News

POST TYPE

PERSPECTIVE

သတင္းေထာက္ေပ်ာက္ဆံုးမႈ
20-Oct-2018



(၁)

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ၇ ရက္ေန႔က ခါ႐ိႈဂီ (Jamal Khashoggi) က ေရးခဲ့ပါသည္။ “ဒီပုဂၢိဳလ္ဟာ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ေသသြားမွာကို ကာကြယ္ေနတာပါပဲ” သူဟာ “ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား ႏိုင္ငံအစိုးရကို ဘာသာေရးဆရာေတြရဲ႕လက္ေအာက္ ေရာက္မသြားေအာင္ ကာကြယ္ေပးခဲ့တယ္။ သူ႔ေပၚလစီေတြကို ဝင္ၿပီးေႏွာင့္ယွက္တာေတာ့ ခံမွာမဟုတ္ဘူး”ဟူ၍ ေဆာ္ဒီအိမ္ေရွ႕မင္းသား မိုဟာမက္ ဘင္ေဆာ္လမန္ (Mohammed Bin Salman - MBS) ႏွင့္ပတ္သက္၍ ခ်ီးခ်ီးပပ ေရးခဲ့ပါသည္။

သူသည္ ေဆာ္ဒီအစိုးရႏွင့္ ရင္းရင္းႏွီးႏွီးဆက္ဆံခဲ့သူျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံကိုခ်စ္ျမတ္ႏိုးၿပီး ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံကို ကမၻာ့အဆင့္အတန္းမီေစခ်င္သည္။ ေအာင္ျမင္ေစခ်င္သည္။ အမ္ဘီအက္စ္ (MBS) သည္ ႏိုင္ငံအတြက္ လိုအပ္ေသာ ျပဳျပင္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ယူဆသူျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ မင္းသားမွာ ၃၃ ႏွစ္သာရွိေသးၿပီး ငယ္ေသးသည္။ သူ႔ကို လမ္းၫႊန္ (Coach) ေပးရန္လိုသည္။ သူ႔မွာ “ေကာင္းတဲ့ဘက္ရွိသလို မေကာင္းတဲ့ဘက္တစ္ဖက္ကလည္း ရွိတယ္။ ေတာ္ဝင္မိသားစုထဲမွာပဲ ေနတာဆိုေတာ့ ျပင္ပနဲ႔ ဆက္ဆံမႈနည္းတယ္”ဟုလည္း ေရးခဲ့သည္။

စက္တင္ဘာလ ၄ ရက္ေန႔ကမူ ဝါရွင္တန္ပို႔စ္ သတင္းစာတြင္ေရးခဲ့ရာ “မင္းသားဟာ ႏိုင္ငံအတြက္ လိုအပ္တဲ့ လူမႈေရး၊ ဘာသာေရး၊ ႏိုင္ငံေရးရာ၊ စီးပြားေရးရာကိစၥေတြမွာ ျပဳျပင္ေရးလုပ္ဖို႔ လိုတာေတြကို ဒီမိသားစုထဲမွာ ဒီတစ္ေယာက္ပဲျမင္မိတယ္” ျပင္ပႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ဖိအားနဲ႔ ျပည္တြင္းက အေႏွာင့္အယွက္အေရးအားလံုး ႏွိမ္နင္းႏိုင္ေရးနဲ႔ ေဈးဝယ္တာေတြ အားလံုးကို တစ္ၿပိဳင္တည္းလုပ္ႏိုင္မယ္လို႔ ယံုၾကည္တယ္။ တစ္ခုရွိတာကေတာ့ မင္းသားမွာ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္းရွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အလုပ္ကေတာ့ ဆိုးတဲ့အပိုင္းကို ေကာင္းတဲ့အပိုင္းက လႊမ္းမိုးသြားေစဖို႔ပဲ။ ဒါေပမဲ့ ထရမ့္ရဲ႕လုပ္ရပ္ေတြကေတာ့ အခုခ်ိန္ထိ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားကို သံအမတ္ မခန္႔အပ္ေသးတာသာၾကည့္ေတာ့။ ထရမ့္ကို ခြင့္မဲ့ပ်က္ကြက္သူ (AWOL) ဟု ေရးသည္။

ထိုစာမ်ားကိုေရးခဲ့သူ ခါ႐ိႈဂီသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္ေန႔က တူရကီႏိုင္ငံ အစၥတန္ဘူးလ္ရွိ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားသံ႐ံုးထဲသို႔ ဝင္ေရာက္သြားရာမွ တစ္ခါတည္း အစေပ်ာက္သြားပါသည္။ တူရကီမွ အရာရွိမ်ားက ယူဆၾကသည္မွာ သူသည္ အႏွိပ္စက္ခံရၿပီး ေသဆံုးသြားသည္။ သူ႔ခႏၶာကိုယ္ကို ေဆာ္ဒီေအးဂ်င့္မ်ားက အပိုင္းပိုင္းျဖတ္၍ ဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္ၾကသည္ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

