News

POST TYPE

PERSPECTIVE

ဗင္နီဇြဲလားႏုိင္ငံ၏ ေပၚလစီ အမွားေတာ္ပံု
15-May-2017 tagged as

(၁)

ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံသည္ တစ္ခ်ိန္က အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကုမၸဏီႀကီးမ်ားအတြက္ အျမတ္အစြန္း ရွာေဖြေပးရာ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ အႀကီးဆံုး ေရနံသိုက္ကို ပိုင္ဆိုင္သည့္ႏိုင္ငံဟု အသိအမွတ္ျပဳၾကၿပီး အလယ္အလတ္တန္းစား ခ်မ္းသာသူ အေျမာက္အျမား ေနထိုင္ရာႏိုင္ငံ၊ စားသံုးသူပစၥည္းမ်ား ေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားရန္ ေကာင္းသည့္ ႏိုင္ငံအျဖစ္ လူသိမ်ားပါသည္။

(၂)

ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံအတြက္ ေခတ္ေကာင္း အခ်ိန္ေကာင္းမ်ားမွာ ကုန္ဆံုးသြားၾကၿပီဟု သတင္းစာဆရာမ်ားက ေရးေနၾကပါသည္။ ဧၿပီလ အတြင္းက GM ေခၚ ဂ်င္နရယ္ေမာ္တာ ကုမၸဏီသည္ ေနာက္ဆံုး ဖ်က္သိမ္းလိုက္ရေသာ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့ပါသည္။ စီးပြားေရး တြက္ေျခ မကိုက္ေတာ့လွ်င္ ကုမၸဏီမ်ား ထိုႏိုင္ငံမွ ထြက္ခြာသြားရသည္မွာ မဆန္းပါ။ သို႔ေသာ္ ဂ်ီအမ္ကုမၸဏီ ႐ံုးခန္းအလုပ္႐ံု ေနရာတို႔ကို အစိုးရက သိမ္းပိုက္လိုက္ေသာေၾကာင့္ လုပ္ငန္းမ်ား ရပ္စဲလိုက္ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ဤသို႔ျဖင့္ စက္႐ံုလုပ္သား ၂၇၀ဝ ေက်ာ္မွာ အလုပ္လက္မဲ့ ျဖစ္ကုန္ၾကရပါသည္။

သမၼတျဖစ္သူ မစၥတာမာဒူ႐ို (Nicolas Maduro) လက္ထက္ ေရနံေဈး က်ဆင္းခ်ိန္ႏွင့္ ဆက္တိုက္ ျဖစ္လာခဲ့ေသာ စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းမ်ားေၾကာင့္ လူအမ်ား လမ္းေပၚထြက္၍ ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ ႏိုင္ငံျခား ေႂကြးေငြမ်ားျဖင့္ ပိေနေသာ အစိုးရက ေပၚလစီ အမွားမ်ားကိုသာ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ခ်ခဲ့ပါသည္။

ျပည္သူတစ္ေယာက္အဖို႔ ေပါင္မုန္႔ႏွင့္ ေဆးဝါးမ်ားကို ဝယ္ႏိုင္ရန္ လူတန္းရွည္ႀကီး၏ ေနာက္တြင္ တန္းစီၾကရပါသည္။ အမ်ားစုမွာ အစာေရစာ ဝ၀လင္လင္ မစားရဘဲ ရသင့္သည့္ လခကိုလည္း မွန္မွန္မရၾကပါ။ အစိုးရအေနႏွင့္ ေဒဝါလီ မခံရေအာင္ ႐ုန္းကန္ေနၾကခ်ိန္တြင္ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္အတူ ျပည္တြင္း ကုမၸဏီ အမ်ားစုမွာလည္း စီးပြားေရး လုပ္၍မရဘဲ ျဖစ္ေနၾကပါသည္။

ႏိုင္ငံေရး အေျခအေန တင္းမာေနျခင္း၊ အက်င့္ပ်က္ ျခစားၾကျခင္း၊ ရာဇဝတ္မႈ ထူထပ္မ်ားျပားျခင္း၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒက အကန္႔အသတ္ မ်ားလြန္းျခင္း၊ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ေရ ခဏခဏ ျပတ္ေတာက္ေနျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဗင္နီဇြဲလားတြင္ စီးပြားေရး လုပ္ကိုင္ရသည္မွာ မိမိကုမၸဏီကို ေဒဝါလီခံရေအာင္ လုပ္ေနျခင္းႏွင့္တူသည္ဟု ဥပမာ ေပးၾကသည္။ ဗိုလီဗာ (Bolivar) ေခၚ ျပည္တြင္းသံုးေငြမွာ တန္ဖိုးဒလေဟာ ထိုးက်ေနသည္။ ေငြေၾကး လဲလွယ္မႈအတြက္ ခ်မွတ္ထားေသာ စည္းကမ္းေတြက တင္းက်ပ္လြန္းသည္။ ႏိုင္ငံျခားမွ ဝယ္ယူရေသာ စက္မႈကိရိယာမ်ား တန္ဖိုးမွာ ေန႔စဥ္ ေဈးတက္၍သာ ေနသည္။ ကုမၸဏီပိုင္ပစၥည္းမ်ား၏ တန္ဖိုးကမူ ေလ်ာ့က်သြားေနသည္။

