News

POST TYPE

POPULAR POST

အမ်ိဳးသားေသြးဌာန၊ တာဝန္ခံ ေဒါက္တာသီတာေအာင္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုျခင္း
05-Mar-2018



“အဓိကေတာ့ အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ေသြးမသြင္းတာအေကာင္းဆံုးပဲ”

ေဆြမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ေသြးလွဴဒါန္းျခင္းေၾကာင့္ ေသြးလက္ခံသည့္သူသည္ ရက္ေပါင္း ၃၀ အတြင္း အသက္ေသဆံုးႏိုင္သည္ဟုဆိုသည္။ ထိုအေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပည္သူလူထု ဗဟုသုတရရွိေစရန္ႏွင့္ သတိျပဳမိေစရန္အတြက္ အမ်ိဳးသားေသြးဌာန၏ တာဝန္ခံေဒါက္တာသီတာေအာင္ႏွင့္ The Voice က ေမးျမန္းျဖစ္သည္မ်ားကို ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

Voice : အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ေသြးလွဴဒါန္းလို႔မရဘူးဆိုတာ ဟုတ္ပါသလား ဆရာမ။ ဒီအေၾကာင္းေလးကို ရွင္းျပေပးပါဦး။
Dr.TDA : အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ေသြးသြင္းရင္ျဖစ္တာကို ေျပာတာပါ။ ဒါကို နည္းပညာပိုင္းအေခၚအရေတာ့ Transfusion Associated Graft Vs Host Disease (TaGvHD) လို႔ ေခၚတယ္။ အဓိက ဘာျဖစ္တာလဲဆိုေတာ့ Host ဆိုတာက လူနာ၊ Graft ဆိုတာက သြင္းလိုက္တဲ့ေသြး၊ ေသြးလွဴရွင္ဆီကေသြး။ ဒီေတာ့ လူနာထဲကို ေသြးလွဴရွင္ဆီက ေသြးသြင္းလိုက္တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ လူနာရဲ႕ကိုယ္ထဲမွာ ေသြးလွဴရွင္ရဲ႕ေသြးထဲက Mature T Lynphozytes ဆိုတဲ့ စစ္သားေတြရွိတယ္။ အဲဒါေတြက ပ်ံ႕သြားတယ္။ အလွဴရွင္ဆီကဟာက လူနာရဲ႕ကိုယ္ထဲေရာက္မွျဖစ္တာ။ T Lynphozytes ဆိုတာ ခႏၶာကိုယ္မွာ ကိုယ္ခံအားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဆဲလ္ေတြရွိတယ္။ T၊ B၊ NK ဆိုတဲ့အထဲကမွ T ဆိုတဲ့ Lynphozytes က စထြက္ခါစမွာ မရင့္က်က္ဘူး။ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု မတူဘူးေပါ့။ ဒါေတြက ေတာ္ေတာ္ခက္ခဲနက္နဲတဲ့အရာေပါ့။ ခႏၶာကိုယ္ကေန ျပန္တိုက္ထုတ္ရမယ့္ Lynphozytes ဆဲလ္တစ္မ်ိဳးက လူနာကိုယ္ထဲေရာက္ၿပီးပ်ံ႕ေတာ့ လူနာမွာရွိေနတဲ့ ဆဲလ္ေတြနဲ႔ လိုက္တိုက္တာ။