ထိုသို႔ ေၾကာက္မက္ဖြယ္စြပ္စြဲခ်က္မ်ားမွာ မွန္ကန္ခဲ့လွ်င္ တူရကီ အစိုးရနည္းတူ အေနာက္ႏိုင္ငံမွ အစိုးရမ်ား အေမရိကန္တို႔ႏွင့္လည္း ဆက္ဆံေရးပ်က္ျပားဖြယ္ရွိသည္။ တူရကီအစိုးရက သံ႐ံုးအတြင္း ဝင္ေရာက္ရွာေဖြခြင့္ ေတာင္းခံေနသည္။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားကမႈ ခါ႐ိႈဂီသည္ သံ႐ံုးအတြင္း ဝင္ေရာက္လာၿပီး လက္ထပ္စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားႏွင့္အတူ ထြက္ခြာသြားၿပီဟု ျငင္းဆိုသည္။

(၂)

အမ္ဘီအက္စ္သည္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေတာ္သစ္ထူေထာင္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနျခင္းမဟုတ္ပါ။ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားဟာ ဒိန္းမတ္လိုႏိုင္ငံ ဘယ္ေတာ့မွ ျဖစ္လာႏိုင္မွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ဆိုေနၾကတယ္။ ၂၀၀၁ တြင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အေမရိကန္ျပည္မွ ၉/၁၁ ကိစၥကို ျပန္ၾကည့္ပါ။ ေခါင္းေဆာင္လုပ္သူသည္ ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံမွာေမြးၿပီး ႀကီးျပင္းခဲ့သူျဖစ္သည္။ သူ႔ေၾကာင့္ အာရပ္ကမၻာတြင္ ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံ၏ နာမည္ပ်က္ခဲ့ရသည္။ ဤသည္မွာ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္း မြတ္ဆလင္မ်ား၏ သန္႔စင္ေသာ မြတ္ဆလင္ျဖစ္ေရး ဝါဒျပန္႔ပြားခဲ့ေသာေၾကာင့္လည္းျဖစ္သည္။ အေမရိကန္က ျဖစ္ေစလိုသည္မွာ ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံ၏ ဆြန္နီမြတ္ဆလင္တို႔ကို ပိုမို၍ပြင့္လင္းေသာဝါဒႏွင့္ အားလံုး စုေပါင္းပါဝင္ေစခ်င္သည္။ ဤလႈပ္ရွားမႈ၏ ဗဟိုခ်က္မမွာ မကၠာႏွင့္ မိဒီနာ (Medina) တို႔ရွိရာ ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံပဲ ျဖစ္ေစလိုသည္။

အမ္ဘီအက္စ္တြင္ သေဘာထားတင္းမာေသာ အႀကံေပးမ်ားရွိ သည္။ သူတို႔က တ႐ုတ္တို႔ကို အတုယူေစခ်င္ၾကသည္။ တ႐ုတ္ျပည္က ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္ ႀကီးစိုးဗိုလ္က်လ်က္ရွိသည္။ သူက ကၽြန္းမ်ားကို သိမ္းေသာအခါ တစ္ကမၻာလံုးက ဝိုင္းဝန္းကန္႔ကြက္ၾကသည္။ တ႐ုတ္၏တံု႔ျပန္မႈမွာ “သြားစမ္းပါ” (Get Lost) ဟူ၍ျဖစ္သည္။ မဆိုင္သူ မ႐ႈပ္နဲ႔ဟုသေဘာထားၾကသည္။ ကမၻာႀကီးက လက္ေလွ်ာ့ေပးရသည္။

ကေနဒါႏိုင္ငံက ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားႏိုင္ငံကို လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ စတင္ေျပာေနဆဲပဲရွိေသးသည္။ အမ္ဘီအက္စ္က တ႐ုတ္တို႔၏ နမူနာကိုယူကာ ကေနဒါႏွင့္ သံအဆက္အသြယ္ ျဖတ္ေတာက္လိုက္သည္။ ကေနဒါမွ ကုန္ပစၥည္းဝယ္ယူျခင္းကို ရပ္ဆိုင္းလိုက္သည္။ ဤသည္မွာ မလိုအပ္ေသာ တံု႔ျပန္မႈ (Over-reaction) ျဖစ္သည္။ ေဆာ္ဒီအာ ေရးဗီးယားမွာ တ႐ုတ္မဟုတ္ပါ။ သူသည္ မိတ္ေဆြေကာင္းမ်ားရွိဖို႔ လိုသည္။ သူသည္ ဒူဘိုင္းလိုၿမိဳ႕ျဖစ္ရမည္။ ရွန္ဟိုင္းႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္၍မရပါ၊ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာ အကိုင္အတြယ္လိုသည္။ အရမ္းကာေရာ (bully) လုပ္ဖို႔မဟုတ္ပါ။

