News

POST TYPE

POLITICAL

အေျခအေနေတြပိုေကာင္းလာေတာ့မယ့္ ဘဂၤါလီအေရး
14-Aug-2018

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး အဘူအာဆန္ မာမြတ္ အာလီဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေလးရက္ၾကာခရီးစဥ္အျဖစ္ လာေရာက္ခဲ့ၿပီး ဘဂၤါလီေတြ ေနရပ္ျပန္ေရးအတြက္ အရင္က သေဘာတူညီခ်က္ေတြကို အေသးစိတ္ထပ္မံေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ ဘဂၤါလီေတြ ေဆာလ်င္စြာ ေနရပ္ျပန္ႏိုင္ေရး၊ နယ္စပ္ေဒသလံုၿခံဳေရးနဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာ ပူးေပါင္းေျဖရွင္းေရး စတာေတြကိုလည္း ႏွစ္ႏိုင္ငံသေဘာတူခဲ့ပါတယ္။

အိႏၵိယအစိုးရကလည္း အာသံျပည္နယ္ထဲ ေနထိုင္သူေတြ ႏိုင္ငံသား ဟုတ္၊ မဟုတ္ စာရင္းေကာက္စိစစ္လိုက္ရာမွာ ေဒသခံ ေလးသန္းေလာက္ဟာ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေၾကာင္း အတည္မျပဳႏိုင္ဘူးလို႔ ဩဂုတ္လေႏွာင္းပိုင္းမွာ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးအႀကီးအကဲအျဖစ္ ခ်ီလီသမၼတေဟာင္း မီရွဲဘာခ်လတ္ (Michelle Bachelet) ကို ကုလသမဂၢက ဩဂုတ္ ၁၀ ရက္မွာ မဲေပးေ႐ြးခ်ယ္ခန္႔အပ္လိုက္ပါတယ္။ သူဟာ လက္ရွိအႀကီးအကဲ ေဂ်ာ္ဒန္ေတာ္ဝင္မ်ိဳးႏြယ္ အယ္ဟူစိန္ရဲ႕ ေနရာမွာ လာမယ့္စက္တင္ဘာ ၁ ရက္ေန႔ကစလို႔ ေလးႏွစ္ၾကာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ပါမယ္။

ဒီလို အေျခအေနအေျပာင္းအလဲေတြေၾကာင့္ ျမန္မာအစိုးရ ေခါင္းခဲေနရတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ ဘဂၤါလီအေရး ပိုမိုေကာင္းမြန္လာမလား၊ ပိုဆိုးသြားမလားဆိုတာ ေလ့လာၾကည့္ၾကပါစို႔။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး၏ ခရီးစဥ္

ဘဂၤါလီအေရးနဲ႔ပက္သက္လာရင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံဟာ အဓိကသက္ဆိုင္သူတစ္ဦး (Stakeholder) ျဖစ္ပါတယ္။ ရခိုင္ျပည္နယ္ကေန ထြက္ေျပးသြားၾကၿပီး အေရအတြက္ သိန္းနဲ႔ခ်ီတယ္လို႔ ဆိုၾကတဲ့ ဘဂၤါလီေတြကို လက္ခံထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေနရတဲ့ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘဂၤါလီအေရးကို ျမန္မာအစိုးရက ကိုင္တြယ္ရာမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရရဲ႕ သေဘာထားက တျခားႏိုင္ငံေတြ၊ ကုလသမဂၢနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ သေဘာထားထက္ပိုၿပီး အေရးႀကီးတယ္လို႔ စာေရးသူယူဆပါတယ္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ႐ံႈးနိမ့္ၿပီး ေငြေၾကးခဝါခ်မႈ၊ ေငြေၾကးအလြဲသံုးစားမႈေတြနဲ႔ တရားစြဲခံထားရတဲ့ မေလးရွားဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း နာဂ်စ္ရာဇတ္ဟာ ဘဂၤါလီအေရးမွာ “သခြပ္ပင္က မီးတက်ီက်ီ” ဆိုသလို ေဟာင္ဖြာေဟာင္ဖြာလုပ္ခဲ့ပါေသးတယ္။ တကယ္လို႔ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွိတ္ဟာ ဆီနာရဲ႕ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရကသာ နာဂ်စ္ရာဇတ္လို ေဟာင္ဖြာေဟာင္ဖြာ လုပ္ခဲ့ရင္ ႏိုင္ငံတကာဖိအား ပိုတိုးလာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ ဘဂၤါေဒ့ရွ္အစိုးရနဲ႔ ဆက္ဆံေရးေကာင္းမြန္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဝန္ႀကီးရဲ႕ ခရီးစဥ္ဟာ ႏွစ္ႏိုင္ငံခ်စ္ၾကည္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

