News

POST TYPE

PERSPECTIVE

Tablet ကျန်းမာရေးတဲ့လား
10-Mar-2018
ကျန်းမာရေးဆိုသည်နှင့် ယင်းကိစ္စမှာ သက်ရှိလူသားအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်း၊ ရောဂါဘယကင်းဝေးပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်ရေးအတွက် အရေးကြီးသည်ကို ယုံကြည်လက်ခံထားကြပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် ကျန်းမာရေးနှင့်သက်ဆိုင်သော မေးခွန်းများမှာ အများစုစာရင်းထဲတွင် ပါဝင်သည်မှာ မုချမလွဲပေ။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအနေနှင့် အခြား ပြည်သူ့အကျိုးပြုဝန်ကြီးဌာနများ၊ နိုင်ငံစီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာငွေစာရင်း အသုံးပြုရေး၊ ခွဲဝေချထားရေး၊ အခွန်အကောက် စသည့်လုပ်ငန်းများတွင် အကျွမ်းတဝင်မရှိသဖြင့် ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှု ရှိ မရှိ၊ ထိရောက်သောမေးခွန်းများကို ရံဖန်ရံခါသာ တင်သွင်းနေကြသည်ကို တွေ့မြင်နေရပါသည်။ မေးခွန်းများမှာ တစ်ခါတစ်ရံ ဆိုင်ရာဌာနအသီးသီးများက ကြေညာထုတ်ပြန်ချက်များဖြင့် ဖော်ပြထားပြီးသည်ကိုပင် မေးခွန်းအဖြစ်မေးသဖြင့် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌက လေ့လာပြီးမှ မေးရန်မလိုသည်များကို မမေးရန် တားမြစ်ရသည်အထိ အခြေအနေရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း၊ ဝန်ထမ်း၊ တည်ဆောက်တိုးချဲ့ရေး

ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း

ကျန်းမာရေးကဏ္ဍကမူ ဘုံပိုင်သည့်အရပ်ဖြစ်သဖြင့် မေးခွန်းများစွာ ပေါ်ထွက်လာသည်မှာလည်း မထူးဆန်းလှပါ။ ကျန်းမာရေးဌာနအနေနှင့် အမျိုးသားကျန်းမာရေးစီမံကိန်း (၂၀၁၇ - ၂၀၂၁) ကို ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ထားပြီးဖြစ်ပါသည်။ “လက်ရှိအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အစိုးရအသုံးစရိတ်၏ ၃ ဒသမ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ ကျန်းမာရေးဘတ်ဂျက်အဖြစ် အသုံးပြုနေပြီး အဆိုပါရာနှုန်းသည် ဒေသစံနှုန်း ကမ္ဘာ့စံနှုန်းများအရ လွန်စွာနည်းပါးလျက်ရှိနေသေးသည်။ မိမိတို့နိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးစနစ်ကို ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းစေပြီး လူတိုင်းလက်လှမ်းမီ ကျန်းမာရေးလွှမ်းခြုံမှုလမ်းကို လျှောက်လှမ်းရာတွင် နွမ်းပါးသူဦးစားပေးသည့်လမ်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ဦးစားပေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် လိုအပ်သည့်မြို့နယ်စာရင်းထဲမှ အမှန်တကယ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည့် မြို့နယ်များကို ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာငွေရရှိနိုင်မှုအပေါ်၊ အခြားစွမ်းအားစုများရရှိနိုင်မှုအပေါ်မူတည်၍ နှစ်အလိုက်ရွေးချယ်သွားမည်ဖြစ်ပါသည်”ဟု အကျဉ်းချုံးဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအနေနှင့် မိမိတို့အား ရွေးချယ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်မြေရှိ မဲပေးပြည်သူများ ကျေနပ်စိမ့်သောငှာ မိမိမဲဆန္ဒနယ်မြေတွင် မည်သည့်အခါ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ဆောက်ပေးမည်လဲ၊ တိုးမြှင့်ဝန်ထမ်းအင်အား မည်သည့်အခါရမည်လဲ စသည့်မေးခွန်းများကို လွှတ်တော်ကျင်းပစဉ် တစ်ဦးမဟုတ်တစ်ဦးက မေးနေကျမြဲပင်။

