News

POST TYPE

PERSPECTIVE

“ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ ပဋိဉာဉ်နှင့် သတ္တိ”
30-May-2017

ညီလာခံကာလ 11st UPDJC မှာ အကှိတအှနယှ ဆှေးနှေးခဲ့ရတဲ့ ဖကဒှရယမှူကတော့ “ခှဲမထှကရှေး”နဲ့ “ကိုယပှိုငပှှဋဌှာနှးခှင့ှ”ဖှဈပါတယှ။

(၁) အစိုုးရအစုအဖှဲ့ (အစိုးရ၊ လှှတတှောနှဲ့ တပမှတောှ) သဘောထား

အစိုးရအစုအဖှဲ့ကတော့ ခှဲမထှကဘှူးဆိုတဲ့ အာမခံခကှှ/ကတိကဝတှ လိုခငှပှါတယှ။ သမိုငှးဒဏရှာ၊ သမိုငှးသငခှနှးစာနဲ့ စိုးရိမပှူပနမှှုတှေ ဖှဖှေောကပှေးနိုငဖှို့ ဖှဈပါတယှ။ ရပတှညခှကှကှ “ခှဲမထှကရှေး”ကို အာမခံပှီး “ကိုယပှိုငပှှဋဌှာနှးခှင့ှ”ကို ယူပါ ဆိုတာပါပဲ။

(၂) တိုငှးရငှးသား လကနှကကှိုငအှဖှဲ့အစညှးမှား သဘောထား

တိုငှးရငှးသား လကနှကကှိုငှ အဖှဲ့အစညှးမှား (EAOs) ကတော့ ခှဲမထှကရှေးကို “ခှှငှးခကှဖှှင့ှ လကခှံလို”ပါတယှ။ တနှးတူရေး၊ ကိုယပှိုငပှှဋဌှာနှးခှင့ှ ရှိနသမှှေ ခှဲမထှကဘှူးဆိုတဲ့ Conditional Clause ကို ထားလိုပါတယှ။

(၃) နိုငငှံရေးပါတီမှား သဘောထား

နိုငငှံရေးပါတီအမှားစုက အစိုးရ သဘောထားအတိုငှး ရပတှညပှှီးတော့ တဈဦးတဈလကေ EAOs သဘောထားအတိုငှး ရပတှညခှဲ့ပါတယှ။

ပဋိဉာဉှ

ဒီတော့ အဓိက ညှိနှိုငှးရတာက အစိုးရနဲ့ EAOs ဖှဈလာခဲ့ပါတယှ။ အစိုးရနဲ့ EAOs အကှား ပဋိဉာဉှ ရရှိဖို့ အကှိတအှနယှ ဆှေးနှေးခဲ့ရပါတယှ။

ခှှငှးခကှထှားရှိခှငှးဟာ အနတှရာယကှှီးမားတယှ၊ မူအရကို ခှဲမထှကရှေး ခိုငခှိုငမှာမာ ဖှဈသင့တှယှ။ Conditional Clause ဆိုတာက ပှောငှးပှနတှှေးရငှ မရှိဘူးဆိုရငှ ခှဲထှကနှိုငတှယှ ဆိုတဲ့သဘော သကရှောကနှတယှေ။ Condition ကို ဘယသှူက ဆုံးဖှတပှေးမလဲ၊ အဓိပပှါယှ ဘယလှိုဖှင့မှလဲ၊ ဒီလို အရှုပအှထှေးတှေ ရှိလာနိုငတှဲ့အတှကှ ခှဲထှကရှေး တောငှးဆိုမှုတှေ ဖှဈလာနိုငတှယှ။

ဖကဒှရယဆှိုတာ အခုခတှမှေ ပေါငှးစညှးရေးလို့ လကခှံလာကှတာဖှဈတယှ၊ အရငတှုနှးကဆိုရငှ ဖကဒှရယဆှိုတဲ့စကားတောငှ ပှောလို့ မရခဲ့ဘူး၊ ၁၉၆၂ ခုနှဈ အာဏာသိမှးမှု ဖှဈစဉဟှာ ဖကဒှရယဆှိုတဲ့ စကားရပရှဲ့ အကှောငှးရငှးခံတှေ ရှိခဲ့တယှ။ ဒီတော့ ပှညသှူတှရေဲ့ စိုးရိမပှူပနမှှုကို အာမခံပေးရုံသာမက နောငအှတှကလှညှး အရှုပအှထှေး မရှိရအောငှ ခှဲမထှကဘှူးဆိုတဲ့ ကတိကို လိုအပတှယှ။

