News

POST TYPE

PERSPECTIVE

လုိင္းယြန္းအဲယားေလယာဥ္ ပ်က္က်မႈ
06-Dec-2018

(၁)

အစိုးရ၏ အႏၲရာယ္ကင္းစင္ေရး အင္စပက္တာမ်ားသည္ အေရွ႕ပိုင္း အင္ဒိုနီးရွား မာကာဆာေလဆိပ္တြင္ လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္း (Lion Air) ၏ ေလယာဥ္ပ်ံတစ္စင္း ဟိုက္ေျဒာလစ္ျပႆနာေၾကာင့္ တစ္ညလံုး အခ်ိန္ကုန္ခံ ျပဳျပင္ၾကရပါသည္။ သူတို႔သည္ နံနက္ပိုင္းခဏတြင္ ဟိုတယ္ျပန္ ေရခ်ိဳးၾကမည္၊ ဤအေတာအတြင္း ေလယာဥ္ပ်ံသည္ ပ်ံသန္းခြင့္မရေသးပါ။ 

အင္စပက္တာမ်ား ျပန္ေရာက္ခ်ိန္တြင္ ေလယာဥ္ပ်ံသည္ ေျပးလမ္းေပၚေရာက္ေနပါၿပီ၊ မၾကာမီ ပ်ံတက္ပါေတာ့မည္။

ပ်ာေလာင္ခတ္သြားေသာအရာရွိသည္ ခ်က္ခ်င္း ခရီးသည္မ်ားကို ျပန္ခ်ရန္ ေလယာဥ္ကို စစ္ေဆးရာေနရာသို႔ ျပန္လည္ေမာင္းလာရန္ အမိန္႔ေပးပါသည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္း တာဝန္ခံက အင္စပက္တာကိုေက်ာ္၍ အမိန္႔ေပးႏိုင္ပံု အေျခအေနကို ရွင္းျပပါသည္။ အစိုးရပို႔ေဆာင္ေရးဌာန တာဝန္ခံမ်ားက ေလယာဥ္ကို ပ်ံသန္းဖို႔ အမိန္႔ေပးထားေၾကာင္း ရွင္းျပပါသည္။ ေလယာဥ္ပ်ံႀကီးသည္ မိနစ္အနည္းငယ္အတြင္း ေလထဲသို႔ပ်ံတက္သြားပါေတာ့သည္။

(၂)

လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းလိုင္းဟူ၍ အင္ဒိုနီးရွားတြင္ အႀကီးဆံုးလိုင္း၊ ကမၻာ့ေလေၾကာင္းလိုင္းမ်ားတြင္ အျမန္ဆံုး ဖြံ႔ၿဖိဳးလာေနသည့္ေလေၾကာင္းလိုင္းသည္ အမ်ားျပည္သူ အာ႐ံုစိုက္စရာျဖစ္လာျပန္ပါသည္။ ေအာက္တိုဘာလ ၂၉ ရက္ေန႔က ဂ်ကာတာေလဆိပ္မွ ခရီးစဥ္အမွတ္ (Flight 610) သည္ ပ်ံတက္ခါစတြင္ ဦးေခါင္းပိုင္းငိုက္ဆိုက္က်ၿပီး ေရထဲသို႔အရွိန္ျပင္းစြာ ထိုးဆင္းသြားခဲ့ပါသည္။ ခရီးသည္ ၁၈၉ ဦး ပါဝင္သည္။ စစ္ေဆးသူမ်ားက ဘိုးအင္းဂ်က္ ေလယာဥ္အသစ္သည္ မည္သို႔မည္ပံုေရထဲသို႔ မိုင္ ၄၀၀ ႏႈန္းျဖင့္ ထိုးဆင္းသြားရသည္ကို နားမလည္ႏိုင္ေအာင္ ျဖစ္ေနပါသည္။