အလွယ်ဆုံးနည်းဖြင့် မေးရမည်ဆိုလျှင် တစ်ဦးက ယခုဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း အမှန်တကယ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည့် မြို့နယ်၊ တိုက်နယ်များစာရင်းကို ဖော်ပြပေးပါရန် တောင်းဆိုလျှင် တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် ပြီးသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။ ဤနေရာတွင် ထူးခြားနိုင်သည့်ဖြစ်စဉ် ဥပမာများကို ဖော်ပြပေးလိုပါသည်။ ကျန်းမာရေးဌာနအနေနှင့် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းများ နေရာရွေးချယ်သည့်အခါ၊ လူဦးရေ၊ သွားလာရေး ခရီးလမ်းကြောင်း ခက်ခဲလွယ်ကူမှု၊ လူဦးရေအလိုက် သတ်မှတ်ပေးနိုင်သောဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း၊ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာ၊ ချထားနိုင်မည့်ဝန်ထမ်း၊ မြို့နယ်ဆေးရုံဖြစ်လျှင်၊ ပေါင်းစပ်ယူနိုင်သော တိုက်နယ်ဆေးရုံ စသည်တို့ဖြင့် ရေရှည်အကျိုးငှာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါသည်။ အချို့ကျေးရွာကြီးများရှိ ပြည်သူ့အကျိုးတက်ကြွဆောင်ရွက်နေသူများက မိမိတို့ဘာသာ မြေအလှူရှင်၊ ဆေးရုံအလှူရှင်များ ရယူဆောက်ပြီးသည့်အခါမှ ကျန်းမာရေးဌာနသို့ ယင်းသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးထားရှိပါကြောင်း၊ ကျန်းမာရေးဌာနသို့ အပ်ပါကြောင်း၊ ကျန်းမာရေးဌာနမှ ဝန်ထမ်း၊ ဆေးနှင့် ဆေးပစ္စည်း စသည့်လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးပါရန်လုပ်သည့်အခါ၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစီမံကိန်းနှင့် အကျုံးမဝင်သည့်နေရာ၊ လျာထားချက် သတ်မှတ်မှုမရှိသေးသည့်အခါ လုပ်ဆောင်ပေးရန် အကျပ်အတည်းကို တွေ့စေပါသည်။ 

မတော်တဆ နိုင်ငံအကြီးအကဲများ ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ပါက၊ ယင်းကိစ္စကို တင်ပြပါက အဘယ်ကြောင့်  ကျန်းမာရေးဌာနက မချပေးသည် ဇာစ်မြစ်ကိုမသိပဲ၊ ရပ်ရွာက ဒီလောက်လုပ်ပေးထားပြီပဲ၊ ကျန်းမာရေးဌာနက လုပ်ပေးသင့်တာဟု စကားစထွက်လာသည်နှင့် ကျန်းမာရေးဌာန ဘောင်ဝင်အောင် ကြံဖန်လုပ်ခဲ့ရသည်များလည်း ရှိခဲ့သေးသည်။

ထိုသို့မဟုတ်ပါကလည်း မီဒီယာများမှတစ်ဆင့်၊ မိမိတို့ရွေးထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များမှတစ်ဆင့် မိမိတို့ဘက်မှ ဤမျှလုပ်ဆောင်ပေးထားသည့်တိုင် ကျန်းမာရေးဌာနမှ မလုပ်ဆောင်ပေးဟု အမြင်မှားအောင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်များလည်း ရှိခဲ့ပေသည်။ 

ရှေးယခင် ကျန်းမာရေးဌာနအပါအဝင် အခြားဌာနအာဏာပိုင်များကလည်း မိမိ အဆိုပြုခံ၊ မုချမသွေ အရွေးခံခဲ့ရသော နေရာများအတွက် ချမှတ်ထားသော မူဘောင်မဝင်သည့်တိုင် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းများ ချပေးခြင်းတို့လည်း အပေးအယူ အပြန်အလှန်နားလည်မှုများဖြင့် လုပ်ခဲ့သည်များလည်း ရှိခဲ့ပါသည်။ ယခုကဲ့သို့ လွှတ်တော်တွင် အကွန့်တက်၍မရပါ။ ကျန်သူများကလည်း နားလည်ပေးလိုက်ကြပါသည်။ သို့မှသာ မိမိအလှည့်ဆိုလျှင်လည်း သူတို့ အထွန့်လာတက်မည်မဟုတ်သောကြောင့်ပါ။ နောက်ပိုင်း ဘောင်ဝင်အောင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပြီးသွားခဲ့ကြပါသည်။

ဝန်ထမ်း

အဆင့်ဆင့်သော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများကို ငွေစက္ကူရိုက်နှိပ်သကဲ့သို့ နေ့ချင်းလချင်းပြီး ထုတ်လုပ်၍မရပါ။ အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကြာမြင့်သည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူ သတ်မှတ်ထားသော ဆေးရုံအဆင့်အလိုက် အထူးကုများကိုလည်း တာဝန်ချထားပေးရန်မှာလည်း လုံလောက်သောစွမ်းရည်ရှိ ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်းများ လိုအပ်ပါသည်။ ပြီးခဲ့သည့် အစိုးရလက်ထက် တာဝန်ရှိနိုင်ငံအကြီးအကဲတစ်ဦး ခရီးထွက်စဉ် မြို့နယ်အသီးသီး သွားရောက်ခဲ့ရာ ရောက်သည့်နေရာတိုင်းမှ အထူးကုများလိုအပ်ကြောင်း တင်ပြသည်ကို ခရီးစဉ်အပြီး ကျန်းမာရေးဌာနမှ အကောင်အထည်ဖော်ရန် အမိန့်ချလိုက်ပါသည်။

