News

POST TYPE

OPINION

သတိထား ကာကြယ္ရမည့္ H1N1 ဝက္တုပ္ေကြး အႏၲရာယ္
27-Jul-2017

H1N1 ဝက္တုပ္ေကြးေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ယခုရက္ပိုင္းတြင္ ျပည္သူမ်ားအၾကား စိုးရိမ္မႈမ်ား ျမင့္တက္လ်က္ ရွိေနခဲ့သည္။ သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ရာတြင္ အနည္း အက်ဥ္းသာျဖစ္ၿပီး ေရာဂါကာကြယ္ေရး အစီအမံမ်ား အထူးျပဳ လုပ္ေနသည္ဟုဆိုသည္။ သို႔ေသာ္လည္း လူမႈကြန္ရက္ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာထက္က သတင္းမ်ားတြင္မူ ျဖစ္ပြားမႈႏွင့္ လူေသဆံုးမႈမွာ အေတာ္အသင့္ ျမင့္တက္လာေနသည္ဟု သတင္းမ်ားက ဆိုေနၾကသည္။ အတည္မျပဳႏိုင္ေသးသည့္ အျခား သတင္းမ်ားတြင္မူ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံမ်ားကပင္ မိမိတို႔ႏိုင္ငံမွ ဝင္ေရာက္လာမည့္ ႏိုင္ငံသားမ်ားကို လတ္တေလာ ျပည္ဝင္ခြင့္  ေခတၲ ရပ္ဆိုင္းထားမည္ဟု ၾကားေနရျပန္သည္။ တစ္ဖန္ ျပည္တြင္းသို႔ ျပန္လည္ ဝင္ေရာက္ရာ ေလဆိပ္မ်ားတြင္လည္း အထူး စစ္ေဆးၾကပ္မတ္ေနၾကသည္ဟု ေရးထားသည္ကိုလည္း ဖတ္ရသည္။ သို႔ေသာ္လည္း မည္သို႔ပင္ဆိုေစ ကၽြႏု္ပ္တို႔အေနႏွင့္ ျဖစ္သည္ မျဖစ္သည္က အသာထား မိမိတို႔ လူတိုင္းကိုယ္စီႏွင့္ မိမိတို႔ မိသားစုအတြင္းတြင္ အဆိုပါ ကူးစက္ျမန္ ျပင္းထန္သည့္ဝက္တုပ္ေကြး [Influenza.A(H1N1)] ေရာဂါအေၾကာင္းႏွင့္ ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားကိုလည္း သိရွိလိုက္နာ ေဆာင္႐ြက္ထားၾကရန္ အေရးတႀကီး လိုအပ္လာပါသည္။

တုပ္ေကြးေရာဂါႏွင့္ ဆင္ဆင္တူသည့္ ဝက္တုပ္ေကြး (H1N1)

ဝက္တုပ္ေကြး (H1N1) ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ ရာသီအလိုက္ ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ တုပ္ေကြးေရာဂါ၏ လကၡဏာႏွင့္ အေတာ္ဆင္တူသည္။ ထိုေရာဂါ ျဖစ္ပြားပါက အဖ်ားႀကီးျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ႏွာေစး ႏွာပိတ္ျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ ကိုယ္ခႏၶာ ကိုက္ခဲျခင္း (သို႔မဟုတ္) ေျခလက္မသယ္ခ်င္ ျဖစ္ေနျခင္း၊ အစားစားလိုစိတ္ မရွိျခင္း၊ ပ်ိဳ႕ျခင္း၊ အန္ျခင္းႏွင့္ ဝမ္းေလွ်ာျခင္းမ်ား ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု တတ္ကၽြမ္းနားလည္သည့္ ပညာရွင္ က်န္းမာေရး ဆရာဝန္ႀကီးမ်ားက ဆိုထားပါသည္။

