News

POST TYPE

PERSPECTIVE

အသက္တစ္ေခ်ာင္း အပိုေဆာင္းၿပီးပါလို႔လား
05-Oct-2017 tagged as ေမာ္ေတာ္ယာဥ္

ေၾသာ္ ... ဒါနဲ႔စကားမစပ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့တစ္ပတ္က အားခ်ိန္ ေလးရတာနဲ႔ အညာကိုျပန္ရင္း အျမန္ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ေပၚမွာႀကံဳခဲ့ရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေလးကို ေဖာက္သည္ခ်ခ်င္လို႔ပါ။ ေအာင္မဂၤလာ အေဝးေျပးကြင္းကေန မနက္ ၈ နာရီခြဲမွာ မႏၲလာမင္း အျမန္ေမာ္ေတာ္ယာဥ္က ရန္ကုန္-မႏၲေလး ခရီးစဥ္ကို စတင္ ထြက္ခြာတယ္။ စထြက္ထြက္ခ်င္းမွာပဲ ခရီးသည္ တစ္ဦးခ်င္း ဆီကို ခါးပတ္ ပတ္ထားဖို႔နဲ႔ ႏိုင္ငံသား အမွတ္ေတြကို ေျပာေပးဖို႔ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မယ္ေလးက တေလးတစားနဲ႔ ေမတၱာရပ္ခံ ေတာင္းဆိုပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္ေဘးနားမွာ ထိုင္ေနတဲ့ အသက္ ၂၀ ေက်ာ္ လူငယ္ေလးဆီေရာက္ေတာ့ နားကေလာတဲ့ ေျဖဆိုသံကို ၾကားလိုက္ရတယ္။ သူက ခါးပတ္ မပတ္ႏိုင္သလို ႏိုင္ငံသားအမွတ္ကိုလည္း မေျပာေပးႏိုင္ဘူးတဲ့ေလ။ ႏိုင္ငံသားအမွတ္ကို ဘာေၾကာင့္ ေတာင္းတာလဲလို႔ သူကေတာင္ ျပန္ေမးေနလိုက္ေသးတယ္။ 

ယာဥ္မယ္ေလးက မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ခါးပတ္ ပတ္ထားရင္ အထိုက္အေလ်ာက္ လံုၿခံဳမႈရွိႏိုင္ေၾကာင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံသား အမွတ္ေပးထားရင္ ပစၥည္းက်န္ခဲ့တဲ့အခါ၊ ထူးျခားျဖစ္စဥ္ ရွိခဲ့တဲ့အခါ အေထာက္အထား တစ္စံုတစ္ရာ ရႏိုင္ေၾကာင္း ရွင္းျပေပမယ့္ လူငယ္က လက္မခံဘဲ ဒံုးေပကတ္သတ္ ႏိုင္လြန္းေနတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ဒါဟာ ေခတ္လူငယ္ေတြရဲ႕စတိုင္လား၊ အသိဉာဏ္နည္းတာလားလို႔ ဆိုရမေလာက္ပဲ။ အဲဒီလူငယ္ကိုၾကည့္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ အေတာ့္ကို စိတ္ပ်က္သြားတယ္။

ေန႔စဥ္ထုတ္ သတင္းစာေတြကို ဖတ္ၾကည့္လိုက္။ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ယာဥ္မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈေၾကာင့္ အခ်ိန္မက်ေသးဘဲ ေသဆံုးသူနဲ႔ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရသူေတြက မနည္းပါေပါ့လားလို႔ ၾကားရသိရတိုင္း စိတ္ဆင္းရဲမိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲတပ္ဖြဲ႔ ယာဥ္ထိန္းရဲတပ္ဖြဲ႔မွဴး႐ံုးက ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ၂၀၁၁ ကစလို႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈေတြကို သံုးသပ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ေသဆံုးသူနဲ႔ ဒဏ္ရာရသူ ဦးေရဟာ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ တိုးလာတယ္လို႔ သိလာရေတာ့။ စိတ္ကုန္စရာေကာင္းပါ့။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္းက တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ ယာဥ္မေတာ္တဆ ျဖစ္ပြားမႈ စုစုေပါင္း ၁၅၄၀၆ မႈျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ဒဏ္ရာ အနာတရရသူ ၂၅၆၁၄ ဦး၊ ေသဆံုးသူ ၄၂၃၃ ဦးရွိခဲ့တယ္လို႔ သက္ဆိုင္ရာက သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ တစ္ရက္မွာ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈ ပ်မ္းမွ် ၄၂ မႈေလာက္ျဖစ္ေနၿပီး ၁၂ ဦးေလာက္ ေသဆံုးေနသတဲ့ေလ။ 

