News

POST TYPE

OPINION

သတိထား ကာကွယ်ရမည့် H1N1 ဝက်တုပ်ကွေး အန္တရာယ်
27-Jul-2017
H1N1 ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါနှင့်ပတ်သက်ပြီး ယခုရက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူများအကြား စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လျက် ရှိနေခဲ့သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် အနည်း အကျဉ်းသာဖြစ်ပြီး ရောဂါကာကွယ်ရေး အစီအမံများ အထူးပြု လုပ်နေသည်ဟုဆိုသည်။ သို့သော်လည်း လူမှုကွန်ရက် အင်တာနက် စာမျက်နှာထက်က သတင်းများတွင်မူ ဖြစ်ပွားမှုနှင့် လူသေဆုံးမှုမှာ အတော်အသင့် မြင့်တက်လာနေသည်ဟု သတင်းများက ဆိုနေကြသည်။ အတည်မပြုနိုင်သေးသည့် အခြား သတင်းများတွင်မူ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများကပင် မိမိတို့နိုင်ငံမှ ဝင်ရောက်လာမည့် နိုင်ငံသားများကို လတ်တလော ပြည်ဝင်ခွင့်  ခေတ္တ ရပ်ဆိုင်းထားမည်ဟု ကြားနေရပြန်သည်။ တစ်ဖန် ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ရာ လေဆိပ်များတွင်လည်း အထူး စစ်ဆေးကြပ်မတ်နေကြသည်ဟု ရေးထားသည်ကိုလည်း ဖတ်ရသည်။ သို့သော်လည်း မည်သို့ပင်ဆိုစေ ကျွနု်ပ်တို့အနေနှင့် ဖြစ်သည် မဖြစ်သည်က အသာထား မိမိတို့ လူတိုင်းကိုယ်စီနှင့် မိမိတို့ မိသားစုအတွင်းတွင် အဆိုပါ ကူးစက်မြန် ပြင်းထန်သည့်ဝက်တုပ်ကွေး [Influenza.A(H1N1)] ရောဂါအကြောင်းနှင့် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများကိုလည်း သိရှိလိုက်နာ ဆောင်ရွက်ထားကြရန် အရေးတကြီး လိုအပ်လာပါသည်။

တုပ်ကွေးရောဂါနှင့် ဆင်ဆင်တူသည့် ဝက်တုပ်ကွေး (H1N1)

ဝက်တုပ်ကွေး (H1N1) ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ရာသီအလိုက် ဖြစ်ပွားတတ်သော တုပ်ကွေးရောဂါ၏ လက္ခဏာနှင့် အတော်ဆင်တူသည်။ ထိုရောဂါ ဖြစ်ပွားပါက အဖျားကြီးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ နှာစေး နှာပိတ်ခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ကိုက်ခဲခြင်း (သို့မဟုတ်) ခြေလက်မသယ်ချင် ဖြစ်နေခြင်း၊ အစားစားလိုစိတ် မရှိခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု တတ်ကျွမ်းနားလည်သည့် ပညာရှင် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်ကြီးများက ဆိုထားပါသည်။

ထိုအကြောင်းများကိုလည်း ပညာပေး စာစောင်များ ဖြန့်ဝေခြင်း၊ အသိပညာပေး ဟောပြောခြင်းနှင့် ထုတ်ပြန် ကြေညာပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ မိမိတို့အနေနှင့်လည်း အထူးသတိပြု လိုက်နာကာကွယ်ထားရန် လိုလာလေသည်။ ၎င်းအချက်များမှာ အများကြီး မဟုတ်လှပေ။ ၁၀ ချက်မျှသာဖြစ်ပြီး ယခုရက်ပိုင်းတွင် အထူး သတိပြုလိုက်နာရန် လိုအပ်လာသည်။ ရာသီတုပ်ကွေး ရောဂါသည် ယခုကဲ့သို့ မိုးရာသီနှင့် မိုးအကုန် ရာသီကာလတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိတတ်ပြီး လေထဲမှတစ်ဆင့် အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်တတ်သည်ကို ပထမဦးဆုံး သိရှိထားရမည်။ ကလေးသူငယ်များ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်နှင့် ခန္ဓာကိုယ် ခံနိုင်ရည် အားနည်းသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ အလုပ်ကြမ်းသမားများသို့ ကူးစက်မြန်တတ်သည်။ အသက် အန္တရာယ် ထိခိုက်သည်အထိ ဖြစ်နိုင်လေသည်။ 

ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ သိရှိမှ အဆင်ပြေကြ

ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများအနေနှင့် လူအများကြားထဲနှင့် ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နေရာဒေသသို့ သွားလာပါက ရောဂါပိုးရှိသူထံမှ နှာချေတိုင်း၊ ချောင်းဆိုးတိုင်း ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုကို ဟန့်တားရန် မိမိတို့ကိုယ်စီ လက်ကိုင်ပဝါ၊ တစ်ရှူးနှင့် တစ်ခါသုံး ပါးစပ်နှာခေါင်းစည်းများကို ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းကိုအုပ်၍ သွားရန် လိုလာပါသည်။ တစ်ခါသုံး နှာခေါင်းစည်းများမှာလည်း ပါးလွှာသေးငယ်သည့် ပစ္စည်းများ မသုံးဘဲ ကြီးမားထူထဲသည့် ပစ္စည်းများကို သုံးကြရန်လိုသည်ဟု ဆိုထားသည်။ ရောဂါပိုးများမှာ လက်တွင်ကပ်ငြိနေနိုင်သဖြင့်လည်း လက်ကို ပြောင်အောင် ဆေးကြောကြရန်လိုပြီး တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသူနှင့် နီးကပ်စွာ နေထိုင်ခြင်း၊ လူထူထပ်သော နေရာများသို့ သွားလာခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်ဟု သတိပေးထားသည်။

ခန္ဓာကိုယ်ခံအား ကောင်းစေရန် စားသောက်နေထိုင်ပါမှ တော်ကာကျ

ယခုရက်ပိုင်းအတွင်း ခန္ဓာကိုယ် ခံနိုင်ရည်အား ကောင်းမွန်ရန် အားဖြစ်စေမည့် အစားအစာများကို များများ စားသုံးခြင်း၊ အရည်များများ သောက်သုံးခြင်းနှင့် လုံလောက်စွာ အိပ်စက် အနားယူခြင်းများ ပြုလုပ်သင့်သည်။ စောစောအိပ်သင့်သည်။ ထိုရောဂါနှင့်ဆိုင်သည့် အသိပညာပေး စာစောင်များ ဖတ်ရှုသင့်ပြီး ရှောင်ရန် ဆောင်ရန်များကို လိုက်နာသင့် သည်။ ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲနေသည့် ဖြစ်စဉ်နှင့်အတူ ယှဉ်တွဲ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ထိုရောဂါဆန်း အများအပြားကြားတွင် ကျွနု်ပ် နေထိုင် အသက်ရှင်နေကြရသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရာ မိမိတို့ အသက်ရှည် ကျန်းမာကြဖို့အတွက်ဆိုလျှင် မိမိတို့ကသာ ကျန်းမာရေးအသိ ကိုယ်စီရှိပြီး မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို အမြဲမပြတ် စစ်ဆေးပြီး ရောဂါရှာဖွေတတ်သည့် ဓလေ့နှင့် မဖြစ်မီက ကြိုတင် ကာကွယ်တတ်သည့် အလေ့အကျင့်များရှိရန် လိုလာလေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကျန်းမာရေး အသိအမြင် လူတိုင်း ကိုယ်စီထားရှိရန်နှင့် ထိုအကြောင်းအခြင်းအရာကိုလည်း မိမိတို့နေထိုင်ရာ မိသားစုနှင့် လူ့ဝန်းကျင်အတွင်း လူအများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိရှိလိုက်နာ လုပ်ဆောင်ကြရန်လည်း အထူး လိုအပ်လာနေပါသည်။

