News

POST TYPE

PERSPECTIVE

လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီေခတ္ ကုန္ဆံုးသြားၿပီလား
01-Jul-2019



“လစ္ဘရယ္ဝါဒဆိုတာ ေခတ္မရွိေတာ့ပါဘူး . . .”

ဒီစကားေျပာလိုက္သူက ႐ုရွားသမၼတ ပူတင္ပါ။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ အိုဆာကာၿမိဳ႕မွာ က်င္းပျပဳလုပ္မယ့္ G-20 ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ မထြက္ခြာမီ Financial Time သတင္းစာနဲ႔ အင္တာဗ်ဴးမွာ ေျပာသြားတာပါ။ တစ္ဆက္တည္းမွာ အေနာက္အုပ္စု ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေတြမွာ ဆယ္စုႏွစ္အတန္ၾကာေအာင္ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ ဒီအယူအဆဟာ ရည္႐ြယ္ခ်က္ အထမေျမာက္ဘဲ ေသဆံုးသြားခဲ့ၿပီလို႔ ေျပာသြားပါတယ္။ သူက အခု အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြမွာ ေခါင္းေထာင္လာတဲ့ ေပၚျပဴလာဝါဒ (Populism) ကို အမႊမ္းတင္လိုက္ၿပီး “ယဥ္ေက်းမႈေပါင္းစံုအယူအဆ” (Multiculturalism) ဆိုတာလည္း ဆက္ၿပီးတည္တံ့ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူးလို႔ ေျပာသြားခဲ့တယ္။

“လစ္ဘရယ္ေတြဟာ ဘယ္သူ႔ဘယ္သူကိုမွ ကိုယ္စားမျပဳႏိုင္ေတာ့ပါဘူး”

ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၀ က ထိပ္သီးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာကိစၥေတြကို ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္ေနၾကခ်ိန္မွာ ပူတင္ရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးထြက္ေပၚလာတာပါ။ ႐ုရွားႏိုင္ငံရဲ႕ စတုတၳေျမာက္ သမၼတသက္တမ္းအထိ ရာထူးရယူထားတဲ့ပူတင္က လစ္ဘရယ္ဝါဒဟာ လူအမ်ားစုႀကီးရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႔ ဆန္႔က်င္ေနတယ္လို႔ ေျပာဆိုလိုက္သလို ေ႐ႊ႕ေျပာင္းဒုကၡသည္အေျမာက္အျမား ဂ်ာမနီႏိုင္ငံမွာ အေျခခ်ခြင့္ေပးခဲ့တဲ့ ဂ်ာမန္အဓိပတိ အင္ဂ်ယ္လာမာကယ္ကိုလည္း ရည္ၫႊန္းေျပာ ဆိုသြားခဲ့တယ္။

“ဒီ လစ္ဘရယ္အိုင္ဒီယာဆိုတာ ဘာမွသံုးလို႔မရတဲ့အယူအဆကို အေျခခံထားတာ။ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းဒုကၡသည္ေတြဟာ အေရးယူ အျပစ္ေပးမခံရဘဲ လူသတ္ႏိုင္တယ္၊ လုယက္ႏိုင္တယ္၊ မုဒိမ္းက်င့္ႏိုင္တယ္။ သူတို႔ကို ေ႐ႊ႕ေျပာင္းဒုကၡသည္အျဖစ္နဲ႔ အခြင့္အေရးေပးထားၾကတာကိုး”

LGBT ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း “႐ုရွားမွာ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ မရွိပါဘူး။ လြတ္လပ္ခြင့္ အျပည့္ေပးထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ အလြန္အကၽြံ အခြင့္အေရးယူတာ ေတြ႔ရတယ္။ သူတို႔က ကေလးတစ္ဦးဟာ လိင္သတ္မွတ္ခ်က္ငါးမ်ိဳးအထိ သတ္မွတ္လို႔ရတယ္ဆိုတဲ့အထိ ေျပာလာတယ္။ လူတိုင္းလြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ပဲ။ ဘာျပႆနာမွ မရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီကိစၥေတြဟာ၊ ထံုးတမ္းစဥ္လာေတြ၊ အမ်ားက ယံုၾကည္လက္ခံထားတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈတန္ဖိုးေတြကိုေတာ့ လႊမ္းမိုးခြင့္ျပဳလို႔မရဘူး” လို႔ ေျပာပါတယ္။