ထိုအေၾကာင္းမ်ားကိုလည္း ပညာေပး စာေစာင္မ်ား ျဖန္႔ေဝျခင္း၊ အသိပညာေပး ေဟာေျပာျခင္းႏွင့္ ထုတ္ျပန္ ေၾကညာေပးျခင္းမ်ား ေဆာင္႐ြက္လ်က္ရွိရာ မိမိတို႔အေနႏွင့္လည္း အထူးသတိျပဳ လိုက္နာကာကြယ္ထားရန္ လိုလာေလသည္။ ၎အခ်က္မ်ားမွာ အမ်ားႀကီး မဟုတ္လွေပ။ ၁၀ ခ်က္မွ်သာျဖစ္ၿပီး ယခုရက္ပိုင္းတြင္ အထူး သတိျပဳလိုက္နာရန္ လိုအပ္လာသည္။ ရာသီတုပ္ေကြး ေရာဂါသည္ ယခုကဲ့သို႔ မိုးရာသီႏွင့္ မိုးအကုန္ ရာသီကာလတြင္ ျဖစ္ပြားေလ့ ရွိတတ္ၿပီး ေလထဲမွတစ္ဆင့္ အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္းတြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္ၿပီး တစ္ဦးမွတစ္ဦးသို႔ လ်င္ျမန္စြာ ကူးစက္တတ္သည္ကို ပထမဦးဆံုး သိရွိထားရမည္။ ကေလးသူငယ္မ်ား၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ႏွင့္ ခႏၶာကိုယ္ ခံႏိုင္ရည္ အားနည္းသည့္ သက္ႀကီး႐ြယ္အိုမ်ား၊ အလုပ္ၾကမ္းသမားမ်ားသို႔ ကူးစက္ျမန္တတ္သည္။ အသက္ အႏၲရာယ္ ထိခိုက္သည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္ေလသည္။ 

ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ား သိရွိမွ အဆင္ေျပၾက

ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားအေနႏွင့္ လူအမ်ားၾကားထဲႏွင့္ ေရာဂါ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ ေနရာေဒသသို႔ သြားလာပါက ေရာဂါပိုးရွိသူထံမွ ႏွာေခ်တိုင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးတိုင္း ေရာဂါပိုး ကူးစက္မႈကို ဟန္႔တားရန္ မိမိတို႔ကိုယ္စီ လက္ကိုင္ပဝါ၊ တစ္႐ွဴးႏွင့္ တစ္ခါသံုး ပါးစပ္ႏွာေခါင္းစည္းမ်ားကို ပါးစပ္ႏွင့္ ႏွာေခါင္းကိုအုပ္၍ သြားရန္ လိုလာပါသည္။ တစ္ခါသံုး ႏွာေခါင္းစည္းမ်ားမွာလည္း ပါးလႊာေသးငယ္သည့္ ပစၥည္းမ်ား မသံုးဘဲ ႀကီးမားထူထဲသည့္ ပစၥည္းမ်ားကို သံုးၾကရန္လိုသည္ဟု ဆိုထားသည္။ ေရာဂါပိုးမ်ားမွာ လက္တြင္ကပ္ၿငိေနႏိုင္သျဖင့္လည္း လက္ကို ေျပာင္ေအာင္ ေဆးေၾကာၾကရန္လိုၿပီး တုပ္ေကြးေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနသူႏွင့္ နီးကပ္စြာ ေနထိုင္ျခင္း၊ လူထူထပ္ေသာ ေနရာမ်ားသို႔ သြားလာျခင္းတို႔ကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္သည္ဟု သတိေပးထားသည္။

ခႏၶာကိုယ္ခံအား ေကာင္းေစရန္ စားေသာက္ေနထိုင္ပါမွ ေတာ္ကာက်

ယခုရက္ပိုင္းအတြင္း ခႏၶာကိုယ္ ခံႏိုင္ရည္အား ေကာင္းမြန္ရန္ အားျဖစ္ေစမည့္ အစားအစာမ်ားကို မ်ားမ်ား စားသံုးျခင္း၊ အရည္မ်ားမ်ား ေသာက္သံုးျခင္းႏွင့္ လံုေလာက္စြာ အိပ္စက္ အနားယူျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္သင့္သည္။ ေစာေစာအိပ္သင့္သည္။ ထိုေရာဂါႏွင့္ဆိုင္သည့္ အသိပညာေပး စာေစာင္မ်ား ဖတ္႐ႈသင့္ၿပီး ေရွာင္ရန္ ေဆာင္ရန္မ်ားကို လိုက္နာသင့္ သည္။ ယေန႔ေခတ္ကာလတြင္ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲေနသည့္ ျဖစ္စဥ္ႏွင့္အတူ ယွဥ္တြဲ ေပၚေပါက္လာသည့္ ထိုေရာဂါဆန္း အမ်ားအျပားၾကားတြင္ ကၽြႏု္ပ္ ေနထိုင္ အသက္ရွင္ေနၾကရသည္။ ထိုသို႔ျဖစ္ရာ မိမိတို႔ အသက္ရွည္ က်န္းမာၾကဖို႔အတြက္ဆိုလွ်င္ မိမိတို႔ကသာ က်န္းမာေရးအသိ ကိုယ္စီရွိၿပီး မိမိခႏၶာကိုယ္ကို အၿမဲမျပတ္ စစ္ေဆးၿပီး ေရာဂါရွာေဖြတတ္သည့္ ဓေလ့ႏွင့္ မျဖစ္မီက ႀကိဳတင္ ကာကြယ္တတ္သည့္ အေလ့အက်င့္မ်ားရွိရန္ လိုလာေလသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ က်န္းမာေရး အသိအျမင္ လူတိုင္း ကိုယ္စီထားရွိရန္ႏွင့္ ထိုအေၾကာင္းအျခင္းအရာကိုလည္း မိမိတို႔ေနထိုင္ရာ မိသားစုႏွင့္ လူ႔ဝန္းက်င္အတြင္း လူအမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိလိုက္နာ လုပ္ေဆာင္ၾကရန္လည္း အထူး လိုအပ္လာေနပါသည္။