ႏိုင္ငံပိုင္ ကုမၸဏီမ်ားက မိမိ ဝယ္ယူထားသည့္ ေျပစာမ်ားအတြက္ ေပးေခ်ရမည့္ေငြကို မေပးေခ်ႏိုင္၊ ေန႔ေရႊ႕၊ ညေရႊ႕ႏွင့္ အလုပ္ဆက္လုပ္ရန္ ခက္ခဲေနၾကပါသည္။ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္မွ စတင္၍ ေရတြက္လွ်င္ လုပ္ငန္းေပါင္း ၁၄၀ဝ ကို အစိုးရက လိုင္စင္ေတြ ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။

PDVSA- Petroleos de Venezuelo ေခၚ ႏိုင္ငံပိုင္ေရနံ ကုမၸဏီႀကီး၏ ဥကၠ႒ျဖစ္သူက ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံသည္ ေတာင္အေမရိကတြင္ လုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ရန္ အခက္ခဲဆံုးႏိုင္ငံ ျဖစ္ေနပါသည္ဟု ဝန္ခံခဲ့သည္။

တစ္ခ်ိန္က ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံတြင္ လုပ္ငန္း အႀကီးအက်ယ္ျဖစ္ခဲ့သူ  ကိုကာကိုလာ Coca- cola ကုမၸဏီမွာ လြန္ခဲ့ေသာ လအနည္းငယ္က သၾကား ဝယ္မရသည့္ ျပႆနာေၾကာင့္ မိမိတို႔ လုပ္ငန္းမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းလိုက္ရသည္။ တစ္ခ်ိန္ကမူ ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံသည္ ေဒသတြင္း၌ သၾကား အမ်ားဆံုး ထုတ္လုပ္သည့္ႏိုင္ငံ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။

Bridgestone, Ford Motor, Procter & Gamble စသည့္ ကမၻာေက်ာ္ Brand တံဆိပ္မ်ား ပိုင္ဆိုင္သည့္ ႏိုင္ငံတကာ ကုမၸဏီေပါင္း မ်ားစြာတို႔မွာလည္း ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနႏွင့္အတူ ကုန္ၾကမ္း ဝယ္မရသည့္ ျပႆနာမ်ားေၾကာင့္ အလုပ္လုပ္ရန္ ပိုမိုခက္ခဲလာသည္။

၁၉၉၈ ခုႏွစ္ သမၼတ ဟူဂိုခ်ာဗက္ (Hugo Chavez) တက္လာခ်ိ္န္တြင္ ေရနံကုမၸဏီေပါင္း မ်ားစြာတို႔မွာ ႏိုင္ငံမွ ထြက္ခြာရန္ ျပင္ဆင္ေနၾကပါၿပီ။ မစၥတာ ခ်ာဗက္လက္ထက္ ၂၀ဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ေငြအရင္းအႏွီး မ်ားလွေသာ ပေရာဂ်က္ႀကီး ၄ ခုတြင္ ရွယ္ယာ အမ်ားစုကို အစိုးရက ဝယ္ယူလိုက္သည္။ အက်ိဳးဆက္မွာ Exxon Mobile ႏွင့္  Conoco Phillips ကုမၸဏီႀကီးႏွစ္ခု အလုပ္ ဆက္မလုပ္ႏိုင္ၾကေတာ့။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ သူ မကြယ္လြန္မီမွာပင္ ေရနံထုတ္လုပ္ရန္ ဓာတ္ေငြ႔ေမာင္းသြင္းျခင္း (Injection) အလုပ္ကို လုပ္ေနေသာ အိုကလာဟိုးမား အေျခစိုက္ အေမရိကန္ Tusla ကုမၸဏီကို အစိုးရက ႏိုင္ငံပိုင္ လုပ္လိုက္သည္။ ေရနံတူးစင္ (Rig) ၁၁ ခုကိုပါ သိမ္းဆည္းသည္။