႐ုရွားသမၼတ ပူတင္ဟာ ဆိုဗီယက္ေခတ္မွာ ႀကီးျပင္းလာသူျဖစ္ၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ႏိုင္ငံ ဝန္ထမ္းတစ္ဦးျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူဟာ ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္ စုႀကီးၿပိဳကြဲသြားတဲ့အေပၚ ေနာင္တရေနသူတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ႐ုရွားႏိုင္ငံကို အေနာက္လစ္ဘရယ္အင္အားစုကို တန္ျပန္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုအျဖစ္ တည္ေဆာက္ဖို႔ ရည္မွန္းထားသူျဖစ္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္မို႔လို႔ ပူတင္ရဲ႕ ခုလိုေျပာဆိုခ်က္ေတြဟာ သိပ္ေတာ့မဆန္းပါဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္း ႐ုရွားဟာ စီးပြားေရးအရ အင္အားေတာင့္တင္းမႈမရွိေသးသလို ႏိုင္ငံထဲမွာလည္း လူမႈျပႆနာအမ်ားႀကီးရွိေနေသးတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံပါ။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ပူတင္ရဲ႕ ခုလိုမွတ္ခ်က္စကားထြက္ေပၚလာခ်ိန္မွာ ဒုတိယကမၻာစစ္အၿပီး ထြက္ေပၚလာခဲ့တဲ့ လစ္ဘရယ္လမ္းစဥ္ဟာ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ အားအေပ်ာ့ဆံုးအေျခအေနကို ေရာက္ရွိလို႔ေနပါတယ္။ 

ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းမ်ားရဲ႕ အက်ိဳးဆက္အျဖစ္ လစ္ဘရယ္ ဒီမိုကရက္တစ္ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားမွာ ေပၚျပဴလစ္ (Populist) ေတြ အားေကာင္းလာခဲ့တယ္။ ၿဗိတိန္ရဲ႕ Brexit။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ကမၻာ့စီးပြားေရး အင္အားစုႀကီးတစ္ခုအျဖစ္ ေရာက္ရွိလာျခင္း။ အေမရိကန္ရဲ႕ အစဥ္အလာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးစံမ်ားကေန ေသြဖည္ၿပီး သမၼတေဒၚနယ္ထရမ့္ အာဏာရရွိလာျခင္း စတဲ့အခ်က္ေတြဟာ လစ္ဘရယ္ဝါဒ အားေပ်ာ့လာေနမႈရဲ႕ အမွတ္လကၡဏာေတြလို႔ ဆိုတယ္။

ပူတင္က လစ္ဘရယ္ဝါဒကို ေဝဖန္သြား႐ံုမက ေဒၚနယ္ထရမ့္ကိုလည္း “လူေတာ္တစ္ဦးပါ။ သူဟာ မဲဆႏၵရွင္ေတြကို စည္း႐ံုးႏိုင္စြမ္းရွိသူ တစ္ဦးပါ”လို႔ ေျမႇာက္ပင့္ ေျပာဆိုသြားပါေသးတယ္။ ဒီသတင္းေဖာ္ျပထားတဲ့ ဘီဘီစီစာမ်က္ႏွာမွာ ႐ုပ္သံဖိုင္တစ္ခုလည္း ထည့္သြင္းထားတာေတြ႔ရတယ္။ G-20 ထိပ္သီးအစည္းအေဝးမွာ ပူတင္နဲ႔ ေဒၚနယ္ထရမ့္တို႔ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေနတဲ့ ဗီဒီယိုဖိုင္ပါ။ သတင္းေထာက္ေတြက လာမယ့္ ၂၀၂၀ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ႐ုရွားက ဝင္႐ႈပ္ဦးမလားလို႔ ဝိုင္းေမးၾကေတာ့ ထရမ့္က ပူတင္ဘက္လွည့္ၿပီး “ဝင္မ႐ႈပ္ေတာ့ဘူး မဟုတ္လား”လို႔ ေနာက္ေျပာင္ေျပာဆိုပါတယ္။ ပူတင္ကေတာ့ ၿပံဳးၿပံဳးႀကီးလုပ္ေနပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ပူတင္က တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ျဖစ္ရတာ၊ ေဟာ္မုတ္ေရလက္ၾကားမွာ အီရန္နဲ႔ ျပႆနာျဖစ္ရတာေတြဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ တစ္ဖက္သတ္ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကာကြယ္ေရးမူဝါဒေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔လည္း အေမရိကန္ကို ျပစ္တင္ေဝဖန္သြားခဲ့ေသးတယ္။ 

