို စိတခှလှကခှှ ထားခဲ့ခငှသှညှ ဆိုလှှငှ Institution မှားကို တညဆှောကခှှငှးမှတဈပါး ရှေးစရာမရှိ။ နောကတှဈခကှမှှာ Institution မှားက တညဆှောကရှနှ လူပုဂဂှိုလှ လိုအပခှကှှ ရှိသညှ။ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညှ တဈဦးတညှးဖှင့ှ မဖှဈနိုငပှါ။ အရညအှခငှှးမှင့သှူ၊ နိုငငှံခစှသှူမှားကို သူ့နရောနှင့ှ သူခထှား right people in right places နိုငမှှသာ ယငှးတို့ ပါဝငနှသေော Institution တညဆှောကရှေး ရှေ့ရောကပှမညှေ။ wrong people in wrong places ‘နရောလှဲလူလှဲ’ ဖှင့မှူ Institution မှား ဘယမှှရောကမှညှ မဟုတှ။ 

ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညနှရောကို တောင့တှငှးသော နိုငငှံပှု Institution မှားကသာ ဆကခှံနိုငလှိမ့မှညှ။ ထို Institution မှား ကို ဖနတှီးရနှ တာဝနသှညလှညှး ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညပှေါတှှငသှာ အဓိက ကရှောကနှသညှေ။ 

ဇယသှေူ


ABOUT AUTHOR

(ဇေယျသူ)