အဲသလို ယာဥ္မေတာ္တဆမႈနဲ႔ ေသဆံုးသူ ဦးေရ ေရခ်ိန္ျမင့္တက္လာရျခင္းရဲ႕ ေျခေျချမစ္ျမစ္ အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ယာဥ္ေမာင္းသူ၊ လမ္းျဖတ္ကူးသူနဲ႔ လမ္းသြားလမ္းလာေတြရဲ႕ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ ကာကြယ္မႈ ေလ်ာ့ရဲျခင္းနဲ႔ စည္းကမ္းလိုက္နာမႈ အားနည္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္တယ္။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံ ယာဥ္ထိန္းရဲတပ္ဖြဲ႔ရဲ႕ စာရင္း အခ်က္အလက္ေတြအရ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာ ယာဥ္တိုက္မႈေပါင္း ၁၆၅၆၈ မႈ၊ ထိခိုက္မႈေပါင္း ၂၆၃၇၅ မႈနဲ႔ ေသဆံုးသူဦးေရ ၄၆၈၈ ဦး ရွိခဲ့ေၾကာင္း သိရတယ္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈေၾကာင့္ ေန႔စဥ္ လူဦးေရ ၁၂ ဦးခန္႔ ေသဆံုးေနတာကို ေတြ႔ေနရျပန္ေရာ။ 

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လကုန္အထိ တစ္ျပည္လံုး အတိုင္းအတာနဲ႔ ယာဥ္အစီးေရ ၉၆၀ဝ၀ ေက်ာ္ရွိၿပီး အမ်ားဆံုးမွာ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ျဖစ္ကာ အစီးေရ ၄၈ သိန္းေက်ာ္ရွိတယ္လို႔ ဆိုျပန္တယ္။ ဒီပံုစံအတိုင္းဆိုရင္ ယာဥ္အစီးေရ တိုးလာတာနဲ႔အမွ် ယာဥ္မေတာ္တဆ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းက တိုက္႐ိုက္ အခ်ိဳးက်ေနမွာ အမွန္ပါပဲ။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းမွာပဲ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီ ၁ ရက္ကေန ဩဂုတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔အထိ ရွစ္လအတြင္း ယာဥ္မေတာ္တဆမႈ ၁၇၈၇ မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ၄၃၁ ဦးေသဆံုးကာ ၂၂၈၉ ဦး ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ေၾကာင္းနဲ႔ ျဖစ္စဥ္အမ်ားဆံုးမွာ ယာဥ္မဆင္မျခင္ ေမာင္းႏွင္မႈေၾကာင့္လို႔ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အမွတ္(၂)ယာဥ္ထိန္းတပ္ဖြဲ႔ခြဲမွဴး႐ံုး သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရျပန္ေရာ။ ယာဥ္တိုက္မႈေၾကာင့္ လူေသဆံုးမႈ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့လကေတာ့ သႀကၤန္ကာလျဖစ္ၿပီး အေပ်ာ္လြန္က်ဴးမႈေတြေၾကာင့္လို႔ ဆိုတယ္။ ဧၿပီလ တစ္လတည္းမွာပဲ ၆၉ ဦးေတာင္ ေသဆံုးခဲ့တယ္ဆိုပဲ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင္လ ၇ ရက္က မဂၤလာဒံုၿမိဳ႕နယ္၊ ပ်ဥ္းမပင္ေက်း႐ြာအုပ္စု၊ ျပည္လမ္းေပၚမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ YBS ၃၇ ယာဥ္နဲ႔ YBS ၅၅ ယာဥ္တို႔ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ တိုက္မိရာက လူ ၁၀ ဦးေသဆံုးကာ ၃၀ ဝန္းက်င္ ဒဏ္ရာ အနာတရ ရရွိခဲ့ျပန္တယ္။ (၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ ၅ The Voice Daily)