နယ္စပ္ေဒသက ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ မူးယစ္ေဆးဝါး ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမႈျပႆနာနဲ႔ အစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ လံုၿခံဳေရးျပႆနာကို ႏွစ္ႏိုင္ငံပူးေပါင္းေျဖရွင္းၾကဖို႔လည္း အခုခရီးစဥ္အတြင္းမွာ သေဘာတူခဲ့ၾကပါတယ္။ အာဆာေသာင္းက်န္းသူအဖြဲ႔ (ARSA) ဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ျခမ္းနယ္စပ္မွာ အေျခစိုက္ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ တိုက္ခိုက္မႈေတြလုပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနဆဲျဖစ္တယ္လို႔လည္း ယူဆရပါတယ္။ မၾကာေသးခင္ရက္ပိုင္းကေတာင္ ေကာလာဟလသတင္းေတြေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ လံုၿခံဳေရး တိုးျမႇင့္ခဲ့ရပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ အထူးသျဖင့္ ဘူးသီးေတာင္၊ ရေသ့ေတာင္၊ ေမာင္ေတာ စတဲ့ေဒသေတြ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းဖို႔ဆိုရင္ ျမန္မာအစိုးရအေနနဲ႔ အာဆာအဖြဲ႔ဝင္ေတြကို ဖမ္းမိဖို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရရဲ႕ အကူအညီလိုအပ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ကမၻာေပၚက လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔အမ်ားအျပားဟာ လက္နက္အင္အားေတာင့္တင္းဖို႔၊ အဖြဲ႔ရပ္တည္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ မူးယစ္ေဆးဝါးကရတဲ့ဝင္ေငြကို မွီခိုရေလ့ရွိပါတယ္။ လက္ရွိမွာလည္း ျမန္မာဘက္ကေန ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ကို စိတ္ႂကြေဆးျပားေတြ အလံုးအရင္း တင္ပို႔ေနတဲ့ အေနအထားရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးဝါးျပႆနာကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရနဲ႔ ပူးေပါင္းေျဖရွင္းေရးဟာ အာဆာအဖြဲ႔ကို ႏွိမ္နင္းေရးအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးလွပါတယ္။

လူဦးေရ အဆမတန္ေဖာင္းပြေနၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံထက္ကို ပိုၿပီးဆင္းရဲတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဟာ ထြက္ေျပးဘဂၤါလီေတြကို လက္ခံမထားဘဲ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ ျပန္ပို႔ခ်င္ပါတယ္။ ဘဂၤါလီေတြဟာ သူတို႔နဲ႔ ဘာသာစကား၊ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာတူညီၾကေပမယ့္ အလုပ္အကိုင္ဖန္တီးမေပးႏိုင္တာ၊ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ထားဖို႔ ေငြေၾကးမတတ္ႏိုင္တာေတြေၾကာင့္ ျပန္ပို႔ခ်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရနဲ႔ ထြက္ေျပးဘဂၤါလီေတြ မက္ေလာက္တဲ့ ကမ္းလွမ္းမႈမ်ိဳး ေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘဂၤါလီေတြကို ျပန္လည္လက္ခံစရာလိုမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုသေဘာတူညီခ်က္ရရွိဖို႔ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ခက္ခဲပါလိမ့္မယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ မဟာမိတ္ျဖစ္လာေသာ အိႏၵိယ

အိႏၵိယႏိုင္ငံ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း အာသံျပည္နယ္အစိုးရဟာ သူတို႔ ျပည္နယ္ထဲမွာရွိတဲ့ ႏိုင္ငံသားစာရင္းကို ဩဂုတ္လေႏွာင္းပိုင္းမွာ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္ထားသူ ၃၂ ဒသမ ၉ သန္း ရွိတဲ့အနက္ ၂၈ ဒသမ ၉ သန္းကိုပဲ ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ အတည္ျပဳလို႔ ရတယ္လို႔ ေၾကညာခ်က္က ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်န္တဲ့ေလးသန္းဟာ အိႏၵိယႏိုင္ငံသားမဟုတ္ဘူး၊ တရားမဝင္ခိုးဝင္ေနထိုင္သူေတြလို႔ အဓိပၸာယ္ေပါက္ေစခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အိႏၵိယအစိုးရကေတာ့ အဲဒီလူေတြဟာ လာမယ့္စက္တင္ဘာ ၃၀ ရက္ေန႔အထိ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ေၾကာင္း ခိုင္လံုတဲ့စာ႐ြက္စာတမ္းေတြနဲ႔ ထပ္မံေလွ်ာက္ထားလို႔ရမယ္၊ သတ္မွတ္ရက္ မေက်ာ္ခင္ကာလအထိ သူတို႔ကို တရားမဝင္ေ႐ႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်သူေတြလို႔ သတ္မွတ္မွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာဖိအားေတြ ခ်က္ခ်င္းက်ေရာက္မလာဖို႔အတြက္ အခုလို ပါးပါးနပ္နပ္ စီစဥ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အိႏၵိအစိုးရတာဝန္ရွိသူေတြကေတာ့ အာသံျပည္နယ္ထဲမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေန ခိုးဝင္ေနထိုင္ၾကသူ သိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး ရွိတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အစိုးရကေတာ့ မဟုတ္ဘူးလို႔ ျငင္းပါတယ္။ ဒီေတာ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံဟာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံလို ဘဂၤါလီျပႆနာကို စတင္ရင္ဆိုင္လာရပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ အိႏၵိယဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာမိတ္ျဖစ္လာၿပီလို႔ ဆိုရတာပါ။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္အပါအဝင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား အမ်ားအျပားက ရခိုင္ျပည္နယ္က ဘဂၤါလီေတြဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံက ခိုးဝင္လာသူေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ အခိုင္အမာယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ မြတ္ဆလင္ႏိုင္ငံတခ်ိဳ႕နဲ႔ အေမရိကန္အပါအဝင္ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကေတာ့ ဘဂၤါလီေတြကို ႐ိုဟင္ဂ်ာလို႔ေခၚၿပီး သူတို႔ကို ျမန္မာႏိုင္ငံသား ျဖစ္ခြင့္ေပးရမယ္လို႔ ယူဆေနၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အိႏၵိယ အာသံျပည္နယ္အစိုးရရဲ႕ ႏိုင္ငံသားစိစစ္ေရး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ ဆင္းရဲတဲ့ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံသားေတြ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံေတြထဲကို ေခတ္အဆက္ဆက္ ခိုးဝင္ခဲ့ၾကတယ္ဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ကို ပိုမိုခိုင္မာေစပါလိမ့္မယ္။ ႐ိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့အယူအဆကိုလည္း မ်ားစြာအားေပ်ာ့ သြားေစပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လို႔ ႐ိုဟင္ဂ်ာဆိုတဲ့ အယူအဆကို ႏိုင္ငံတကာက ဆက္လက္ကိုင္စြဲေနဦးမယ္ဆိုရင္လည္း အိႏၵိယကပါ ျမန္မာဘက္က ပါလာမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ အေျခအေနပိုေကာင္းလာမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရး အႀကီးအကဲအသစ္