အခုခေါငှးဆောငတှှေ ခှဲမထှကဘှူး ယုံကှညပှမယှေ့ နောငလှာမယ့ှ အနှဈ ၅၀၊ အနှဈ ၁၀၀ မှာ ရှုပလှာနိုငတှယှ။ ဒါကှောင့ှ ခုကတညှးက ပှတပှှတသှားသား မူအရ ခှဲမထှကဘှူးဆိုတဲ့ အာမခံခကှပှေးဖို့ လိုတယဆှိုတာကို အစိုးရဘကကှ ရှငှးပှပါတယှ။ (အစိုးရရော တပမှတောရှော လှှတတှောရှော)
အခှခေံ ဥပဒတှဟေော Supreme Law ဖှဈတဲ့အတှကှ ဥပဒကှေောငှးအရ ခှဲထှကခှှင့ှ၊ ကိုယပှိုငပှှဋဌှာနှးခှင့နှဲ့ ကိုယပှိုငှ အခှခေံဥပဒတေို့ဟာ တိုကရှိုကှ ခှိတဆှကနှပှနပှေါတယှ။ ကမဘှာ့နိုငငှံတှရေဲ့ အခှခေံဥပဒတှမှေော ဂရုတစိုကှ ကန့သှတထှားတာတှေ ရှိပါတယှ။ Internal Self-determination လို့ တိတိကကှ ပှဋဌှာနှးထားတာတှလညှေး ရှိပါတယှ။ ကှနဖှကဒှရေးရှငှးနဲ့ ဖကဒှရေးရှငှးမှာကိုက Self-determination နဲ့ပတသှကပှှီး အရေးကှီးလှတဲ့ စကားရပတှှေ ရှိပါတယှ။ Self-rule နဲ့ Self-determination အမှားကှီး ကှာပါတယှ။

NCA စတငညှှိနှိုငှးခဲ့စဉကှတညှးက “ခှဲထှကခှှင့ှ”က လှဲလို့ ကှိုကတှာ ဆှေးနှေးနိုငတှယဆှိုပှီး ကမှးလှမှးခဲ့သလို EAOs တှကလညှေး ခှဲမထှကပှါဘူးဆိုတဲ့ ကတိကဝတနှဲ့ ဆှေးနှေးခဲ့ကှတာ ဖှဈပါတယှ။ EAOs တှကလညှေး ခှဲထှကခှငှစှိတှ မရှိပါဘူးဆိုတဲ့ စကားကို အခါခါ ပှောကှားခဲ့ကှပါတယှ။

တခှို့ EAOs တှကလညှေး ဒို့တာဝနှ အရေးသုံးပါးကို လကခှံတယှ၊ ခှဲထှကဆှိုတာက သူတို့ရဲ့ မူလအခှင့အှရေး ဖှဈတယှ၊ ခှဲမထှကဘှူး ဆိုတာကို ကတိကဝတပှှုဖို့ ခကခှဲနတယှေ၊ လူမှိုးအလိုကှ အမှိုးသားအဆင့ှ နိုငငှံရေးဆှေးနှေးပှဲ ကငှှးပခှင့နှဲ့ လူထုသဘောထားကို ရယူပှီးမှ ဒီအခကှကှို သဘော တူ-မတူ သဘောထားပေးခငှတှယှ ဆိုတာကို ဆှေးနှေးပါတယှ။

ဒီနရောမှာ နှဈဖကှ သဘောတူညီခကှှ မရနိုငတှော့တဲ့အတှကှ ဆကလှကပှှီး ဆှေးနှေးရငလှညှး တငှးမာမှုတှေ ပိုပှီး မှင့လှာနိုငတှဲ့အတှကှ နိုငငှံတောှ အတိုငပှငခှံပုဂဂှိုလကှ နောကမှှ ဆကလှကှ ဆှေးနှေးပါဆိုပှီး ဆုံးဖှတပှေးခဲ့တာ ဖှဈပါတယှ။ နောကညှီလာခံမှာ ဘယလှို အဖှထှကမှလေဲဆိုတာက မေးခှနှးတဈခုအဖှဈ ကနှနှပေါတယှ။

သတတှိ

“သတတှိရှိလို့ စဈတိုကတှယှ။ သတတှိရှိလို့ ငှိမှးခမှှးရေး ဆှေးနှေးတယှ”ဆိုတာက ဗိုလခှှုပကှှီး စောမူတူးဆေးဖိုးရဲ့ ထငရှှားတဲ့စကား ဖှဈပါတယှ။

ခတှတနေားခှိနတှှမှော ပဒိုမနှးငှိမှးမောငနှဲ့ စကားတှေ ပှောဖှဈပါတယှ။ NCA ကို သတတှိရှိရှိ လကမှှတရှေးထိုးခဲ့ပှီးတဲ့နောကမှှာ နိုငငှံရေးဆှေးနှေးပှဲ Political Dialogue မှာလညှး သတတှိရှိဖို့လိုတယှ ဆိုတာကို ပှောဖှဈကှပါတယှ။