အထူးကု အမြန်ထွက်ပေါ်လာရန်၊ နှစ်တိုဒီပလိုမာသင်တန်းပြန်ဖွင့်ရန် ဌာနဆိုင်ရာများက စိုင်းပြင်းရတော့သည်။ တက္ကသိုလ်များအနေနှင့် ဘာသာရပ်တစ်ခုကို သင်တန်းအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ရာတွင် ဘွဲ့လွန်အဖြစ် ဒီပလိုမာ လက်မှတ်ပေးသင်တန်းများဖြင့် စကြရသည်။ သင်ကြားပို့ချသူများအပိုင်းက သင်ကြားမှု အနည်ထိုင်သည့်အခါ မဟာဘွဲ့များကိုပေးပြီး ဒီပလိုမာသင်တန်းများကို ဖျက်သိမ်းကြရသည်။ သို့သော် နိုင်ငံအကြီးအကဲ၏ စကားကို မပယ်ရှားနိုင်ရကား ဖျက်သိမ်းပြီးသော ယင်းဒီပလိုမာသင်တန်းကို ခေါ်ကြရပြန်သည်။ ဒီပလိုမာနှင့် မဟာဘွဲ့တို့၏ ပေါင်းကူးတံတား၊ လုပ်ဆောင်ပေးရမည့် ဝန်ထမ်း နှစ်ကာလ စသည်တို့ကို အသေအချာမပြင်နိုင်ဘဲ ဖွင့်ကြသည်။ လျှောက်သူလျှောက်၊ ပေးသည့်ဘွဲ့လွန်အနေအထား၊ ဘဝအာမခံချက် ပေါင်းကူးဆက်စပ်မှု မရေရာသဖြင့် မလျှောက်သူကများ၊ ဖွင့်မည့် တက္ကသိုလ်များကလည်း လက်ခံမည့် ကျောင်းသား၊ လူနာအချိုး၊ ဆရာ အချိုးစံကို မလိုက်နာနိုင်တော့ဘဲ သင်တန်းများဖွင့်လိုက်ကြရသည်။ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင်မူ မခေါ်ဘဲရှိနေပြန်သည်။ အစိုးရ၊ ဌာန တာဝန်ခံ အပြောင်းအလဲတွင် ရေစုန်မျောပါသွားပြန်သည်။ 

လက်ရှိကာလတွင်လည်း အထူးကုဖြစ်ရန်အတွက် လျှောက်လွှာခေါ်၊ ရေးဖြေစာမေးပွဲ၊ နှုတ်ဖြေစာမေးပွဲများပေးပြီး ရွေးချယ်လိုက်ပြန်သည်။ ပထမ ထွက်လာသည်ကား နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများသာ လျှောက်ခွင့်ရှိသော ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများတွင် နိုင်ငံပိုင်မှန်းမသိ၊ ပုဂ္ဂလိကမှန်းမသိသော ဆေးရုံမှဝန်ထမ်းများပါရှိသည့်အတွက် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများတွင် ဟိုးလေးတကျော်ဖြစ်ကာ ရွေးချယ်အမည်စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ ဆရာဝန်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်အမြင့်ဖြင့် ၎င်းနှင့်အတူအောင်များ ဝန်ထမ်းသင်တန်းမတက်ရသေးဘဲ ၎င်းက တက်ပြီးဖြစ်၍ လျှောက်ထားမှုကို လက်ခံပြီး၊ နောက်မှ လုပ်သက်သတ်မှတ်ချက်နှင့် မကိုက်ညီကြောင်း လူမှုကွန်ရက်တွင် ဝေဖန်မှုရိုက်ခတ်သံများကြောင့် ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ တစ်ဖန် တက္ကသိုလ်အသီးသီးမှ ရေးဖြေ၊ နှုတ်ဖြေအောင်ကြောင်းတင်ပြလျက် အချို့ကိုရွေး၊ အချို့ကို မရွေးခြင်းရှိသည်ကို တက္ကသိုလ်အချို့၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြလာမှုက သင်တန်းလျှောက်၊ ရေးဖြေနှုတ်ဖြေဝန်ထမ်းများ၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် အုတ်အော်သောင်းတင်း စကားစမြည်ပြင်းထန်လာမှုက ကျန်းမာရေးဌာနအကြီးအကဲက အရေးပေါ်အစည်းအဝေးလုပ်ကာ ရေးဖြေ၊ နှုတ်ဖြေ အောင်သူအားလုံးကို ကျောင်းသား၊ ဆရာ၊ လူနာအချိုးသတ်မှတ်ထားမှုကို ကျော်လွန်ကာ အားလုံးကို တက်ရောက်ခွင့်ပေးလိုက်ခြင်းက တစ်ဖုံ၊ “ဖြစ်ချင်တာဖြစ်၊ လောလောဆယ် ပြဿနာငြိမ်းအေးလျှင် ပြီးရောသဘောရိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဖြေလျှော့ပေးခြင်း” အကြောင်းပြကာ တောက်လာမည့် ပြဿနာမီးကို ရေဖြင့်ငြိမ်းအေးလိုက်သည်။ ထိုပြယုဂ်များသည်ကား မတည်ငြိမ်သော၊ တိုင်းပြည်အကျိုးကိုကောင်းမွန်သော ခံယူချက်နည်းစနစ်များဖြင့် တိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း မမည်ပေ။ ထိုသင်တန်းများ တက်ရောက်အောင်မြင်လာသော ဝန်ထမ်းများအနေနှင့် ဝန်ထမ်းတစ်သက်တာတွင် ယင်းသို့ဖြစ်ပြီးမှ အထူးကုဖြစ်လာသည်ဟု စွဲမြဲထင်ကာ ယင်းသို့လုပ်ဆောင်၍လည်း ရသည်ဟု ထင်မှတ်ခံယူသွားကြမည်ဖြစ်ရာ အမြော်အမြင်ကြီးမားသူများအတွက် ဆုတ်ယုတ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပါသည်။