ခုလို လစ္ဘရယ္ဝါဒအေပၚ ပူတင္ရဲ႕ ပုတ္ခတ္ေျပာဆိုမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အီးယူဥကၠ႒ ေဒၚနယ္တပ္စ္ကေတာ့ လံုးဝ သေဘာမတူပါဘူးလို႔ သတင္းေထာက္ေတြကို ေသာၾကာေန႔ (ဇြန္ ၂၈ ရက္) မွာ တံု႔ျပန္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ 

“လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီေခတ္ မရွိေတာ့ပါဘူးလို႔ ဘယ္သူကေျပာသည္ျဖစ္ေစ ဒါဟာ လြတ္လပ္မႈ (Freedom)၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈ (Rule of law) လူ႔အခြင့္အေရး (Human Rights) မရွိေတာ့ပါဘူးလို႔ ေျပာလိုက္တာနဲ႔အတူတူပါပဲ” 

“အမွန္တကယ္ ေခတ္ကုန္သြားတာက အာဏာရွင္စနစ္၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆည္းကပ္ကိုးကြယ္မႈဝါဒနဲ႔ အခြင့္ထူးခံစနစ္ေတြပဲလို႔ ကၽြန္ေတာ္ေတာ့ ေတြ႔မိပါတယ္” လို႔ ေျပာဆိုသြားခဲ့ပါတယ္။

ပူတင္ေျပာတာ မွန္ေနၿပီလား . . . ။

ပူတင္ရဲ႕ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီေခတ္ မရွိေတာ့ပါဘူးလို႔ ေျပာဆိုခ်က္ဟာ မွန္ေနၿပီလားလို႔ ဘီဘီစီက ျပန္သံုးသပ္ျပထားပါတယ္။

လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြဟာ တစ္ေနရာနဲ႔တစ္ေနရာ မတူပါဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာနဲ႔ လူေတြေပၚမူတည္ၿပီး လစ္ဘရယ္ဝါဒကို အဓိပၸာယ္သံုးမ်ိဳးဖြင့္ဆိုႏိုင္ပါသတဲ့။ အဲဒါေတြကေတာ့ စီးပြားေရး လစ္ဘရယ္ဝါဒ  (Economic liberalism)၊ ႏိုင္ငံေရး လစ္ဘရယ္ဝါဒ (Political Liberalism)၊ နဲ႔ လူမႈေရး လစ္ဘရယ္ဝါဒ (Social Liberalis m) တို႔ပဲျဖစ္တယ္။ 

စီးပြားေရးလစ္ဘရယ္ဝါဒဟာ လြတ္လပ္စြာယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္း (Free Competition) နဲ႔ ေဈးကြက္ကို ကိုယ္တိုင္ထိန္းေက်ာင္းျခင္း (Self regulating market) ကို အေျခခံတယ္။ ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေနၿပီး စီးပြားေရးအေပၚ အစိုးရက ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္မႈနည္းပါးတယ္။

ႏိုင္ငံေရးလစ္ဘရယ္ဝါဒကေတာ့ တိုးတက္တဲ့ ယံုၾကည္မႈအေပၚ အေျခခံၿပီး လူသားမ်ိဳးႏြယ္စုနဲ႔ တစ္သီးပုဂၢလ အခြင့္အေရးေတြအတြက္ မရွိမျဖစ္ ေကာင္းက်ိဳးေဆာင္ျခင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ လူမႈေရးလြတ္လပ္ခြင့္မ်ားကို အကာအကြယ္ေပးျခင္းအေပၚမွာ အေျခခံတယ္။

လူမႈေရးလစ္ဘရယ္ဝါဒကေတာ့ လူနည္းစုအုပ္စုမ်ားကို အကာအကြယ္ေပးျခင္းနဲ႔ လိင္တူလက္ထပ္ျခင္းအပါအဝင္ LGBT ေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကို အကာအကြယ္ေပးမႈေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

အခုကိစၥမွာ ပူတင္ဟာ အေနာက္အုပ္စုႏိုင္ငံတခ်ိဳ႕ရဲ႕ “လူဝင္မႈကိစၥ” “ယဥ္ေက်းမႈေပါင္းစံုယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးဝါဒ” နဲ႔ LGBT အေရးကိစၥေတြအေပၚခ်ဥ္းကပ္ေဝဖန္သြားတာျဖစ္လို႔ ဒါဟာ ႏိုင္ငံေရးလစ္ဘရယ္ဝါဒ (Political Liberalism) တစ္ခုတည္းနဲ႔သာ သက္ဆိုင္ၿပီး လစ္ဘရယ္ဝါဒ အားလံုးနဲ႔ အက်ံဳးမဝင္ဘူးလို႔ ဘီဘီစီက ေကာက္ခ်က္ခ်ပါတယ္။ 