ပဒိုမနှးငှိမှးမောငရှဲ့ ကရငမှောဒှယှ ငှိမှးခမှှးရေး မဟာဗှူဟာကို Political Dialogue စံနမူနာပှ ဖှဈအောငှ လုပပှါဦး ဆိုပှီး ပှောဖှဈခဲ့ပါတယှ။
တဈကယတှော့ ငှိမှးခမှှးရေး ဆှေးနှေးမှုတှမှော နှဈဦးနှဈဖကှ Win-Win အခှအနေေ ရရှိတာက တကယှ အောငမှှငမှှု မဟုတသှေးပါဘူး။ ဘယဘှကမှှမပါတဲ့ကှားက ပှညသှူတှေ အောငမှှငမှှ အမှနတှဈကယှ အောငမှှငမှှု ဖှဈပါတယှ။ ဒါကှောင့ှ Win-Win-Win လို့ ဆိုကှပါတယှ။

“အစိုးရနဲ့ တပမှတောှ ဘကတှဈဘကတှညှးသာဖှဈ”

လူမှုကှနရှကမှှာ ပှောဆိုဝဖနနှကှသေေူမှားအတှကှ ရှငှးလငှးရရငတှော့ ညီလာခံမှာ အဓိက အစုအဖှဲ့ကှီး ၅ ဖှဲ့ရှိပါတယှ။

(၁) အစိုးရ၊ (၂) လှှတတှောှ၊ (၃) တပမှတောှ၊ (၄) EAOs (၅) နိုငငှံရေးပါတီမှားပဲ ဖှဈပါတယှ။ အစိုးရနဲ့ တပမှတောဟှာ ကဏဍှအားလုံးမှာ ထပတှူထပမှှှ တူညီသော ရပတှညခှကှှ ရှိပါတယှ။

တပမှတောဟှာ အစိုးရရဲ့ တပမှတောှ၊ ဒီအစိုးရဟာ တပမှတောရှဲ့ အစိုးရဖှဈတဲ့အတှကှ တဈသားတညှး တညရှှိပါတယှ။ အထူးသဖှင့ှ အရေးကှီးလှတဲ့ နိုငငှံရေးကဏဍှမှာ ရပတှညခှကှှ ကှဲစရာ မရှိပါဘူး။

အစုအဖှဲ့ (၅)ဖှဲ့ ဆှေးနှေးမှု အသှငသှဏဍှာနအှရ အစိုးရအနနေဲ့ တပမှတောဘှကှ EAOs ဘကှ ဟနခှကှမှှှအောငှ ပှောရတယှ ဆိုတာက -

(၁) နိုငငှံရေးမှာ အစိုးရနဲ့ တပမှတောဟှာ တဈသားတညှး တညရှှိပါတယှ။

(၂) EAOs ဆိုတာက NCA ထိုးပှီး ညီလာခံထဲရောကနှတေဲ့ ဆှေးနှေးဘကတှှကေိုသာ ဆိုလိုခှငှးဖှဈပါတယှ။

(၃) စီးပှားရေးကဏဍှ၊ လူမှုရေးကဏဍှ၊ မှယောနဲ့ သဘာဝ ပတဝှနှးကငှကှဏဍှတှမှော သဘောတရားအားဖှင့ှ တူညီပါတယှ။ ဝေါဟာရ အသုံးအနှုနှးအခှို့မှာသာ ကှဲပှားမှု ရှိပါတယှ။ ဒီနရောမှာ စေ့စပညှှိနှိုငှးမှု သဘောအရ သဘောတူညီခကှှ ရအောငှ ဟိုဘကှ၊ ဒီဘကှ ကှားကနေ ညှိနှိုငှးရတာမှိုး ရှိပါတယှ။ (ဒါကို ဆိုလိုခှငှး ဖှဈပါတယှ)

အခှုပှ

ပှနခှှုပရှရငတှော့ -

(၁) နောကညှီလာခံ မတိုငမှီ ၆ လ လောကှ အခှိနှ ရှိပါသေးတယှ။ ဆကလှကပှှီး ဆှေးနှေးညှိနှိုငှးမှုတှေ အမှားကှီး လုပရှဦးမှာပါ။

(၂) ခှဲမထှကဘှူး အာမခံ-ကိုယပှိုငပှှဋဌှာနှးခှင့ကှို ယူ ဆိုတဲ့ ပဋိဉာဉကှ ရှိနေဦးမှာပါပဲ။

(၃) နိုငငှံရေး ဆှေးနှေးမှုအတှကှ ပထမဆုံး ညီလာခံ ဖှဈတဲ့အတှကှ စိတပှကှစှရာ မရှိပါဘူး။ နောကှ ညီလာခံမှာ ပိုမိုခိုငမှာတဲ့ အခှခေံမူတှေ ရရှိလာဦးမှာ ဖှဈပါတယှ။

မှူးဇောှ
(၃၀-၅-၂၀၁၇၊ နပှညတှေောှ)


  • VIA