သူတို႔သည္ ဘိုးအင္းက သူတို႔ေလယာဥ္ (Boeing 737 Max 8) အလုပ္လုပ္ပံုကို သိသာေအာင္ မေျပာျပထားျခင္းေၾကာင့္လားဟု ေမးေနၾကသည္။ လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းလိုင္း၏ ေလယာဥ္ပ်က္မက်မီက ေလယာဥ္၏ ပ်ံသန္းျခင္းႏွင့္ဆိုင္ေသာ ေဒတာအခ်က္အလက္မ်ားကို မွားယြင္းမွတ္တမ္းတင္ျခင္းမ်ား ရွိခဲ့သည္။ ပိုင္းေလာ့မ်ားကို ေလ့က်င့္ေပးရာတြင္ ဤအခ်က္အလက္မ်ားကို သင္ျပေပးမေပး အျငင္းပြားဖြယ္ျဖစ္ေနသည္။ လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္း လိုင္းပ်က္မက်မီအခ်ိန္ကေလး စကၠန္႔အနည္းငယ္အတြင္း ထိုအခ်က္အလက္မ်ားကို ပိုင္းေလာ့မ်ား သိမသိက အျငင္းပြားဖြယ္ျဖစ္ေနသည္။ ေလယာဥ္အမွတ္စဥ္ ၆၁၀ ပ်က္က်ျခင္းအတြက္ စစ္ေဆးသူမ်ားက အစီရင္ခံစာမတင္သြင္းမီတြင္ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္တစ္ခုကိုေတာ့ သိၿပီးျဖစ္ၾကသည္။ လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းသည္ ၎၏ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္အတြက္ အဆင္သင့္ျဖစ္မေနျခင္းပင္။

လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းလိုင္းမွ တာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္မ်ား၊ ပိုင္းေလာ့ႏွင့္ ပ်ံသန္းေရးဝန္ထမ္းမ်ားေတြ႔ဆံု အင္တာဗ်ဴးမ်ားမွ သိသာလာေသာအခ်က္မွာ ေလေၾကာင္းလိုင္းသည္ ႀကီးထြားလာေရးကို ဦးစားေပးၿပီး အႏၲရာယ္ လံုၿခံဳေရး ( Safety) ႏွင့္ ပတ္သက္၍ မ်ားစြာ ဂ႐ုမစိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

ေလေၾကာင္းလိုင္းသည္ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ရွိေနၾကေသာ ဝန္ထမ္းမ်ားအင္အားကို တိုးခ်ဲ႕လ်က္ရွိပါသည္။ ထိုအခါ ေငြစာရင္းႏွင့္ အျခားစာရင္းအင္းဆိုင္ရာကိစၥမ်ားတြင္ ေမွာင္ခ်ထားျခင္းမ်ား၊ ဝန္ထမ္းမ်ား၏ ကၽြမ္းက်င္မႈမရွိျခင္းမ်ားကို ေတြ႔လာရသည္။ အဲယားလိုင္းမွာ Safety ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အဓိကက်ေသာ ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈ ၁၅ ခုႏွင့္ ေလယာဥ္ပ်က္က်ၿပီး ၂၅ ဦးေသဆံုးေသာ မႈခင္းမ်ားျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးသည္။ အမ်ားျပည္သူတို႔ မသိလိုက္ရေသာအခ်က္မ်ားမွာ အမ်ားအျပားရွိမည္ဟု ယံုၾကည္ရသည္။

အစိုးရ၏ လံုၿခံဳေရးအရာရွိမ်ားက ေျပာသည္မွာ ေလေၾကာင္းလိုင္း၏ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ အင္အားႀကီးပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ အဆက္အသြယ္ေၾကာင့္ မာကာဆာေလဆိပ္မွအျဖစ္မ်ိဳးမွာ ဒုနဲ႔ေဒးမ်ားျပားလွသည္။ ပ်က္စီးယိုယြင္းေနေသာ ပစၥည္းတစ္ခုကို ေလယာဥ္တစ္စင္းမွတစ္စင္း ေျပာင္းလဲတပ္ဆင္ေသာ အက်င့္ရွိသည္။ ကုမၸဏီ၏ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာကိစၥမ်ား ပ်က္ကြက္မႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ေမးျမန္းသည္ကို တရားဝင္ေျဖဆိုျခင္းမရွိခဲ့ေပ။

၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၁ အတြင္း ေလယာဥ္စက္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ အဓိကစက္ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈျပႆနာမွာ ၃ ရက္ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိသည္ဟု ကာစန္ (Frank Carson) ေခၚ လံုၿခံဳေရးအရာရွိကေျပာသည္။ သူသည္ ကုမၸဏီ၌ လံုၿခံဳေရးအရာရွိ လုပ္ဖူးသည္။ ကုမၸဏီက စက္အသစ္ႏွင့္ ကိရိယာအသစ္မ်ားကိုေပၚတိုင္း ဝယ္ယူသံုးစြဲခဲ့ေသာ္လည္း လံုၿခံဳေရး (Safety) အတြက္ စနစ္တက်လုပ္မထားေသာေၾကာင့္ အခ်ည္းႏွီးျဖစ္ရသည္။

ပိုင္းေလာ့မ်ား၏ ေလ့က်င့္ခ်ိန္ (Training Hour) မွာ ဝမ္းနည္း ဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္နည္းေနၿပီး ကုမၸဏီမွာ ခ်ဲ႕ထြင္ေရးကိုသာ ဦးစားေပးခဲ့သည္။ ပိုင္းေလာ့တို႔၏ မွတ္တမ္းစာအုပ္မ်ားမွာ ႏွစ္မ်ိဳးရွိေနၿပီး တကယ္မွတ္တမ္းအစစ္မွာ အျပင္ကစစ္ေဆးသူမ်ားအတြက္ မဟုတ္ေပ။

လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းကုမၸဏီကို ၁၉၉၉ ခုႏွစ္က (Rusdi Kirana) က စတင္ထူေထာင္ခဲ့သည္။ မစၥတာကာရီနာမွာ လက္ႏွိပ္စက္ အေရာင္းစာေရးျဖစ္ၿပီး ေလယာဥ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ အနီးဆံုးလုပ္ငန္းမွာခရီးသြားလုပ္ငန္း ထူေထာင္ျခင္းသာျဖစ္သည္။ ေလယာဥ္ပ်ံ စက္ပိုင္းဆိုင္ရာတို႔ႏွင့္ပတ္သက္၍ အေတြ႔အႀကံဳမရွိခဲ့ေပ၊

ေလယာဥ္အစင္းအေရအတြက္ႏွင့္ေျပာရလွ်င္ လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းသည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ အႀကီးဆံုးျဖစ္သည္။ ေလယာဥ္ အစီး ၄၅၈ စီးကို မွာထားသည္။ ဂ်ကာတာၿမိဳ႕၏ျပင္ပမွာ “Lion City”ကို ထူေထာင္ထားၿပီး ဝန္ထမ္းအင္အား ၃၀,၀၀၀ ခန္႔ရွိသည္။ စတင္ ထူေထာင္စဥ္ကစ၍ ၎၏ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာစာရင္းမ်ားမွာ တိက်ျပတ္သားမႈမရွိဘဲ လွ်ိဳ႕ဝွက္မႈမ်ားႏွင့္ ျပည့္ဝေနသည္။ ထိုမွာသမွ် ေလယာဥ္မ်ားမွာလည္း ႏိုင္ငံျခားဘဏ္မ်ားမွ ေခ်းေငြႏွင့္ဝယ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။

ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈေၾကာင့္ ဘဏ္မ်ားက ထပ္မံေငြထုတ္ေခ်းဖို႔ကို လက္တြန္႔လ်က္ရွိသည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ မစၥတာကရာနာမွာ အမ်ိဳးသား ထူေထာင္ေရးပါတီ (National Awakening Party) ၏ ဒုတိယေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာသည္။ မြတ္ဆလင္မ်ား အမ်ားဆံုးေနထိုင္ရာႏိုင္ငံ၏ အစၥလာမ္ပါတီျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္လူမ်ိဳး ခရစၥယာန္တစ္ေယာက္အတြက္ လြန္စြာစိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းေသာ ရာထူးျဖစ္သည္။