ေတာင္အေမရိက ခ်ီလီႏိုင္ငံရဲ႕ ပထမဆံုးအမ်ိဳးသမီးသမၼတျဖစ္ခဲ့သလို သမၼတသက္တမ္း ႏွစ္ႀကိမ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးတဲ့ မီရွဲဘာခ်လတ္ဟာ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီးအျဖစ္ လာမယ့္စက္တင္ဘာလကစလို႔ ေလးႏွစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ပါေတာ့မယ္။ မၾကာမီ ရာထူးက ဆင္းေပးရေတာ့မယ့္ အာရပ္လူမ်ိဳး အယ္ဟူစိန္ကေတာ့ ဘဂၤါလီအေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာအစိုးရကို အျပင္းအထန္ေဝဖန္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္နဲ႔လည္း ဆက္ဆံေရး မေျပျပစ္ခဲ့လို႔ သမၼတေဒၚနယ္ထရမ့္ဟာ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီကေန အေမရိကန္ကို ႏုတ္ထြက္ေစခဲ့ပါတယ္။

မီရွဲဘာခ်လတ္ကေတာ့ စစ္အာဏာရွင္ပီႏိုခ်က္လက္ထက္ ေက်ာင္းသူဘဝမွာ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားခဲ့လို႔ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ခံခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္အစိုးရလက္ေအာက္ကေန လြတ္ေျမာက္ခါစ ဒီမိုကေရစီ ကူးေျပာင္းေနဆဲ ျမန္မာႏိုင္ငံကို စာနာနားလည္ေပးႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။ ေတာင္အေမရိကတိုက္သားျဖစ္တဲ့အတြက္လည္း ေရနံနဲ႔ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ႂကြယ္ဝတဲ့ အာရပ္မြတ္ဆလင္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ဩဇာလႊမ္းမိုးမႈကေန ကင္းလြတ္မယ္လို႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

တစ္မ်ိဳးသားလံုး စုစည္းညီၫြတ္ၾကရမယ့္ ဘဂၤါလီအေရး

ရခိုင္ျပည္နယ္ ဘဂၤါလီအေရးဟာ တစ္မ်ိဳးသားလံုး၊ တစ္ႏိုင္ငံလံုးနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ကိစၥျဖစ္ပါတယ္။ ဘဂၤါလီအေရး ပိုဆိုးလာမယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ ေလ်ာ့က်လာမွာျဖစ္သလို ဥေရာပနဲ႔ အေမရိကန္က အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈ (Sanctions) ေတြ ခ်မွတ္လာရင္လည္း တံု႔ေႏွးေနတဲ့ စီးပြားေရးနာလန္မထူႏိုင္ဘဲ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္တာဝန္ရွိသူေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသား မူဆလင္နဲ႔ ဗုဒၶဘာသာရဟန္းေတာ္ေတြအပါအဝင္ တစ္မ်ိဳးသားလံုး ညီညီၫြတ္ၫြတ္နဲ႔ စုေပါင္းအေျဖရွာၾကပါလို႔ တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။

မိုးေအး(ကၽြန္းေခ်ာင္း)

www.apnews.com