ဖြစ်ပွားပါက လိုက်နာကြ ထိုထိုအချက်များ

အကယ်၍ ထိုရောဂါ ခံစားနေရသည်ဟု သိရှိပါက ချောင်းဆိုးချိန်နှင့် နှာချေချိန်တို့တွင် တစ်ခါသုံး တစ်ရှူးနှင့် နှာခေါင်းနှင့် ပါးစပ်ကို အုပ်ထားရန်လိုသည်။ နောက်လက်ကို ပုံမှန်ဆေးကြောသင့်ပြီး လူအများနှင့် အနီးဆုံးတစ်မီတာ (၃ ပေကျော်) ခန့်တွင် နေထိုင်ရန်လိုသည်။ အခြားသူများနှင့် ပွေ့ဖက်ခြင်း၊ နမ်းရှုပ်ခြင်း၊ လက်ဆွဲ နှုတ်ဆက်ခြင်းများ ရှောင်ကြဉ်ပြီး သုံးပြီးသား တစ်ရှူးနှင့် နှာခေါင်းစည်းများကိုလည်း သေချာစွာ စွန့်ပစ်ရန် လိုသည်။ နီးစပ်ရာ ဆရာဝန်များထံပြသကာ အကြံပေးသည့်အတိုင်း ဆေးကုသရန် အထူး လိုအပ်ပြီး ထိုကာလအတွင်း မိမိတို့အလုပ်၊ ကျောင်းနှင့် လူထူထပ်သော နေရာများသို့ မသွားရန် သတိထားရမည်။ မိမိတို့အိမ်တွင်သာ နေထိုင်ပြီး ရောဂါ အမြန်ပျောက်ကင်းအောင် ကုသရမည်ဖြစ်သည်။ မိမိကို ပြုစုပေးသည့်အိမ်မှ မိသားစုများ အနေနှင့်လည်း ကိုယ်စီနှာခေါင်းစည်းများ ပိတ်စည်းထားရန် လိုအပ်သည်ဟု ကျန်းမာရေး အသိပညာပေးစာစောင်များတွင် တွေ့ရသည်။

ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ကောင်း၏

ထိုရောဂါများနှင့် ပတ်သက်ပြီး စကားပုံတစ်ခုလည်း ရှိနေသည်။ ထိုစကားပုံမှာ Prevention is  better than cure ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ကောင်းသည်ဟု ဖြစ်ပါသည်။ ကျွနု်ပ်တို့နိုင်ငံတွင် ကျေးလက်နေ ပြည်သူ အများအပြားရှိနေပြီး လူအများသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း စားဝတ်နေရေး ကိစ္စများတွင်သာ သွားလာ လှုပ်ရှားနေကြရသည်က များနေသည့်အတွက် အဆိုပါ ကျန်းမာရေးအသိကို မေ့လျော့ထားခဲ့ကြသည်။ ရောဂါတစ်ခုခု မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်တွင် စွဲကပ်လာတော့မှသာ နီးစပ်ရာ ဆေးခန်းဆေးရုံသို့ ပြေးကြတော့သည်။ ဆေးစစ်ကြတော့သည်။ ထိုအခါ ရောဂါမှာ စွဲကပ်ရုံတင်မက အမြစ်တွယ်လျက် သက်တမ်းရင့်ပြီး ဝေဒနာ ခံစားကြရသည့် အရိပ်လက္ခဏာများပင် ပေါ်ထွက်နေပြီဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် နောက်ကျသွားပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအခါတွင်မှ ကုသဆေးများ ထိုးနှံခြင်း၊ သုံးစွဲမှီဝဲခြင်းများ ဆောင်ရွက်ကြရာ အချိန်လင့်သွားပြီး ပျောက်အောင်ကုသရန်ပင် အချိန် များများစားစား မရတတ်ကြတော့ပေ။

ပို၍ဆိုးသည်မှာ အချို့အတော်များများမှာ ရောဂါစတင် ခံစားနေကြရချိန်အထိ ခေတ်မီ စက်ကိရိယာများ ပြည့်စုံပြီး နားလည်တတ်ကျွမ်းသည့် ဆရာဝန်ကြီးများရှိသည့် ပြည်သူ့ဆေးရုံများ၊ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံများသို့ သွားရောက် စစ်ဆေးကုသနိုင်ကြခြင်း မရှိဘဲ နီးစပ်ရာမြို့ရွာများမှ ဆေးမြီးတိုများဖြင့်သာ ကုသနေကြသဖြင့် အများစုမှာ ပျောက်သွားခြင်းမရှိဘဲ ဆိုးသထက်ဆိုးကာ အသက် ဆုံးရှုံးကြရလေသည်။ အချို့မှာလည်း ရောဂါပြင်းထန်လာချိန်ရောက်မှသာ ဆေးရုံများသို့ အရေးပေါ် တင်ပို့ ကုသကြသော်လည်း ဆေးရုံရောက်ရှိချိန် နားလည်တတ်ကျွမ်းသည့် ဆရာဝန်ကြီးများက စမ်းသပ်စစ်ဆေးချိန်တွင် ရောဂါမှာ ပြင်းထန်နေပြီး နောက်ဆုံးအချိန် ကျရောက်လျက် ကုသချိန်ပင် မရလိုက်ကြတော့ပေ။ ကျွနု်ပ်တို့နိုင်ငံတွင် လူအသေအပျောက် အများဆုံး ဖြစ်နေကြရသည့် အခြေခံအချက် တစ်ခုမှာ ထိုအချက် ပါဝင်နေသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။  