တကယ္ေတာ့ လစ္ဘရယ္ဝါဒကို ျပစ္တင္တင္ေဝဖန္တာ ပူတင္တစ္ေယာက္တည္း မဟုတ္ပါဘူး။ မၾကာေသးခင္က ဟန္ေဂရီဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဗစ္တာေအာ္ဘန္ကလည္း “လစ္ဘရယ္မဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္” (Illiberal State) တည္ေဆာက္ရမယ္လို႔ေျပာသြားၿပီး တ႐ုတ္နဲ႔ ႐ုရွားတို႔လို အာဏာရွင္စနစ္မ်ားက အေနာက္ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီထက္ ပိုအလုပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာဆိုသြားခဲ့တယ္။

ဒါဆိုရင္ လစ္ဘရယ္ဝါဒ ေခတ္မမီေတာ့ဘူးလား . . . ။

ဒီေန႔အထိေတာ့ လစ္ဘရယ္ဝါဒဟာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားက စံအျဖစ္ သတ္မွတ္က်င့္သံုးဆဲ ဝါဒတစ္ခုျဖစ္ေနဆဲပါ။ ဖိုင္နန္ရွယ္တိုင္းမ္ သတင္းစာရဲ႕ ေရးသားေဖာ္ျပခ်က္အရ လစ္ဘရယ္ဝါဒဟာ ဒုတိယကမၻာစစ္ေနာက္ပိုင္း ကမၻာမွာ အဓိကလႊမ္းမိုးခဲ့တဲ့ ဝါဒတစ္ခုျဖစ္တယ္လို႔ဆိုတယ္။ 

ဒါေပမဲ့ ဒီဝါဒဟာ က်ဆံုးလာႏိုင္တယ္လို႔ လူအမ်ားက ယံုၾကည္ေနၾကၿပီျဖစ္တယ္။ ၿဗိတိန္မွာ Brexit ကို ေထာက္ခံေနၾကသူေတြရွိလာတာ၊ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္လို၊ အီတလီက မက္တီယို ဆယ္လ္ဗီနီလို ေပၚျပဴလစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြကို လူအမ်ားက ေထာက္ခံလာတာဟာ သက္ေသအေထာက္အထားေတြပါပဲလို႔ ဆိုတယ္။ 

“မွန္ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းကစလို႔ လစ္ဘရယ္လမ္းစဥ္ဟာ ျပႆနာေတြနဲ႔ ႀကံဳလာရပါတယ္”လို႔ မိုက္ကယ္ ေကာ့စ္ဆိုသူ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးပါေမာကၡတစ္ဦးက ဘီဘီစီကို ေျပာပါတယ္။ သူက ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္းဟာ အဓိက အလွည့္အေျပာင္းတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ၿပီး ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္းနဲ႔ ေဈးကြက္က အရာအားလံုးကို ဆံုးျဖတ္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ေတြအေပၚမွာ ျဖစ္တည္မႈနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈ (Identity and culture) အရ ကိုယ့္ႏိုင္ငံကို ကိုယ့္ႏိုင္ငံမဟုတ္သလို ခံစားလာရတဲ့လူေတြက ေမးခြန္းထုတ္လာၾကတယ္လို႔ ဆိုတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ဒီေန႔ ကမၻာ့စီးပြားေရးဟာ လစ္ဘရယ္ဝါဒအေပၚအေျခခံထားၿပီး ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားစုဟာ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြ မဟုတ္ၾကဘဲ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေတြျဖစ္ၾကတယ္လို႔ သူက ဆက္ၿပီး ျငင္းခ်က္ထုတ္သြားပါတယ္။

ဒါက ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာ က်င္းပတဲ့ G-20 ထိ္ပ္သီးအစည္းအေဝးကို မသြားမီ Financial Time နဲ႔ ႐ုရွားသမၼတပူတင္တို႔ရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးမွာ “လစ္ဘရယ္ဝါဒ ေခတ္မရွိေတာ့ပါဘူး​” လို႔ ေျပာဆိုခဲ့မႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘီဘီစီရဲ႕ သံုးသပ္ခ်က္ေတြျဖစ္ပါတယ္။ စာဖတ္သူအေနနဲ႔ေရာ ဘယ္လိုသံုးသပ္မိပါသလဲ။

ခ်စ္ဝင္းေမာင္ (၃၀-၆-၂၀၁၉)