ဒါတင္က႐ိုးလား။ ရန္ကုန္-မႏၲေလး အျမန္လမ္း တစ္ေလွ်ာက္မွာလည္း ဒီႏွစ္ ဇန္နဝါရီလကေန ဩဂုတ္လအထိ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈ ၃၃၆ ႀကိမ္ ျဖစ္ပြားကာ ၇၈ ဦး ေသဆံုးၿပီး အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီး ၆၀ဝ ေလာက္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့တယ္။ ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းေတြက သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကီလိုကို ေက်ာ္လြန္ေမာင္းႏွင္ျခင္း၊ ယာဥ္ေမာင္း ေပါ့ေလ်ာ့မႈနဲ႔ ထိုင္ခံု ခါးပတ္ မပတ္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ပါပဲ။ (၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ ၅ The Voice Daily)

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလကေန ဩဂုတ္လအထိ ရွစ္လတာကာလအတြင္း ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာ ယာဥ္တိုက္မႈ ၁၂၂၅၀၊ ဒဏ္ရာရသူ ၁၉၁၈၇ ဦးနဲ႔ ေသဆံုးသူ ၃၅၅၆ ဦးရွိရာ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈေၾကာင့္ တစ္ရက္မွာ ၁၄ ဒသမ ၈ ဦးေလာက္ ေသဆံုးေနတယ္လို႔ သိရတယ္။ ယာဥ္တိုက္မႈေတြထဲမွာ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ေၾကာင့္ ၄၈ ဒသမ ၈၅ ရာခိုင္ႏုန္းအထိ ျဖစ္ေနတာကို ေတြ႔ရတယ္။ 

ယာဥ္မေတာ္တဆျဖစ္မႈေတြ တိုးျမင့္လာျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ကေတာ့ ယာဥ္ေမာင္းသူနဲ႔ ခရီးသြား ျပည္သူေတြမွာ တာဝန္ အရွိဆံုးဆိုတာ အေသအခ်ာပဲေပါ့။ မလြဲမေသြ လိုက္နာရမယ့္ အခ်က္ကေတာ့ ယာဥ္အႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရး သတိနဲ႔ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္းေတြကို လက္ခံ၊ လိုက္နာ၊ က်င့္သံုး၊ သြားလာေရးပဲ ျဖစ္တယ္။

ဒီေန႔လိုေခတ္ႀကီးမွာ ေနရာတိုင္း၊ ၿမိဳ႕တိုင္း ယာဥ္မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈမ်ိဳးစံုေၾကာင့္ ကိုယ္ခႏၶာ ခ်ိဳ႕ယြင္းသူ၊ အသက္ဆံုး႐ံႈးသူ၊ ဘဝပ်က္ရသူေတြကို ေန႔စဥ္လိုလို ေတြ႔ေနရတာပဲ။ သတိတရားကို မ်က္ကြယ္ျပဳၿပီး အသက္ရွည္ရာ အနာမဲ့ေၾကာင္း နည္းလမ္းေကာင္းေတြကို မထီမဲ့ျမင္ျပဳေနၾကတယ္။ ရခဲလွတဲ့ လူ႔ဘဝကို တန္ဖိုးမထား။ လြယ္လြယ္ကူကူ ေခ်ဖ်က္ေနၾကေလရဲ႕။ 