မစၥတာခ်ာဗက္ကိုဆက္ခံသူ မစၥတာမာဒူ႐ို၏ လက္ထက္တြင္လည္း အေျခအေနမွာ ပို၍သာ ဆိုး႐ြားခဲ့သည္။ အလုပ္ မျဖစ္ရျခင္းမွာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ေရနံေဈး ထိုးက်သြားမႈေၾကာင့္ဟုလည္း အျပစ္ဖို႔ၾကသည္။

သို႔တေစ “တစ္ခ်ိန္တြင္ အေျခအေန ျပန္ေကာင္းလာေကာင္းရဲ႕” ဟူေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ျဖင့္ ကုမၸဏီ အမ်ားအျပားမွာ မိမိပိုင္ ႐ံုးအမႈထမ္းႏွင့္ ႐ံုးေနရာမ်ား၊ တြင္းတူးစက္မ်ားကို ထိန္းသိမ္းထားသူမ်ားလည္း ရွိသည္။

ေရနံတူးရာတြင္ အေထာက္အကူျပဳ လုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ေသာ ေဘကာဟူး၊ ဟယ္လီဘာတန္၊ ဆလန္ဘာဂ်ာႏွင့္ ဝဲသားဖို႔ဒ္ ကုမၸဏီမ်ားမွာ တစ္ခ်ိန္တြင္ PDVSA က ယခင္အတိုင္း ေရနံလုပ္ငန္းကို ျပန္လုပ္ကိုင္လွ်င္ အဆင္သင့္ ျဖစ္ေနေစရန္သာ ျပင္ဆင္ထားၾကသည္။ ၎တို႔ကို ႐ုပ္သိမ္း မသြားၾကေစရန္ အစိုးရက Bond ႏွင့္ ေႂကြးရွိေၾကာင္းဝန္ခံလႊာ (Promissory Notes)တို႔ကို ထုတ္ေပးထားသည္။ ဆလန္ဘာဂ်ာက အစိုးရထံမွ သူရရန္ေႂကြးမွာ ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၂ ဘီလီယံ ရွိသည္ဟုဆိုၿပီး ဟယ္လီဘာတန္က ေဒၚလာသန္း ၇၅၆ မွ်ရွိသည္ဟု ေၾကညာထားၾကသည္။

ထိုအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက “Deconsolidation Law” ေခၚ မိမိပိုင္ဆိုင္မႈမ်ား ရွိေနၿပီး ဆက္အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ေသာ အေျခအေနအတြက္ ကုမၸဏီမ်ားအဖို႔ အေကာက္ခြန္ ကင္းလြတ္ခြင့္ ရရွိေစရန္ ဖန္တီးေပးေသာ ဥပေဒကို ျပ႒ာန္းေပးခဲ့သည္။ ကားတာယာ ကုမၸဏီမ်ား ျဖစ္ေသာ ဂြတ္ရီးယားက ၆၄၆ သန္း၊ ဘရစ္စတံုးႏွင့္ ပိုင္ရဲလီ (Pirelli) ကုမၸဏီတို႔က သန္း ၃၆၀ ႏွင့္ ၆၁၄ သန္း အသီးသီး သတ္မွတ္ၾကသည္။

ကားကုမၸဏီမ်ားမွာ လြန္ခဲ့ေသာ ငါးႏွစ္က စီးေရ တစ္သိန္းေက်ာ္ ေရာင္းၾကရသည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္က ကားအစီးေရ ၁၇၀ဝ၀ ေက်ာ္ ေရာင္းခ်ခဲ့ရာမွ ၂၀၁၆ တစ္ႏွစ္လံုးအတြက္ ၃၂၀ဝ စီးသာ ေရာင္းခ်ရသည္။ ေအာ္ဒါ မရွိေသာေၾကာင့္ အလုပ္႐ံုမ်ားကို အႀကိမ္ႀကိမ္ ပိတ္ထားခဲ့ၾကရသည္။

(၃)

ေမလ ၆ ရက္ေန႔က ဖတ္လိုက္ရေသာ သတင္းတစ္ခုတြင္ ဆႏၵျပပြဲမ်ားမွာ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားစြာတို႔တြင္ ေန႔စဥ္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိသည္။ ျပည္သူလူထုက ဟူဂိုခ်ာဗက္၏႐ုပ္တုကို ဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့ၾကေသာပံုကို ေဖ့စ္ဘြတ္ စာမ်က္ႏွာမ်ားမွာ ေတြ႔ရသည္။ ရဲက ပစ္ခတ္ၿဖိဳခြင္းမႈေၾကာင့္ အနည္းဆံုး လူတစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ ယေန႔အထိ ဆႏၵျပမႈမ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးရသူ ၃၀ ခန္႔ ရွိေနပါၿပီ။ အဖမ္းခံရသူမွာ ၁၂၀ဝ ေက်ာ္ရွိသည္။ 

ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရွင္သန္ေစရန္ ေလးစားမႈႏွင့္ နားလည္မႈ ရွိရမည္။ ေသြးထြက္သံယို ျဖစ္ရျခင္းကို လက္မခံႏိုင္၊ အစိုးရတစ္ခု တည္ၿမဲေရးအတြက္ လိုအပ္သမွ် ျဖည့္ဆည္းေပးရင္း ဒီမိုကေရစီကို မတည္ေဆာက္ႏိုင္ဟု ေဝဖန္ေနၾကသည္။ အသက္ ၆၀ အ႐ြယ္ အဘြားအိုတစ္ဦးက မ်က္ရည္ယိုဗံုးဒဏ္ကို ကာကြယ္ရန္ အိမ္ထဲဝင္လာဖို႔ ဖိတ္ေခၚသည္ကို “ဒီအစိုးရကို ဆန္႔က်င္ဖို႔ လူတိုင္းဟာ လမ္းေပၚမွာ ရွိေနရမယ္”ဟုဆိုကာ ဝင္လာရန္ ျငင္းပယ္ခဲ့သည္၊

အတိုက္အခံ ပါတီမ်ားမွ ေတာင္းဆိုေနၾကသည္မွာ အစားအစာႏွင့္ ေဆးဝါးမ်ား ဝင္လာရာ လမ္းေၾကာင္းကို ဖြင့္ေပးရန္၊ ေ႐ြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႔စည္းထားသည့္ လႊတ္ေတာ္၏ အခန္းက႑ကို တရားဝင္ အသိအမွတ္ျပဳရန္၊ သမၼတအာဏာကို ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔ေစမည့္ ဖြဲ႔စည္းပံုဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရး ႀကိဳးပမ္းေနျခင္းကို စြန္႔လႊတ္ရန္၊ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကို အျမန္ဆံုး က်င္းပေပးရန္တို႔ ျဖစ္သည္။

လူဦးေရ ၃၁ သန္းရွိၿပီး ဗင္နီဇြဲလား ကဲ့သို႔ေသာ ေရနံႂကြယ္ဝ ခ်မ္းသာသည့္ ႏိုင္ငံတစ္ခုတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္သ အစိုးရ၏ စီမံခန္႔ခြဲမႈ ညံ့ဖ်င္းမႈေၾကာင့္ အေျခအေန ယိုယြင္း ပ်က္စီးသည္ကို ျမင္ရသည္မွာ ဝမ္းနည္း ေၾကကြဲဖြယ္ ျဖစ္သည္။ သမၼတ မာဒူ႐ိုက ေ႐ြးေကာက္ တင္ေျမႇာက္ထားေသာ လႊတ္ေတာ္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈၿပီး မိမိတြင္ ပိုမို၍ ဩဇာအာဏာ ရွိေစရန္ ဖြဲ႔စည္းပံုဥပေဒကို ျပင္ဆင္ရန္ ႀကိဳးစားလ်က္ရွိသည္။

ျပည္သူလူထု၏ဆႏၵႏွင့္ ခံစားခ်က္မ်ားကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈ၍ တိုင္းျပည္ကို ဆိုရွယ္လစ္ဝါဒ၏ စီးပြားေရး ေပၚလစီမ်ားျဖင့္ ဗဟိုမွ ခ်ဳပ္ကိုင္ရန္ ႀကိဳးစားမႈမ်ားသည္ ယေန႔ ၂၁ ရာစုတြင္ ေအာင္ျမင္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါ။ တရားဝင္ စီးပြားေရး ကုမၸဏီႀကီးမ်ား၏ ပစၥည္းမ်ားကို အစိုးရက သိမ္းယူျခင္းမွာ မွားယြင္းပါသည္။ ဗင္နီဇြဲလား ျပည္သူ အမ်ားစုကမူ အစိုးရ အေျပာင္းအလဲျဖစ္ၿပီး စီးပြားေရး ေပၚလစီမ်ား ေကာင္းမြန္လာေစရန္ကို ေမွ်ာ္လင့္လ်က္ ရွိၾကပါသည္။

ကိုသန္းလြင္

Ref: Amid Venezuela Protests, G.M. Plant Is Seized, and Company Exits
By Clifford Krauss, New Yrok Times April 20, 2017

  • TAGS