လိုအပ်ပါက ကြိုတင်ပုံမှန် ဆေးစစ်ကြ

နောက်အပိုင်းတစ်ခုကို ဆက်လက် ဆွေးနွေးတင်ပြရလျှင် ကြိုတင်ကာ ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးတတ်ကြသည့် အလေ့အကျင့်အကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထိုနည်းစနစ်ကိုသာ လူတိုင်း အမှန်တကယ် ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ကြပါက အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်ရောဂါဖြစ်ပြီး လက္ခဏာပြမှသာ သိရှိပြီး ကုသကြရမည့်အရေးမှ အမှန်ပင် ကင်းလွတ်မည်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ လစဉ် နှစ်စဉ်အလိုက် သို့မဟုတ် ၃ လတစ်ကြိမ် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် မည်သည့်ရောဂါများ ရှိနေသည်ကို ခေတ်မီ စက်ကိရိယာများဖြင့် ကြိုတင်သိရှိရန် စစ်ဆေးကြရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အဆုတ်၊ နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်များ ကောင်းမွန်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ သွေးထဲ ဆီးအထဲတွင် မည်သည့်ဓာတ်များ များနေခြင်း နည်းနေခြင်း ရှိ မရှိနှင့် အခြားရောဂါများ တွယ်ကပ်နေခြင်း ရှိ မရှိ ပုံမှန် စစ်ဆေးကြရမည့် အလုပ်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအလုပ်ကို လူတိုင်း လုပ်သင့်ကြပါသည်။ ကျန်းမာရေးအသိ ရှိခြင်းဆိုသည်မှာ ထိုအချက်ကိုပင် ဆိုလိုရင်းဖြစ်ပါသည်။ 

ထိုစစ်ဆေးချက်များအရ တွေ့ရှိလာရသည့် အဖြေများအပေါ် မိမိတို့ မည်သည့်အစားများကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ မည်သည့်အစားများကို ပိုမို စားသုံးရမည်။ ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားလုပ်ရန် လိုနေသည်။ လမ်းများများ လျှောက်ရမည်။ ရေများများ သောက်ပေးမှ အဆင်ပြေမည်။ မည်သည့်အတွက် မည်သည့်ဆေးများကို နေ့စဉ် သောက်ပေးရမည်၊ အချိန်မည်မျှ ကြာမည်၊ နောက် မည်သည့်အချိန်တွင် ပြန်လည် စစ်ဆေးပြသရမည် စသည် စသည်ဖြင့် ရှောင်ရန်၊ ဆောင်ရန် အချက်များ အစီစီ အရီရီ ထွက်ပေါ် လာမည်ဖြစ်သည်။ ဆေးစစ်ချက် အဖြေများအပေါ် တတ်ကျွမ်းနားလည်သည့် ဆရာဝန်ကြီးများ၏ ညွှန်ကြားချက်များအပေါ် နေ့စဉ် လိုက်နာပြုကျင့် ခြင်း၊ ဆင်ခြင် နေထိုင်ခြင်းများနှင့် အချိန်စေ့ ရောက်ပါက ပြန်လည်ပြသ စစ်ဆေးမှု ခံယူခြင်းများ ပြုလုပ်မည်ဆိုပါက အသက်ရှည်ပြီး အနာမဲ့လာမည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။

ဒီအတွက် ကျွနု်ပ်တင်ပြလိုသည်မှာ ကျွနု်ပ်သည် ဆရာဝန်တစ်ဦး မဟုတ်ပါ။ ဆေးပညာကိုလည်း တတ်ကျွမ်း နားလည်ခြင်းလည်း မရှိပါ။ သို့ပါသော်လည်း ကျွနု်ပ်အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် H1N1 ဝက်တုပ် ကွေးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအသိနှင့် လူတိုင်း ကိုယ်စီပြုလုပ်သင့်သည့် အကြောင်းများကို အများကောင်းကျိုးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဆင်ခြင် သတိထား လိုက်နာကြပါစေလိုသည့် စိတ်စေတနာဖြင့်သာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ လူတိုင်း ကျန်းမာရေးအသိ ကိုယ်စီရှိပြီး အသက်ရှည်ကြပါစေ။ 

သန်းဖြိုးနိုင် (ကညင်ကျိုး)


  • VIA