ယာဥ္မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈေၾကာင့္ ဆံုး႐ံႈးရတဲ့ျဖစ္စဥ္ေတြက ေဖာျခင္း ေသာျခင္းပါပဲ။ အမ်ိဳးအစားေပါင္းကလည္း စံုလွသကိုး။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ အခ်င္းခ်င္း ထိခိုက္မႈ၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္နဲ႔ ဆိုင္ကယ္တိုက္မႈ၊ ဆိုင္ကယ္ အခ်င္းခ်င္း တိုက္မႈ၊ ဆိုင္ကယ္နဲ႔ ေထာ္လာဂ်ီတိုက္မႈ၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္နဲ႔ လမ္းေဘးသစ္ပင္ တိုက္မႈ၊ ဘရိတ္ခ်ိဳ႕ယြင္းၿပီး ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ တိမ္းေမွာက္မႈ၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ ေရေျမာင္းထဲ ထိုးက်မႈ၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္နဲ႔ ရထားတိုက္မႈ၊ အိမ္ေမြးတိရစၧာန္ ကၽြဲ၊ ႏြား စတာေတြ လမ္းေပၚ ျဖတ္သန္းမႈေၾကာင့္ ယာဥ္နဲ႔တိုက္မႈ၊ လမ္းေလွ်ာက္သူနဲ႔ လမ္းျဖတ္ကူးသူေတြ ယာဥ္နဲ႔တိုက္မႈ စတာေတြက မၾကားခ်င္ မျမင္ခ်င္မွ အဆံုး။ ဒီလို ျဖစ္ၿပီးသားကိစၥေတြ ထပ္ခါထပ္ခါ ျဖစ္ေနရတာဟာ သင္ခန္းစာအျဖစ္ မယူၾကဘဲ လူေတြက ေပါ့ေပါ့တန္တန္ သေဘာထားေနၾကလို႔ပါပဲ။

မိမိယာဥ္ မထြက္ခြာမီ အင္ဂ်င္၊ ဘရိတ္၊ တာယာနဲ႔ ေလေပါင္ခ်ိန္ စတဲ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ယာဥ္ေမာင္းသူက ႀကိဳတင္စစ္ေဆးထားသင့္တယ္။ ယာဥ္ေမာင္းေနစဥ္မွာလည္း “သတိ”ကိုစုစည္းၿပီး ရာသီဥတု၊ ယာဥ္အေျခအေနနဲ႔ ေမာင္းႏွင္မႈႏႈန္းကို ခ်ိန္ဆသင့္တယ္။ ယာဥ္ေမာင္းေနစဥ္မွာ အိပ္ငိုက္မသြားဖို႔၊ ခါးပတ္ပတ္ဖို႔၊ လက္ကိုင္ဖုန္းမေျပာဖို႔၊ အရက္ ေသာက္ၿပီး မေမာင္းဖို႔ သတိထားရပါလိမ့္မယ္။

ခရီးသည္ရရွိဖို႔ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ အခ်င္းခ်င္း အရွိန္ျပင္းစြာ ေမာင္းႏွင္တာ၊ လမ္းလုၿပီး ေမာင္းႏွင္တာ၊ အဝိုင္းပတ္လမ္းမွာ ေကြ႔ေၾကာကို ဦးစားမေပးဘဲ ေမာင္းႏွင္တာ၊ ရပ္ခ်င္တဲ့ေနရာမွာ ရပ္တာေတြကို ဆင္ျခင္သင့္တယ္။

ဆိုင္ကယ္စီးရင္ ေမာင္းသူေရာ ေနာက္က ထိုင္လိုက္သူပါ ဆိုင္ကယ္စီး ဦးထုပ္ ေဆာင္းဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ကားႀကိဳကားၾကားထဲမွာ ဆိုက္ကားနင္းသူနဲ႔ စီးသူေရာ မေၾကာက္မရြံ႕ သြားေနတာကို ျမင္ရတာ အသည္း တေအးေအးနဲ႔ ရင္တုန္ပန္းတုန္ ျဖစ္ရျပန္တယ္။ အေႏွးယာဥ္ေတြဟာ သူ႔လမ္းနဲ႔သူ သြားတာပဲ အႏၲရာယ္ ကင္းပါလိမ့္မယ္။ 