သူသည္ ဇြန္လမွစ၍ မိန္းကေလးမ်ားကို ကားေမာင္းခြင့္ေပးလိုက္ သည္။ ထို႔ေနာက္ ကားေမာင္းတတ္ကၽြမ္းသူ မိန္းကေလးတစ္ဦးကို လန္ဒန္မွ ေဆာ္ဒီဆန္႔က်င္ေရးအဖြဲ႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းသည္ဆိုကာ အာရပ္ေစာ္ဘြားမ်ားႏိုင္ငံ UAE တြင္ သူ႔ေအးဂ်င့္မ်ားက ဖမ္းဆီး၍ ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံသို႔ျပန္ပို႔လိုက္သည္။ ထိုမိန္းကေလးက အမ္ဘီအက္စ္၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စီးပြားေရးကို ဘာမွ အေႏွာင့္အယွက္ေပးေနသည္ မဟုတ္ပါ။

ကေနဒါႏိုင္ငံတြင္ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးမွာ အစိုးရကို ေဝဖန္သည့္ ဗီဒီယိုမ်ား႐ိုက္ၿပီး You Tube တြင္ တင္ေလ့ရွိသည္။ ႏိုင္ငံအတြင္းရွိ သူ၏ ညီအစ္ကိုေတာ္သူႏွစ္ဦးမွာ ေထာင္သြင္းအက်ဥ္းခ်ျခင္းခံရသည္။

အိမ္ေရွ႕မင္းသားက အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူမ်ားကို ေထာင္ခ်သည္။ စီးပြားေရးသမားမ်ားကို ဖမ္းဆီးသည္။ ၿပိဳင္ဘက္ ေတာ္ဝင္မိသားစုဝင္မ်ားကို ဖမ္းဆီးသည္။ ထိုသို႔ဖမ္းဆီးရာတြင္ နယ္နိမိတ္ကို ေက်ာ္ၿပီး တျခားႏိုင္ငံတစ္ခု၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားကို ေက်ာ္လြန္ကာ အရမ္းကာေရာလုပ္သည့္ အခါမ်ားလည္းရွိသည္။ သူသည္ သူ႔ကို ေဝဖန္သည္ကိုလည္း မခံ၊ သူ႔အမွားကို ေထာက္ျပတာကို မႀကိဳက္၊ လူတိုင္းကို ၿငိမ္ဝပ္ပိျပား ေစလိုဟန္ရွိသည္။

အတိုက္အခံသမားတို႔ကမူ ေဆာ္ဒီအစိုးရ၏ “သူတို႔ႏွင့္ ဘာမွမဆိုင္၊ မစၥတာခါ႐ိႈဂီသည္ သံ႐ံုးသို႔ေရာက္လာၿပီး သူ႔စာ႐ြက္မ်ားကို ယူကာ ျပန္သြားသည္”ဆိုျခင္းကို သေဘာမတူႏိုင္ၾက။ သူ၏ထင္ရွားေက်ာ္ေစာမႈအရ ထိုသို႔မျဖစ္ႏိုင္၊ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာေနသည့္ လူတစ္ဦးအေနႏွင့္ တီဗီတြင္ မၾကာခဏစကားေျပာၿပီး ဝါရွင္တန္ပို႔စ္သတင္းစာတြင္ ေဆာင္းပါးမ်ား ေရးသားသူတစ္ေယာက္ကို ေဆာ္ဒီအစိုးရက ေစ့စပ္ေသခ်ာစြာ ၾကည့္႐ႈေနၾကမည္ဟု ခန္႔မွန္းသည္။

ယခု ေဆာ္ဒီအစိုးရက ျပတ္ျပတ္သားသား ျပသလိုက္ျခင္းမွာ “မင္းဟာမင္း ဘယ္မွာေနေန၊ ငါတို႔လက္ေတြ၊ ေျခေတြဟာ မင္းရွိတဲ့ဆီ ကိုေရာက္ႏိုင္တယ္”ဟု ျပသလိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အကယ္၍ေဆာ္ဒီ အစိုးရ ေအးဂ်င့္မ်ားသာ ပါဝင္ပတ္သက္ေနပါက တူရကီအစိုးရႏွင့္ စၿပီး သူတို႔၏ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာဆက္ဆံေရး ပ်က္ျပားစရာရွိေနပါသည္။