ဝန်ထမ်းဖြည့်တင်းရေးအနေနှင့် ယခုကာလတွင် စားဝတ်နေရေးကျပ်တည်းမှုက တာဝန်ချထားသည့်နေရာသို့ သွားရောက်မည့်သူနည်းပါးလာခြင်း၊ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်မကောင်းသဖြင့် မသွားလိုကြခြင်း၊ မြို့ကြီးများတွင် လုံခြုံစွာနေထိုင်ကြလိုခြင်း၊ ဝင်ငွေ၊ ထွက်ငွေ၊ နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်း အဟများခြင်းကြောင့် ထင်မှတ်ထားသကဲ့သို့ နေရာအနှံ့ချထားနိုင်မှုမရှိသေးပါ။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများ အကာအကွယ်ပေးရေး

လက်ရှိအစိုးရစတက်စဉ်ကာလ နိုင်ငံဆေးရုံများတွင် ဆေးဝါးများကို အလကားရသည်ဟူသောအသိဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဆေးရုံတိုင်းလိုလိုပင် တက်ရောက်သူ လူနာအင်အားမှာ ကြောက်ခမန်းလိလိ များပြားလာသည်။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်ပေးသူ အင်အားနည်းပါးခြင်း၊ ဖြည့်တင်းပေးသည့်ဆေးဝါးများ ပမာဏနည်းလာသဖြင့် လူနာများအားလိုအပ်သည့် အတိုင်းအတာအထိမပေးနိုင်ရာမှ စီးပွားရေးဥပဒေသကဲ့သို့ “ဝယ်ယူသူဘက်က အမြဲမှန်သည်”ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို အမိအရကိုင်စွဲကာ လူနာများက ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအား မိမိတို့လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ပေးရမည့် ယုံကြည်ချက်ကို စွဲကိုင်ကာ မထီလေးစားဆက်ဆံခြင်း၊ မပြေမလည် ပြောဆိုခြင်း၊ ယုတ်စွအဆုံး ဆဲရေးတိုင်းထွာသည်မှ ကိုယ်ထိလက်ရောက် အကြမ်းဖက်စော်ကားပြုမူခြင်းအထိ ဖြစ်ပေါ်လာမှုများရှိလာသည်။ သို့သော် ဌာနအနေနှင့် မိမိဝန်ထမ်းကို အပြည့်အဝအကာအကွယ်ပေးရမည့်အစား၊ စော်ကားသူဘက်ကနေပြီး ကျေနပ်အောင် ညှိနှိုင်းခြင်း၊ တောင်းပန်ခြင်းများ ပြုလုပ်နေပြီး ဝန်ထမ်းများအား ဖိနှိပ်မှုများ ပြုလုပ်လာနေရာခံရသူ ဝန်ထမ်းများအဖို့ မရှူနိုင်မကယ်နိုင်သည့် အခြေအနေအထိသို့ ဆိုက်ရောက်လာပြီဖြစ်သည်။ အချို့ဝန်ထမ်းများကမှု ဌာန၏ အကာအကွယ်ပေးမှု မရှိသဖြင့် မိမိတို့ဘာသာ တရားစွဲဆိုခြင်းများ ပြုလုပ်လာကြရသည့် အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်နေသည့်အနေအထားတွင် ရှိနေပါသည်။

