News

POST TYPE

PERSPECTIVE

Facebook ႏွင့္ ကုလားကေပးေသာ သင္ခန္းစာ
01-Jun-2017

ယခုကာလတြင္ လူမႈကြန္ရက္ ဝက္ဘ္ဆိုက္ Facebook တြင္ ေသာေသာညံေနသည့္ ကိစၥရပ္မွာ “ကုလား” ဆိုသည့္ စကားလံုးကို Hate Speech ဟု Facebook Team က ယူဆသတ္မွတ္လိုက္ျခင္း အေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းႏွင့္အတူ ကုလားဆိုသည့္ အသံုးအႏႈန္းသည္ အမုန္းစကား ဟုတ္ မဟုတ္ဆိုသည့္ အျမင္မတူစြာ အျငင္းပြားမႈမ်ားကိုလည္း ျမင္ေတြ႔ေနရသည္။ 

အဆိုပါ “ကုလား” ေဝါဟာရႏွင့္ပတ္သက္၍ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရွိ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း၊ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားႏွင့္ NGO အခ်ိဳ႕၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားအရ ကန္႔သတ္ပိတ္ပင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု Facebook က ဆိုခဲ့သည္။ မည္သည့္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားဟု အတိအက် ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုျခင္းမ်ိဳး မရွိေပ။

တကယ္တမ္းအားျဖင့္ ၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ျမန္မာေဝါဟာရမ်ားတြင္ ကုလားဆိုသည့္ ေဝါဟာရ အသံုးအႏႈန္း တည္ရွိလာခဲ့သည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀ဝ ခန္႔ ရွိေနၿပီျဖစ္ၿပီး စတင္သံုးစြဲစဥ္ကတည္းက ႏွိမ္ခ်ေျပာဆို ဆက္ဆံရန္ အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္ဖြယ္ ရွိေၾကာင္း အေထာက္အထား မ်ားမ်ားစားစား မရွိေပ။ 

ျမန္မာ ေဝါဟာရမ်ားတြင္လည္း ကုလားဟူသည့္ အသံုးအႏႈန္းအျပင္ ပဲကုလားဟင္း၊ ေဆးကုလားမ၊ သရက္သီး ကုလားတည္၊ ကုလားေအာ္သီး၊ သစ္ကုလားအုတ္၊ ငွက္ကုလားအုတ္၊ ကုလားတက္၊ ကုလားထိုင္၊ ကုလားတန္ျမစ္ စသည္ျဖင့္ အျခား အသံုးအႏႈန္းမ်ား အမည္နာမမ်ားလည္း ရွိေသးသည္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ျမန္မာပညာရွိ စာေပပညာရွင္ႀကီး တစ္ဦးအမည္မွာလည္း ဦးကုလား ျဖစ္ေလသည္။ ယေန႔ေခတ္ကာလမ်ားတြင္ ကုလားဆိုသည့္ စကားလံုးသည္ အိႏၵိယဘက္မွ ျမန္မာျပည္သို႔ ေရႊ႕ေျပာင္း အေျခခ်လာသည့္ လူမ်ိဳးႏြယ္စုတစ္ခုကို ေယဘုယ်အားျဖင့္ ရည္႐ြယ္ေျပာဆိုျခင္း ျဖစ္ေသာ္လည္း ႏွိမ္ခ်ဆက္ဆံသည့္ Hate Speech တစ္ခု ဟုတ္ မဟုတ္ဆိုသည္မွာ အသံုးျပဳသူ၏ ေစတနာ၊ ရည္႐ြယ္ရင္းတို႔ႏွင့္သာ တိုက္႐ိုက္ သက္ဆိုင္မည္ဟု ယူဆမိသည္။  