Voice : အဲဒီဆဲလ္ေတြကေန လူနာကို ဘာေတြ ဆက္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသလဲ ဆရာမ။
Dr.TDA : ဒီေတာ့ ဘာေတြျဖစ္လဲဆိုေတာ့ သူ႔ဘက္က စစ္သားနဲ႔ လူနာထဲကစစ္သားနဲ႔ တိုက္တာ။ တိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ လူနာထဲမွာရွိေနတဲ့ ကိုယ္ခံအားကို ေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့သူေတြက အျပင္ကဝင္လာတဲ့ T Lynphozytes ေတြက အမ်ိဳးလို႔ ထင္ထားတယ္။ ပံုစံေတြက မတိမ္းမယိမ္းျဖစ္ေနေတာ့ လူနာက ဝင္လာတဲ့ဟာကို ကိုယ္နဲ႔ေတာ္ေတာ္ညီေတာ့ (Self-ကိုယ္) လို႔ပဲမွတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝင္လာတဲ့ေကာင္က စြမ္းအားမ်ားၿပီးေတာ့ Self လို႔မွတ္ထားတဲ့ဟာကို တိုက္ပစ္လိုက္တာ။ တိုက္လိုက္ေတာ့ အဓိကထိတာက ျခင္ဆီကိုထိသြားတယ္။ ၿပီးရင္ အသည္းရဲ႕ဆဲလ္ေတြနဲ႔ အစာအိမ္လမ္းေၾကာင္းကို ထိတယ္။ အျပင္ကေန ရန္သူဝင္မွာကို ခႏၶာကိုယ္က သဘာဝႀကီးက တားထားတယ္။ အျပင္ကဝင္ရင္ အေရျပားကကာရမယ္။ အစားကဝင္ရင္ အူကကာရမယ္။ ထြက္လာတာမွန္သမွ်ကို ျခင္ဆီကေနၿပီးေတာ့ ရန္သူကိုတိုက္ဖို႔အတြက္ စစ္သားထုတ္ေပးရတယ္။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ေသြးလည္ပတ္တာကေန လည္သြားလို႔ရွိရင္ အသည္းထဲက်ရင္ စားပစ္ေတာ့ စားတဲ့ေနရာေတြမွန္သမွ်ကို တိုက္ပစ္ေတာ့ အေရျပားမွာ ျခစ္ရာေတြေပၚသြားတယ္။ လူက ဝလာတယ္။ ဝမ္းေလွ်ာတယ္။ အဓိကက ၂၁ ရက္ေလာက္ဆိုရင္ ေသခ်ာေပါက္ ၉၉ ဒသမ ၉ ရာခိုင္ႏႈန္း အသက္ဆံုး႐ံႈးတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူ႔မွာ ဘာမွအကာအကြယ္မရွိေတာ့ဘဲ ေရာဂါပိုးေတြဝင္တယ္။ ေသြးသြင္းျခင္းကို ေၾကာက္ေစခ်င္တာေပါ့။ ေသြးသြင္းျခင္းဆိုတာက ေသြးဆိုတဲ့အနီေလးေတြမဟုတ္ဘဲနဲ႔ အဲဒီေသြးထဲမွာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ အႁမႊာခ်င္းေတာင္မတူတဲ့ ကိုယ္ခံအားစနစ္ေတြ အကုန္ပါသြားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူနာကေန သြင္းလိုက္တဲ့သူနဲ႔ မတိမ္းမယိမ္း အမ်ိဳးျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သူ႔စိတ္ထဲမွာ လက္ခံလိုက္ေပမယ့္ သူက ကိုယ္ခံအားနည္းနည္းက်ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဝင္လာတဲ့ေကာင္က သူ႔ကိုျပန္တိုက္သြားတာေပါ့။ ေသြးေပးတဲ့သူမွာ ေရာဂါဘာညာရွိလို႔ မဟုတ္ဘူး။ ဒါက သဘာဝပဲ။

Voice : အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း သြင္းလို႔မရဘူးဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ရွင္းျပေပးပါဦး။
Dr.TDA : အေဖ၊ အေမအတူတူဆို မရဘူး။ ေယာက်ာ္းနဲ႔ မိန္းမဆိုရတယ္။ အမ်ိဳးဆိုတာက ေသြးေႏွာ (Blood Related) ျဖစ္ရမယ္။ ကိုယ့္အေဖဘက္က အမ်ိဳးေတြနဲ႔မရသလို ကိုယ့္အေမဘက္က အမ်ိဳးေတြနဲ႔လည္းမရဘူး။ အိမ္ေထာင္သည္ အခ်င္းခ်င္းရတယ္။ သူတို႔က ေမြးလာတဲ့ကေလးေတြမွာ အသားဝါတာျဖစ္တယ္။ ဝါရင္ ေသြးခ်ိန္းတာေတြလုပ္ရတယ္။ အဲဒီလိုအခ်ိန္က်ရင္ သူ႔အေဖရဲ႕ေသြးနဲ႔ ခ်ိန္းတာေတြမလုပ္သင့္ဘူး။ မျဖစ္လို႔လုပ္ရမယ္ဆိုရင္ ဝင္သြားမယ့္ Lynphozytes ေတြကို သတ္ရတယ္။ ဘာနဲ႔သတ္ရသလဲဆိုေတာ့ Radiation (ဓာတ္ေရာင္ျခည္) နဲ႔ သတ္ရတယ္။ Gamma Irradiator ဆိုတဲ့စက္နဲ႔ပါ။ Lynphozytes ေတြ ပြားမယ့္ဟာကို Radiation က ျဖတ္ပစ္လိုက္တာ။ မျဖစ္လို႔သြင္းရမယ္ဆိုရင္ Irradiate လုပ္ၿပီးမွ သြင္းရတယ္။