စဖြစ်ခါစတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအား ကာကွယ်ပေးရန် သီးခြားဥပဒေရေးဆွဲတင်သွင်းရန် လိုမလိုကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ် သုံးသပ်ရေးကော်မရှင်မှ လိုအပ်သူများကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးခဲ့ပြီး သဘောထားထုတ်ပြန်ထားခြင်းမရှိပါ။ ကျန်းမာရေးဌာနကမူ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်နေ့များတွင် ပထမအကြိမ် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်များ အကာအကွယ်ပေးရေးအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ ကျင်းပမည်ဟု တက်ရောက်သင့်သည်ဟု ၎င်းတို့ထင်သောပုဂ္ဂိုလ်များကို ဖိတ်ကြားထားကြောင်း သိရပါသည်။ (ရည်ညွှန်း - ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန စာအမှတ်၊ ပကရ/ပက-၂၀/ (ခ) ပက/၂၀၁၈ (၁၁၉)၊ ၂၈ ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈)

မူလကတည်းကပင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများအား အကာအကွယ်ပေးရန်အတွက် သင့်လျော်သည့်ဥပဒေများတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပြီးဖြစ်ပါသည်။ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဥပဒေ၊ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ စသည်တွေထဲမှာ သီးခြားစီ မည်သည့်ဝန်ထမ်းပင်ဖြစ်ပါစေ၊ အကာအကွယ်ပေးထားသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ရှိပြီးဖြစ်ပါသည်။ ဥပဒေတစ်ခုနှင့် အကျုံးမဝင်လျှင်နောက် ဥပဒေတွင် အကျုံးဝင်စေမည့်အချက်များကို ရှေးဥပဒေ စဉ်းစားရေးသား ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သူများက စီစဉ်ထားရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ပါသည်။ ဖြစ်ပေါ်သည့်အရေးနှင့် အကျုံးဝင်မည့်ဥပဒေကို နောက်လူများအသုံးပြုရန်သာရှိပါသည်။ ကျန်းမာရေး၊ ရဲ၊ လဝက စသည့်ဝန်ထမ်းများအတွက် သီးခြားစီ ပြဋ္ဌာန်းပေးရန်မရှိပါ။ ဥပဒေသဘောအရ ဥပဒေတစ်ခုတွင်ပါပြီးသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ထပ်မံသီးခြားဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းရန်မလိုပါ။ အရင်ဥပဒေမလုံလောက်ဖူးဆိုသည်မှာ လုံလောက်သည့် ပြဋ္ဌာန်းပြီးသည့်ဥပဒေကို ကိုင်တွယ်သုံးစွဲရမည်မသိ၍လည်းကောင်း၊ မရှာတတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အသုံးမပြုတတ်၍လည်းကောင်း ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ နှောင်းလူတို့ ရှေးလူတို့ ရေးသားထားသည်ကို အကျေအလည် သေချာစွာရှာလျှင် တွေ့ပါလိမ့်မည်။ အဆုံးစွန်ပြောရလျင် မည်သည့်ဥပဒေနှင့်မှ အကျုံးမဝင်လျှင် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေတွင် ဆောင်ရွက်၍ရနိုင်သည့် နည်းလမ်းများပင် ရှိပါသေးသည်။ 

ပြဿနာတစ်ရပ်ပေါ်တိုင်း၊ ရှေ့ကဖြစ်ခဲ့ဖူးသောဖြစ်ရပ်များကို လေ့လာပြီး မည်သို့မည်ပုံကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်၊ အခြားဌာနများတွင်လည်း မည်သို့ကျင့်သုံးခဲ့သည်ကို အသေအချာလေ့လာပြီး အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက တိကျစွာ ဆောင်ရွက်ပေးလျှင်ပြီးပါသည်။ ယခုမှ ဖြေရှင်းရန်လိုအပ်သည့် ပုံမျိုးနှင့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲလုပ်ရန် မလိုသေးပါ။ အုပ်ချုပ်စီမံသူများက မိမိဘာသာ လုပ်ဆောင်ရမည့်လုပ်ငန်းဖြစ်ပါသည်။