သတင္းမ်ားႏွင့္ Facebook အသံုးျပဳသူမ်ား၏ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားအရ ၿပီးခဲ့သည့္ရက္ပိုင္းအတြင္း Facebook Team ၏ အေရးယူမႈမ်ားေၾကာင့္ “ကုလား”စကားလံုးအား သံုးႏႈန္းခဲ့သည့္ အင္တာနက္သံုးစြဲသူမ်ား၏ Account မ်ား Like ႏွင့္ Comment လုပ္၍မရျခင္း၊ Post မ်ား ျဖဳတ္ခ်ခံရျခင္းႏွင့္ Account ယာယီ အပိတ္ပင္ခံရျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ယင္းျဖစ္ရပ္အေပၚ ျပည္တြင္း Facebook အသံုးျပဳသူမ်ားက တံု႔ျပန္ပံုမွာ “ကုလား” ဆိုသည့္ ေဝါဟာရႏွင့္ ယင္းႏွင့္ဆက္ႏႊယ္ေနသည့္ စကားလံုးမ်ားကို လူမႈကြန္ရက္တြင္ အတိအလင္း ေရးတင္ၾကျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ မည္သည့္အဖြဲ႔အစည္းကမွ တာဝန္ခံ၍ ေျဖရွင္းေပးၾကျခင္း မရွိေပ။ တာဝန္ခံမည့္ အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ မူဝါဒလည္း မရွိေပ။

Google, Facebook ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရမ်ားဘက္က လူမႈကြန္ရက္မွတစ္ဆင့္ အမုန္းစကား ျဖန္႔ေဝျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ အမွားမ်ား ျဖန္႔ခ်ိျခင္းမ်ားကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္ႏွိမ္နင္းရန္ တြန္းအား ေပးခံေနရခ်ိန္တြင္ ယင္းကဲ့သို႔ တိုင္ၾကားခံရျခင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ Facebook Team က လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ တံု႔ျပန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ဟန္တူသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ဖက္မွ ျပန္ၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ အမုန္းစကားႏွင့္ သတင္းမွား ျဖန္႔ေဝမႈ တားဆီးရန္ ႀကံစည္ေနသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္ကို မွားယြင္းသည့္ အစြဲမကင္းသည့္ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ားျဖင့္ ထိခိုက္လာေနသည့္ သေဘာပင္ျဖစ္သည္။ 

အသံုးျပဳသူမ်ား၏ တံု႔ျပန္ခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အဆိုပါ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မွားယြင္းေၾကာင္း သိရွိခဲ့ရသည့္အတြက္ အဆိုပါ ပိတ္ပင္တားဆီးမႈကို ျပန္လည္ ျပင္ဆင္ႏိုင္ရန္ အျမန္ဆံုး ႀကိဳးစားခဲ့ရၿပီး ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ဤကဲ့သို႔ ထပ္မံ မျဖစ္ပြားရန္ ဂ႐ုစိုက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း Facebook မွ ေျပာခြင့္ရ ပုဂၢိဳလ္တစ္ေယာက္က ဆိုထားေၾကာင္း Mashable အြန္လိုင္းသတင္းဌာနက ေဖာ္ျပထားသည္ကိုလည္း ဖတ္႐ႈလိုက္ရသည္။

ကမၻာတစ္ဝန္းတြင္ Facebook အသံုးျပဳသူ သန္း ၂၀ဝ၀ ေက်ာ္ ရွိေနၿပီး ဘာသာစကား ၇၀ မ်ိဳးခန္႔ျဖင့္ အသံုးျပဳေနၾကေသာေၾကာင့္ ဤမွ် မ်ားျပားေသာ ပမာဏကို ကိုင္တြယ္ေနရျခင္းသည္ မေမွ်ာ္လင့္ထားသည့္ အမွားအယြင္း မ်ားစြာကို ျဖစ္ေပၚလာေစသည္။ အထူးသျဖင့္ အၾကမ္းဖက္မႈ၊ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ၊ လိင္အျမတ္ထုတ္မႈႏွင့္ အခ်က္အလက္မွားမ်ား ျဖန္႔ေဝမႈမ်ား တိုးပြားလာေနေသာေၾကာင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္ရန္ ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရမ်ား၏ ဖိအားေပးျခင္းကိုလည္း ခံေနရျပန္သည္။ အထိအခိုက္ အတိမ္အေစာင္း မခံလွသည့္ ျမန္မာ့အေရးမ်ားေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ပင္ အျခားအျငင္းပြားဖြယ္ ကိစၥရပ္မ်ား ထပ္မံ ေပၚေပါက္လာဖြယ္ ရွိေနေသးသည္။ 