တနလၤာေန႔တြင္ တူရကီသမၼတက အကယ္၍ မစၥတာခါ႐ိႈဂီသည္ ေဆာ္ဒီသံ႐ံုးက ျပန္ထြက္သြားသည္ဆိုပါက ေဆာ္ဒီတို႔က သက္ေသျပရန္ လိုအပ္ေနသည္။ တယ္လီဗီးရွင္းမွတ္တမ္းမ်ားႏွင့္ ျပသႏိုင္ရမည္ဟု ေတာင္းဆိုထားသည္။

ေဆာ္ဒီမင္းသားမွာ မိန္းကေလးမ်ား ကားေမာင္းခြင့္ႏွင့္အတူ ဘာသာေရးပုဒ္မမ်ားကိုလည္း ႐ုပ္သိမ္းခဲ့သည္။ ကပြဲ ခုန္ပြဲမ်ားကိုလည္း က်င္းပေပးခဲ့သည္။ ႐ုပ္ရွင္႐ံုကို ျပန္လည္ဖြင့္ခြင့္ေပးခဲ့သည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း ထိုအခြင့္အေရးမ်ားကို ေပးခဲ့သည့္နည္းတူ ျပည္တြင္းျပည္ပက ဆန္႔က်င္ေရးလုပ္ေနသူမ်ားကိုလည္း ဒုကၡေပးခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံျခားေရာက္ေနသူအခ်ိဳ႕လည္း စေကာလားရွစ္ ႐ုပ္သိမ္းခံရသည္။ အခ်ိဳ႕ကိုလည္း မျပန္လာဘဲ မေနခ်င္ေအာင္ဆြဲေဆာင္ၿပီး ျပန္ေရာက္ပါက အဖမ္းခံၾကရသည္။ သူတို႔ ၿငိမ္ၿငိမ္မေနပါက အဖမ္းခံရမည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္းခံရသည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ေဆြမ်ိဳးမ်ား အဖမ္းခံရၿပီး၊ အခ်ိဳ႕မွာ ခရီးသြားလာခြင့္ ပိတ္ခံၾကရသည္။

အခ်ိဳ႕ကလည္း အစိုးရေအးဂ်င့္မ်ားကိုေၾကာက္၍ ႏိုင္ငံျခားေရာက္လွ်င္ ႏႈတ္ပိတ္ေနၾကေတာ့သည္။ အျခား အာရပ္ႏိုင္ငံမ်ားသို႔လည္း မသြားရဲၾကေတာ့။ အဓမၼပိတ္ဖမ္းၿပီး ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံသို႔ ျပန္ပို႔ခံရမည္ကို စိုးရိမ္ၾကသည္။

(၃)

ဗာဂ်ီနီးယားမွာ ေနထိုင္သူ ဝါရွင္တန္ပို႔စ္မွာ စာေရးသူကို အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားမဟုတ္ဘူးဟူ၍ ထရမ့္က ျငင္းဆိုပါသည္။ သမက္ျဖစ္သူ ဂ်ယ္ရီကူရွနာ (Jerry Kushner) က အခုရက္ေတြအတြင္း ဝါရွင္တန္ပို႔စ္မွ ေန၍ မင္းသားထံ စာတစ္ေစာင္ေရးပို႔သည္ဟု ဆိုသည္။ ဝယ္ထားသည့္ လက္နက္မ်ားမွာလည္း သိန္း ၁၁၀ ဘီလီယံမွ်ရွိသည္။ ဟိုအရင္ တစ္ခါ အလည္လာစဥ္က အေမရိကန္တစ္ျပည္လံုးအႏွံ႔ ဧည့္ခံခဲ့ၾကသည္။ အခုေတာ့ ဒီကိစၥမွာ တာဝန္ရွိရင္ တန္ရာတန္ဖိုးေပးရမယ္ဟု ဆီးနိတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ေျပာသည္။ တူရကီကလည္း ေဆာ္ဒီမွာသာ တာဝန္ရွိေၾကာင္း ဗီဒီယိုသက္ေသ ရွိပါတယ္ဟုဆိုသည္။ ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္က ေဆာ္ဒီမွ လူ ၁၅ ဦး တူရကီသို႔ သီးသန္႔ေလယာဥ္ျဖင့္ ဝင္လာၾကရာ စံုေထာက္အရာရွိမ်ား အေလာင္းစစ္ေဆးသူမ်ား ပါဝင္သည္ဟု ဆိုသည္။

ထိုအရာမ်ားအားလံုး၏ အေျဖကို ေဆာ္ဒီမင္းသားကသာ ေျဖဆိုေပးႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

ကိုသန္းလြင္

Ref: Praying for Khashoggi By Thomas Freeman New York Times Ocober 10 2018.