Voice : ဒီလိုအမ်ိဳး အခ်င္းခ်င္း ေသြးသြင္းလို႔မရဘူးဆိုတာ အခုမွျဖစ္လာတာလား ဆရာမ။
Dr.TDA : ဟိုအရင္တုန္းကေတာ့ ဘာျဖစ္မွန္းမသိဘူး။ အခုေတာ့ အေၾကာင္းရွာႏိုင္တာေပါ့။ စျဖစ္ကတည္းက ငါတို႔ အခုမွျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ ေသြးသြင္းလိုက္တယ္။ တစ္ခုခုျဖစ္သြားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေသြးသြင္းလို႔ျဖစ္တာလား၊ မျဖစ္တာလားဆိုတာ မသိေသးဘူး။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ဆရာမတို႔က စံုစမ္းစစ္ေဆးႏိုင္တဲ့နည္းလမ္းေတြ အရမ္းတိုးတက္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ သုေတသနေတြလုပ္ရင္းနဲ႔ အေၾကာင္းရင္း အခုမွေပၚတာေပါ့။ ျဖစ္တာက အရင္တုန္းကတည္းက ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ေသြးသြင္းလိုက္တယ္။ ၂၁ ရက္၊ တစ္လေလာက္ၾကာမွ အသားေတြဝါတယ္။ ဝမ္းေတြေလွ်ာၿပီး ဆံုးသြားတတ္တယ္။ ဘယ္သူကမွ ေသြးေၾကာင့္လို႔ မထင္ခဲ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တျခားတိုင္းျပည္ေတြမွာ ေသြးသြင္းၿပီးတဲ့ လူနာတစ္ေယာက္က ဘယ္အခ်ိန္မွာ တစ္ခုခုျပန္ျဖစ္ျဖစ္ Report ျပန္တင္ရတယ္။ ဒါကဘာေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္သလဲဆိုတာကို ျဖစ္တဲ့လကၡဏာေတြနဲ႔ ထင္တဲ့အေၾကာင္းေတြကို စံုစမ္းၿပီး Test ေတြ လုပ္ရတယ္။ အခု Test ေတြလုပ္တာပိုၿပီး တိုးတက္လာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဒါေၾကာင့္ျဖစ္တာ သိသြားတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုကာကြယ္ရမလဲ၊ Radiation မသံုးႏိုင္တဲ့အခ်ိန္က်ရင္ေတာ့ မသြင္းတာ အေကာင္းဆံုးပဲ။

Voice : ဒီကိစၥကို ဘယ္တံုးေလာက္က စသိတာလဲ။
Dr.TDA : ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးတိုင္းျပည္ေတြ သိတာကေတာ့ ၂၀ ရာစုေလာက္တည္းက စသိေနပါၿပီ။ ဆရာမတို႔ဆီမွာကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး ႏွစ္ေယာက္ေလာက္ပဲ ေတြ႔ေသးတယ္။ ဆရာမတို႔က စံုစမ္းေလ့လာမႈေတြ မလုပ္ႏိုင္ဘူးေလ။ ဒါေပမဲ့ ျဖစ္တဲ့လကၡဏာေတြနဲ႔ ဒီကိစၥရဲ႕ လကၡဏာေတြကိုေပါင္းၿပီးေတာ့ သတိထားမိတာေပါ့။ သူတို႔ဆီက ဗဟုသုတေတြရလာတယ္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ေလာက္ေက်ာ္ေတာ့မွ ပိုၿပီး Awareness ျဖစ္လာတာေပါ့။ ေတြ႔ခဲ့တဲ့လူနာႏွစ္ေယာက္လံုးကေတာ့ ေသသြားတာေပါ့။ ေသြးလွဴလိုက္တဲ့သူကေတာ့ ဘာမွမျဖစ္ပါဘူး။ ေသြးလက္ခံတဲ့သူမွာလည္း အၿမဲတမ္းျဖစ္မယ္ေတာ့ မဟုတ္ဘူးေပါ့။ သူက ကံတရားလို႔ေျပာေသာ္လည္း ေသြးလက္ခံတဲ့သူရဲ႕ ကိုယ္ခံအားေပၚ မူတည္တာေပါ့။ သူ႔ကိုတိုက္တဲ့သူကို ျပန္တိုက္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ဘာမွမျဖစ္ဘူး။ သူက မတိုက္လိုက္မိလို႔ျဖစ္သြားတာ။ အဓိကေတာ့ ကိုယ္ခံအားက်ေနတဲ့သူေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္တာပဲ။

Voice : Radiation သံုးတယ္ဆိုတာကို ရွင္းျပေပးပါဦး။
Dr.TDA : ထည့္မယ့္ေသြးအထုပ္ကို Gamma Irradiator ထဲ ထည့္လိုက္တာေပါ့။ ထည့္ၿပီး Radiation ေပးရတယ္။ သံုးမိနစ္၊ ေလးမိနစ္အတြင္းမွာ အကုန္ေသသြားတာ။ ဒီလိုထည့္သတ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေသြးကို အသံုးျပဳလို႔ရတယ္။