ယင္းအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ လူမႈကြန္ရက္ အသံုးျပဳသူ သန္း ၃၀ ဝန္းက်င္ရွိေနသည့္ ျမန္မာျပည္တြင္ အမုန္းစကားမ်ားႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္မွားမ်ားကို တားဆီးရန္ အစိုးရႏွင့္ ပညာရွင္အသင္းမ်ားက ဦးေဆာင္ဖန္တီးရမည့္ မူဝါဒမ်ား၊ Cyberethics မ်ားႏွင့္ The Internet Society (ISOC) ကဲ့သို႔ေသာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား လိုအပ္ေနၿပီဟု အခ်က္ေပးေနသည့္သေဘာပင္ ျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းအရင္းမွာ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး အေျခခံသည့္ ပဋိပကၡမ်ား၊ နယ္ေျမေဒသ မေအးခ်မ္းမႈမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရး ရပ္တည္ခ်က္ မတူညီမႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ ပုဂၢိဳလ္ေရး ထိပါးသည္အထိ ေျပာဆိုျပဳမူေနမႈမ်ားကို ေန႔စဥ္ရက္ဆက္ ျမင္ေတြ႔ေနရေသာေၾကာင့္လည္း ျဖစ္သည္။ 

“ကုလား” ဟူေသာစကားစုကို ပိတ္ပင္ရာတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းရွိ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္း၊ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားႏွင့္ NGO အခ်ိဳ႕၏ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားအရ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့သည္ဟု Facebook က ဆိုခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ျမန္မာ့သေဘာ ျမန္မာ့မေနာႏွင့္ ျမန္မာ့ဓေလ့ ထံုးတမ္းအယူ အသံုးအႏႈန္းမ်ားကို နားမလည္သူမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဤသို႔တိုင္ၾကားသည္ဟု မွတ္ယူမိသည္။ ထို႔အျပင္ အမွားအယြင္း တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ျပန္လည္ တံု႔ျပန္ရာတြင္လည္း အသံုးျပဳသူမ်ား၏ Campaign သဖြယ္ တံု႔ျပန္မႈကသာ အဓိကက်ခဲ့ၿပီး ပညာရွင္မ်ား၊ ပညာရွင္အသင္းမ်ားႏွင့္ ဝန္ႀကီးဌာနမ်ား၊ ဘာသာရပ္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ တံု႔ျပန္ရန္ နည္းလမ္းရွာ မေတြ႔ဟုဆိုကာ တံု႔ျပန္မႈ မျပဳလုပ္သည္ကိုသာ ျမင္ေတြ႔ခဲ့ရေလသည္။

ယခုျပႆနာတြင္ ျပည္တြင္း အင္တာနက္ အသံုးျပဳမႈႏွင့္ စံႏႈန္းထားရွိမႈအပိုင္းတြင္ တာဝန္ခံႏိုင္မည့္ အဖြဲ႔အစည္း၊ မူဝါဒ မရွိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာရေၾကာင္း ထင္ရွားစြာ ျမင္ေနရသည္။ ပညာေပးျခင္း လုပ္ငန္းမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ေျခရွိသည့္ ျပႆနာမ်ားကို တားဆီးရန္ႏွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းေပးရန္တို႔အတြက္ အဖြဲ႔အစည္းႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းမူဝါဒမ်ား ထားရွိႏိုင္ျခင္း မရွိပါက ယခုကဲ့သို႔ေသာ ျပႆနာမ်ိဳးမ်ား ဆက္လက္ ျမင္ေတြ႔ေနရဦးမည္ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာ့လူမႈကြန္ရက္ေလာကသည္လည္း အျငင္းပြားမႈမ်ား၊ အမုန္းတရားမ်ားႏွင့္သာ ျပည့္ႏွက္ေနလိမ့္မည္ျဖစ္ေလသည္။ 

ေမာင္မိုးဇြန္

  • VIA