အံ့ဖွယ် နယ်လှည့်ဆေးကုသင်္ဘော

ကျန်းမာရေးဌာနအကြီးအကဲက “မြန်မာနိုင်ငံမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် နယ်လှည့်ဆေးကုသရန် ကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ကျော်ဖြင့် သင်္ဘောတစ်စီးလိုအပ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတွင် သင်္ဘောဖြင့် Mobile Clinic (နယ်လှည့်ဆေးကုရေယာဉ်) ထားရှိရန် ကျပ်သိန်း ၄၀၀၀ ကျော်ဖြင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရန် သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနနှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်၊ မိုဘိုင်းလ်ကလင်းနစ်က ကျန်းမာရေးနဲ့ အားကစားဝန်ကြီးဌာနရဲ့ တော်တော်အရေးကြီးတဲ့ မဟာဗျူဟာ၊ နည်းဗျူဟာတွေဖြစ်။ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တင်မက ဧရာဝတီမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဒါမျိုးသင်္ဘောတစ်စီးရှိရင် မြစ်ကြီးနားကစပြီး အောက်အထိ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်က ပြည်သူများ ကျန်းမာရေး အများကြီးကြည့်လို့ရ၊ ကပ်ရောဂါဖြစ်တဲ့ အချိန်မှာလည်း ဒီလိုသင်္ဘောမျိုးနဲ့ ကျွန်တော်တို့တွေ ဆောင်ရွက်သွားလို့ရ၊ လှူမည့်သူကိုတော့ မစောင့်ပါဘူး။ သင်္ဘောတစ်စီးလုပ်ဖို့အတွက် သိန်းလေးထောင့်ငါးရာနဲ့ဆို ရလောက်တယ်။

သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနကို သိန်းသုံးထောင်လောက်နဲ့ရမလားဆိုပြီး တောင်းကြည့်မယ်။ ဒါနိုင်ငံအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အဆိုပါကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ သင်္ဘောလှူဒါန်းမည့် အလှူရှင်များရှိပါက ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနက ဆရာဝန်နှင့် သူနာပြုပေးပို့ရန် အဆင်သင့်ရှိ”ဟု သတင်းစာတွင် တွေ့မြင်လိုက်သည်။

အဘယ်ကြောင့်များ ယခုမှ ကျန်းမာရေးဌာနက နယ်လှည့်ဆေးကု ရေယာဉ်အကြံအစည်ရသနည်း။ တပ်မတော်မှ ဆေးကုရေယာဉ်သင်္ဘော ဖြင့် လိုက်လံကုပေးနေကြောင်း သတင်းစာတွင် ပါရှိလာသည်မှာ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်အတွင်း ခဏခဏ။ တပ်မတော်သားများ အသုံးပြုရန်ဆေးများကို အပိုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှလား ပြည်သူများကို ဝေငှသုံးစွဲသည်မသိ။ ကျန်းမာရေးဌာနမှရသော ဘဏ္ဍာရေးရန်ပုံငွေမှာ ပုံမှန်ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် နည်းနေပေသေးသည်။ ယခု ဆောက်လုပ်ရယူချင်သည့် ရေယာဉ်မှာ သိန်း ၄၀၀၀ ကျော်၊ သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနကို သိန်း ၃၀၀၀ လောက်နဲ့ရမလားဆို၊ ဌာနအချင်းချင်း ရအောင်လုပ်ပေးမည်ဟုပြောဦး၊ သိန်း ၁၀၀၀ ကွာခြားချက်က လိုချင်သည့် အရည်အသွေး၊ မည်မျှကွာခြားသွားမည်ကို မစဉ်းစားမိလားမသိ။ မည်သည့်အရွယ်အစား ဆောက်မည်လည်းမသိရ၊ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် မည်သည့်အချိန်တွင် ရေစူးမည်မျှရှိသည့် ရေယာဉ်သာဝင်နိုင်၊ မြစ်ငယ်ရေအတက်အကျ၊ ဝင်ရ မရ စသည်တို့ ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားလားလည်း မသိ၊ ရေယာဉ်အပေါ် တင်ထားပေးရမည့်ဝန်ထမ်းအင်အား၊ အလဲအလှယ်၊ ရေယာဉ်ထိန်းသိမ်းမှုစရိတ် ရေယာဉ်အုပ်၊ ရေယာဉ်မောင်း၊ ရေယာဉ်ဝန်ထမ်း၊ လောင်စာဆီ၊ သွားလာရေးလုံခြုံမှု စသည်စသည်တို့မှာ များပြား၊ မိမိဌာနတစ်ခုတည်းဖြင့် တာဝန်ယူနိုင်မှု ရှိ၊ မရှိ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ချက်များ ရှိနိုင်ပေလိမ့်မည်။ လူနာအင်အား မည်မျှကြည့်ပေးနိုင်မည်နည်း။ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ကူးလူးသွားလာမှု လွယ်ကူသည့်ဇုန်များတွင် သင့်တော်သောရေယာဉ်ကို လိုအပ်သည့်အချိန် ခေတ္တငှားယူသုံးစွဲခြင်းက ရေရှည်မည်မျှ သက်သာမည်ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ လွှတ်တော်တွင်ဖြေဆိုသင့်ပါသည်။ ရေယာဉ်များအသုံးဝင်မှုကို ရှေးဆရာတို့လည်း သိပြီးဖြစ်မည်ထင်ပါသည်။ ဆောင်ရွက်နိုင် မည်ဆိုပါက ရေရှည်အကျိုးအမြတ်ပါ စဉ်းစားရပါမည်။