Voice : Gamma Irradiator နဲ႔ ဆဲလ္ကို သတ္ေပးတာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေရာ လုပ္ေဆာင္ေပးေနၿပီလား ဆရာမ။
Dr.TDA : ဆရာမတို႔ဆီမွာ Irradiator မရွိဘူး။ သူက ေဒၚလာငါးသိန္းေလာက္ တန္ဖိုးရွိတယ္။ ဆရာမတို႔က အခုျခင္ဆီလဲတဲ့သူေတြအတြက္ေတာ့ ေျမာက္ဥကၠလာေဆး႐ံုမွာ တစ္လံုးဝယ္ထားတာေတာ့ ရွိပါတယ္။

Voice : အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ေသြးလွဴလို႔မရဘူးဆိုေတာ့ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဆရာမအေနနဲ႔ ေသြးလွဴဒါန္းတဲ့အခါ သတိျပဳႏိုင္မွာေတြကို ေျပာျပေပးပါဦး။
Dr.TDA : အဓိကေတာ့ ကိုယ့္အမ်ိဳးလိုရင္ ကိုယ့္အမ်ိဳးေပးမွပဲရမယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနက ႐ိုး႐ိုးသာမန္လူေတြ မေပးထားလို႔ေပါ့။ သူမ်ားတိုင္းျပည္မွာကေတာ့ ကေလးေတြေပးတယ္။ ကိုယ္ခံအားနည္းတဲ့သူေတြမွန္သမွ်ကို Irradiate Blood ေပးတယ္။ ဆရာမ တို႔ဆီမွာ Irradiate Blood က မသံုးႏိုင္ဘူး။ မသံုးႏိုင္တဲ့အေျခအေနမွာ တကယ္လို႔ လူနာသည္ သူ႔ရဲ႕ကိုယ္ခံအား နည္းနည္းက်ေနခဲ့မယ္ဆိုရင္ ျဖစ္တတ္တယ္။ လူနာကိုယ္ခံအားက်ရင္ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့တျခားအေၾကာင္းေတြလည္းရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အမ်ိဳးေပးမွရေတာ့မယ့္ အေျခအေနမ်ိဳးမျဖစ္ေအာင္ ေသြးလွဴဘဏ္မွာ တျခားလူေပးထားတဲ့ ေသြးေတြျပည့္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ မလိုေတာ့ဘူး။ ေပးခဲ့ရင္ေတာ့ လႊဲေပးလို႔ရတာေပါ့။ ကိုယ့္အမ်ိဳးေပးမွ ရမယ္ဆိုတဲ့အေျခအေနမ်ိဳး မျဖစ္ေအာင္လုပ္ရမွာေပါ့။ အဓိကကေတာ့ အမ်ိဳးေသြးမွေပးရေလာက္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမျဖစ္ေအာင္ ေစတနာေသြးလွဴရွင္ေတြ ေထာက္ပံ့ထားခဲ့မယ္ဆိုရင္ ဆရာမတို႔က ေရွာင္လႊဲလို႔ရသြားတာေပါ့။ ဒီကိစၥက Irradiation မလုပ္သေ႐ြ႕ကေတာ့ ဘယ္သူျဖစ္မယ္ဆိုတာ ေျပာလို႔မရဘူး။ အဓိကေတာ့ အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း ေသြးမသြင္းတာအေကာင္းဆံုးပဲ။ အမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္းဆိုတာက Blood Related ကို ေျပာတာေပါ့။

Voice : ဆရာမအေနနဲ႔ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လူထုကို သတင္းစကားပါးေပးပါဦး။
Dr.TDA : ဆရာမကေတာ့ လူငယ္ေလးေတြကို ေျပာခ်င္တာက ရက္ေပါင္း ၁၂၀ ၾကာရင္ ပိုေနမယ့္ေသြးနဲ႔ လူနာေတြ မလိုတဲ့အခ်ိန္တည္းကကို လာေရာက္ေထာက္ပံ့ေပးျခင္းက ဒီလိုအမ်ိဳးခ်င္း မျဖစ္မေနေပးရတဲ့အေျခအေနကို ႀကံဳလာမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အခုကတည္းက ေစတနာေသြးလွဴရွင္စနစ္ကို လူငယ္ေတြထဲမွာ ေမြးျမဴၿပီး ထူေထာင္လိုက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါေတြအကုန္လံုးက ပေပ်ာက္သြားမွာပါ။

Voice : ဟုတ္ကဲ့။ အခုလို ျပည့္ျပည့္စံုစံုေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

သီတာေဆြ