သူသည္ အင္ဒိုနီးရွားသမၼတႀကီး ဂ်ိဳကိုဝီဒိုဒို၏ အဓိကအႀကံေပး ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္သည္။ ယမန္ႏွစ္က မေလးရွားႏိုင္ငံ၏ သံအမတ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္ခံခဲ့ရသည္။ မေလးရွားႏိုင္ငံတြင္ လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းမွာ Air Asia ႏွင့္ အၿပိဳင္အဆိုင္ ျဖစ္ေနသည္။ အင္ဒိုနီးရွားမွာ တ႐ုတ္ႏွင့္ အိႏၵိယတို႔၏ အလယ္မွာတည္ရွိေသာႏိုင္ငံအျဖစ္ တည္ရွိေနရာ ၎၏ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈသည္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား စီးပြားေရးအတြက္ တံတားသဖြယ္ရွိေနသည္။

ေလယာဥ္ပ်ံလုပ္ေသာ ဘိုးအင္းႏွင့္ Airbus တို႔မွာ တန္ဖိုးနည္း ေလေၾကာင္း (Budget Airlines) မ်ား၏ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈအမ်ားဆံုးႏွင့္ အေကာင္းဆံုးေဖာက္သည္မ်ား ျဖစ္ေနၾကသည္။ ထိုလိုင္းမ်ားမွာ Safety ကိုလည္း အဓိကမထား၊ သမၼတအိုဘားမားလက္ထက္က ေဒၚလာ ၂၂ ဘီလီယံမွ် ေလယာဥ္ပ်ံမ်ားကို ေအာ္ဒါမွာခဲ့သည္။

လိုင္းယြန္းေလေၾကာင္းေလယာဥ္မ်ားက ၂၀၁၁ ခုႏွစ္က ႏြားကိုလည္း ဝင္တိုက္ခဲ့ဖူးသည္။ ဝက္ကိုလည္း ဝင္တိုက္ခဲ့ဖူးသည္။ အခ်င္းခ်င္းလည္း တိုက္ခဲ့ဖူးသည္။ ၂ ရက္ဆက္၍လည္း ေျပးလမ္းေခ်ာ္သြားခဲ့ဖူးသည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ အသက္ ၂၄ ႏွစ္ရွိ ပိုင္းေလာ့တစ္ေယာက္ေၾကာင့္ ပင္လယ္ထဲသို႔ ထိုးဆင္းခဲ့ဖူးသည္။ ေလယာဥ္ခရီးစဥ္ ၆၁၀ ပ်က္က်ၿပီးမွ ကိစၥတစ္ခုတြင္ ေတာင္ပံႏွင့္လမ္းေဘးမီးတိုင္ကို ဝင္တိုးမိျခင္း၊ ေနာက္ တစ္ခါ ဟိုက္ေျဒာလစ္ပိုက္ေပါက္ျခင္း စေသာကိစၥႏွစ္ခုတို႔ျဖစ္ၿပီးၾကၿပီ။

(၃)

ႏိုဝင္ဘာ ၂၉ ရက္ကထြက္ေပၚလာေသာ အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္တြင္ ေလယာဥ္အမွတ္စဥ္ ၆၁၀ မွာ အရင္ခရီးစဥ္ ဘာလီမွ ဂ်ကာတာ ေအာက္တိုဘာ ၂၈ ရက္က လာစဥ္ကတည္းက ဤျပႆနာကိုႀကံဳခဲ့ရသည္။ “ေလယာဥ္သည္ ပ်ံသန္းရန္မထိုက္ပါ”ဟု ဆိုသည္။ ေလေၾကာင္းလိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားအဖို႔ ဤေလယာဥ္၏အျပစ္ကို ေသခ်ာရွာေဖြခဲ့ဖို႔ေကာင္းသည္။ အျပစ္တစ္ခုကို ေသခ်ာမေလ့လာဘဲ ျဖစ္ေကာင္းရဲ႕ဟု သေဘာထားျခင္းမွာ ျပည္သူတို႔ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို မေထမဲ့ျမင္ျပဳရာေရာက္ပါသည္။

ကိုသန္းလြင္

Ref: After crash Lion Air’s safety Records is back in Spotlight. By Hannah Beech New York Times November 22 2018