တစ်ခေတ်ဆန်းသစ်မည့်ဆိုလာသည့် Tablet များ

၂၀၁၈ ခုနှစ် ၆ လတာ ဘတ်ဂျက်တွင် ဖြင့်ဖြန့်ကြက်ကုသရေးအစီအစဉ်တွင် အလုံးရေ ၂ သောင်းခန့် ဝယ်ယူရမည်ဖြစ်ရာအလုံးရေ ၁၅၀၀၀ ကို အစိုးရဘတ်ဂျက်မှဝယ်ယူရန် ထည့်သွင်းတောင်းခံခြင်းကို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အမှတ် ၅ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာ ဒေါ်တင်တင်ဝင်းက ပြန်လည်စဉ်းစားသုံးသပ်ရန် ထောက်ပြပြောဆိုခြင်းအပေါ်၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက “Tablet” များ ဖြန့်ဝေခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သည့်အခြေအနေ၊ အရင်းအနှီးက အလွန်ကြီးမားသောအမြတ်အစွန်းဖြစ်၍ ဒီဟာကို ပြန်မစဉ်းစား၊ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ဖြေကြားသွားသည်။

ယင်း Tablet တွင် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာရောဂါမျိုးစုံအတွက် ကုသ၊ လိုက်နာ၊ လုပ်ဆောင်၊ ဆောင်ရန် ရှောင်ရန်အချက်များ၊ ကပ်ရောဂါပုံစံဖြစ်က ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်ရမည်ကို ညွှန်ကြားချိတ်ဆက်နိုင်ရန် ထည့်သွင်းထားဟုဆိုသည်။ 

ယနေ့ကာလတွင် ခေါင်းရွက်ဗျပ်ထိုးဈေးသည် အပါအဝင် အနည်းဆုံးဝင်ငွေ ရရှိနေသူများပင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများကို ဝယ်ယူသုံးစွဲ၊ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်များကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှု ဝေဖန်သုံးသပ်နေသည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေပါသည်။ ကျန်းမာရေးဌာနအနေနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သူ၏ တာဝန်အဆင့်အလိုက် လုပ်ဆောင်ရမည့်အစီအစဉ်ကို ဆော့ဖ်ဝဲရေးပြီး အဆင့်အလိုက် အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန်၊ ဝင်ရောက်ခွင့်အမည်၊ စကားဝှက်ပေးထားလိုက်လျှင် မိမိဘာသာ လိုအပ်သည့်အချိန်တွင် ကြည့်ရှုဆောင်ရွက်ပေးရန် လွယ်ကူစွာ လုပ်နိုင်ပါသည်။ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များအတွက်လည်း အထက်လူကြီးသို့ ဖုန်းဖြင့်ဆက်သွယ်လုပ်ဆောင်ရနိုင်ပါသည်။ ဝယ်ပေးရန်မလိုပါ။ စာရင်းဇယားများ ဖြည့်သွင်းရန်လည်း မိမိကိုယ်ပိုင်ဖုန်းဖြင့် ဆောင်ရွက်၍ ရပါသည်။ အင်တာနက်ဝိုင်ဖိုင် ကုန်ကျစရိတ်က အနည်းဆုံးသတ်မှတ်ပြီး လစာထဲတွင် ထည့်သွင်းပေးရုံဖြင့် Tablet ကိစ္စ ပေါ်ပေါက်လာစရာမရှိပဲ ပြီးမြောက်သွားနိုင်ပါသည်။

လျှပ်စစ်အသုံးပြုဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများသည် ယခုအခါ တစ်နှစ်အာမခံသာပေးထားရာ တစ်နှစ်လွန်မြောက်သောအခါ Tablet များ သုံးမရပါဟု အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြလာပါလျှင် ထပ်မံကြီးမားသော အရင်းအနှီးကုန်ကျနေရဦးမည် ဖြစ်ပါသည်။

မိမိလက်အောက်ဝန်ထမ်းများ နေ့စဉ်မည်သို့လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နေသည်ကို စိစစ်လိုလျှင်လည်း ယင်းတို့ကိုင်သုံးနေသော ဖုန်းများမှတစ်ဆင့် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေး၍ ရပါသည်။ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသူအပိုင်းက ကနဦး ရှင်းလင်းပြထားလျှင် ကိစ္စပြီးမြောက်ပါသည်။ ခေတ်မီထွက်ရှိနေသောဖုန်းများမှာ အဆင့်နီးပါး Tablet အသုံးတည့်ပါသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် အစိုးရဆေးရုံများနှင့် ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ မည်သို့ပေါင်းစပ်ကြမှာလဲ။