လမ္းသြားလမ္းလာေတြကလည္း အႏၲရာယ္ကင္းတဲ့ ေနရာေတြကေန သြားလာသင့္တယ္။ လူကူးကုန္းတံတားေတြက ေက်ာ္ျဖတ္မႈ မရွိတာ၊ ယာဥ္ေတြနဲ႔ မလြတ္တလြတ္ ေရွာင္တာ၊ အခ်ိန္လုၿပီး လမ္းျဖတ္ကူးတာ၊ လက္ကိုင္ဖုန္းေျပာၿပီး လမ္းေလွ်ာက္တာ၊ နားၾကပ္တပ္ၿပီး လမ္းျဖတ္ ကူးတာ၊ လမ္းစည္းကမ္း လိုက္နာမႈ အားနည္းတာေတြဟာ အသက္ ဆံုး႐ွံဴးမႈကို တိုးပြားေစတဲ့ အေၾကာင္းေတြပဲေပါ့။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံ ယာဥ္ထိန္းရဲ တပ္ဖြဲ႔ဝင္ေတြကလည္း ဖြဲ႔စည္းပံု အင္အားကို တိုးခ်ဲ႕ၿပီး ယာဥ္ေမာင္းနဲ႔ ခရီးသြားေတြကို ယာဥ္စည္းကမ္းနဲ႔ လမ္းစည္းကမ္းေတြ စနစ္တက် လိုက္နာေစဖို႔ ထိန္းသိမ္း၊ ပညာေပး၊ အေရးယူမႈေတြကို ေဆာင္႐ြက္ေနၾကတယ္။ 

ယာဥ္အႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရး ရက္သတၱပတ္ လႈပ္ရွားမႈကို ၂၀၁၆ ႏိုဝင္ဘာလ ၁၁ ရက္ကေန ၁၈ ရက္ေန႔အထိ သတ္မွတ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ရာ တစ္ေန႔ကို ခုနစ္ေနရာနဲ႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ၄၉ ေနရာမွာ ေဆာင္႐ြက္သြားခဲ့တယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ ယာဥ္လမ္းအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရးအဖြဲ႔ (MORS)က သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ 

၂၀၁၇ ေမ ၅ ရက္မွာ Heineken Myanmar က ေနျပည္ေတာ္ ကုန္းလမ္းပို႔ေဆာင္ေရး ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနကို ယာဥ္အႏၲရာယ္၊ လမ္း အႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရးဆိုင္ရာ အေထာက္အကူျပဳ ပစၥည္းေတြ လွဴဒါန္း ေပးအပ္ခဲ့တယ္လို႔ သိရတယ္။ အဲဒီအေထာက္အကူ ပစၥည္းေတြ ဘယ္ေလာက္ပဲ ျပည့္စံုျပည့္စံု ဘယ္ေလာက္ပဲေကာင္းေကာင္း ယာဥ္ မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈ ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္တဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ယာဥ္ေမာင္းသူနဲ႔ ခရီးသြားျပည္သူေတြ စည္းကမ္းလိုက္နာမႈအေပၚမွာပဲ အခရာက်တာေပါ့။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ယာဥ္အႏၲရာယ္၊ လမ္းအႏၲရာယ္ ကင္းရွင္းေရးလုပ္ငန္း စီမံခ်က္ (၂၀၁၄-၂၀၂၀) အရ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္မွာ ယာဥ္တိုက္မႈေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈႏႈန္းကို ၅၀ ရာႏႈန္းေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ရည္မွန္း ေဆာင္႐ြက္ေနတာကို သိေနရတယ္။ ရည္မွန္းခ်က္ ျပည့္မီေအာင္လည္း အင္မတန္မွ ႀကိဳးပမ္း ေဆာင္႐ြက္ၾကရဦးမွာပါ။

ဆိုေတာ့ကာ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ ျပည္သူေတြ ယာဥ္မေတာ္တဆ ထိခိုက္မႈ ေလ်ာ့ပါးေစဖို႔ ျပည္သူအားလံုးမွာ တာဝန္ရွိသလို အခ်ိဳးက်က် ဟန္ခ်က္မပ်က္ တက္ညီလက္ညီ ဝိုင္းဝန္းပါဝင္ၾကမွ ေပ်ာ္ရႊင္သာယာေအးခ်မ္းတဲ့ ခရီးသြားက႑ကို ထုဆစ္ပံုေဖာ္ တည္ေဆာက္ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ဒီလိုမွမဟုတ္ရင္ေတာ့ ယာဥ္ေမာင္းေတြေရာ၊ ခရီးသြားေတြေရာ၊ လမ္းအသံုးျပဳသူေတြေရာ၊ လမ္းျဖတ္ကူးသူေတြေရာ အသက္တစ္ေခ်ာင္း အပိုေဆာင္းၿပီးပါလို႔လားလို႔ ကၽြန္ေတာ္က ေမးလိုေၾကာင္းပါခင္ဗ်ား။

ကိုေသာင္း (ပညာေရး)