ဤစာတမ်းအစတွင် ဖော်ပြသကဲ့သို့ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍမှာ သက်ရှိများနှင့် သက်ဆိုင်နေသည်ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများအသင်း၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအကြီးအကဲက “ကျန်းမာရေးမှာပေါ်ပေါက်နေတဲ့အခြေအနေတွေက ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေနဲ့ အစိုးရဆေးရုံတွေကြား ချိတ်ဆက်ထားနိုင်မှု အခြေအနေပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေမှာ အလုပ်လုပ်နေကြတဲ့ ဆရာဝန်ကြီး၊ ဆရာမကြီးတွေအားလုံးကို ကျွန်တော့်အနေနဲ့ အသိပေးလိုတာကတော့ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေနဲ့ အစိုးရဆေးရုံတွေ ဘယ်လိုပေါင်းစပ်ကြမလဲဆိုတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကို ဒီနေ့ဒီအချိန်ကာလဟာ စဉ်းစားရတော့မယ့်အချိန်ကာလတစ်ခုကို ရောက်ပြီလို့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ပြောလိုပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့လည်း ထပ်မံပြီး ဒီကဏ္ဍကို ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်ကြဖို့ လိုအပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ရန်ကုန်မြို့၏ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုပေးနေမှုများထဲတွင် အရေးကြီးသည့်နေရာတွင်ရှိကာ အစိုးရဆေးရုံများသက်သက်ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့သည် ရပ်တည်နိုင်သည့် အခြေအနေမရှိကြောင်း၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရတွေ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ပညာရေးကဏ္ဍတွေကို မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် အခြေအနေရောက်အောင် ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ပေးရန်လိုကြောင်း” ပြောကြားခဲ့သည်။

တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ပြည်သူတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ကြီးကြပ်၊ ကူညီ၊ ဆောင်ရွက်၊ ဖြည့်ဆည်း၊ ညွှန်ကြားပေးရန်၊ ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန၏ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် ဒေသဆိုင်ရာဌာနများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ တည့်မတ်မှန်ကန်စေရန်များတွင် ဒေသအာဏာပိုင်များအပေါ်တွင် လုံးလုံးလျားလျား တာဝန်ရှိပါသည်။ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍကြီးတစ်ခုလုံးကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းဆောင်ရန်မှာမူ ဒေသဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များ၏ တင်ပြချက်အပေါ် ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနကသာ ဦးဆောင်ရသည်ဖြစ်ရာ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများအသင်းက လွယ်ကူစွာလုပ်ဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ပြောဆိုချက်မှာလည်း ယေဘုယျဆန်ပြီး၊ တိကျသော အချက်အလက်၊ ပေါင်းစပ်ရမည့်အနေအထားကိုမသိပဲ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် ခက်ခဲပြီး၊ အပြောစကားအဖြစ်သာ ကျန်ခဲ့မည်ဖြစ်ပါသည်။

ပြည်သူတို့နှင့်အတူ ပြောင်းလဲမှု

မည်သည့်ပြောင်းလဲမှုမျိုးမဆို ပြည်သူတို့၏ ရေရှည်အကျိုးစီးပွားဖြစ်ထွန်းမည် ဟုတ်၊ မဟုတ်ကို အကောင်အထည်ဖော်သည့်သူများတွင် စတင်လုပ်ဆောင်ကတည်းက တာဝန်ရှိပြီးဖြစ်ပါသည်။ အောင်မြင်မှု အားသာချက်များမှ အကောင်အထည်ဖော်သင့်ပါသည်။ မအောင်မြင်ကာမှ ပြည်သူတို့က မလိုက်ပါဟု ပြောရမည့်အခြေအနေမျိုး ယခုကာလတွင် မရှိသင့်တော့ပါ။

မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် နယ်လှည့်ဆေးကုရေယာဉ်နှင့် Tablet ပေါင်းများစွာဖြင့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍကို ပြောင်းပြန်လှန်တော့မည် ပြောဆိုမှုက လာချေပြီ။ အမှန်တကယ် အသုံးဝင်၊ မဝင်၊ ပြည်သူများအတွက် မည်မျှ အကျိုးပြု၊ မပြုကိုကား အချိန်ကသာ အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့်အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်သွားတော့မည်ဖြစ်ရာ အသိဉာဏ်ရှိပါလျက်ပြောပြီး ထွက်သည့်အစွယ် ဝင်တယ်မရှိဟု မျက်စိစုံမှိတ် အကောင်အထည်ဖော်မည့်အစား အကျေအလည် ပြန်လည်စဉ်းစားသင့်ပါကြောင်း အကြံပြုတင်ပြအပ်ပါသည်။

ဇမ္ဗူစိန်