ျဖစ္ပြားပါက လိုက္နာၾက ထိုထိုအခ်က္မ်ား

အကယ္၍ ထိုေရာဂါ ခံစားေနရသည္ဟု သိရွိပါက ေခ်ာင္းဆိုးခ်ိန္ႏွင့္ ႏွာေခ်ခ်ိန္တို႔တြင္ တစ္ခါသံုး တစ္႐ွဴးႏွင့္ ႏွာေခါင္းႏွင့္ ပါးစပ္ကို အုပ္ထားရန္လိုသည္။ ေနာက္လက္ကို ပံုမွန္ေဆးေၾကာသင့္ၿပီး လူအမ်ားႏွင့္ အနီးဆံုးတစ္မီတာ (၃ ေပေက်ာ္) ခန္႔တြင္ ေနထိုင္ရန္လိုသည္။ အျခားသူမ်ားႏွင့္ ေပြ႔ဖက္ျခင္း၊ နမ္း႐ႈပ္ျခင္း၊ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ျခင္းမ်ား ေရွာင္ၾကဥ္ၿပီး သံုးၿပီးသား တစ္႐ွဴးႏွင့္ ႏွာေခါင္းစည္းမ်ားကိုလည္း ေသခ်ာစြာ စြန္႔ပစ္ရန္ လိုသည္။ နီးစပ္ရာ ဆရာဝန္မ်ားထံျပသကာ အႀကံေပးသည့္အတိုင္း ေဆးကုသရန္ အထူး လိုအပ္ၿပီး ထိုကာလအတြင္း မိမိတို႔အလုပ္၊ ေက်ာင္းႏွင့္ လူထူထပ္ေသာ ေနရာမ်ားသို႔ မသြားရန္ သတိထားရမည္။ မိမိတို႔အိမ္တြင္သာ ေနထိုင္ၿပီး ေရာဂါ အျမန္ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသရမည္ျဖစ္သည္။ မိမိကို ျပဳစုေပးသည့္အိမ္မွ မိသားစုမ်ား အေနႏွင့္လည္း ကိုယ္စီႏွာေခါင္းစည္းမ်ား ပိတ္စည္းထားရန္ လိုအပ္သည္ဟု က်န္းမာေရး အသိပညာေပးစာေစာင္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရသည္။

ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ေကာင္း၏

ထိုေရာဂါမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စကားပံုတစ္ခုလည္း ရွိေနသည္။ ထိုစကားပံုမွာ Prevention is  better than cure ႀကိဳတင္ကာကြယ္ျခင္းသည္ ကုသျခင္းထက္ ေကာင္းသည္ဟု ျဖစ္ပါသည္။ ကၽြႏု္ပ္တို႔ႏိုင္ငံတြင္ ေက်းလက္ေန ျပည္သူ အမ်ားအျပားရွိေနၿပီး လူအမ်ားသည္ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း စားဝတ္ေနေရး ကိစၥမ်ားတြင္သာ သြားလာ လႈပ္ရွားေနၾကရသည္က မ်ားေနသည့္အတြက္ အဆိုပါ က်န္းမာေရးအသိကို ေမ့ေလ်ာ့ထားခဲ့ၾကသည္။ ေရာဂါတစ္ခုခု မိမိ၏ခႏၶာကိုယ္တြင္ စြဲကပ္လာေတာ့မွသာ နီးစပ္ရာ ေဆးခန္းေဆး႐ံုသို႔ ေျပးၾကေတာ့သည္။ ေဆးစစ္ၾကေတာ့သည္။ ထိုအခါ ေရာဂါမွာ စြဲကပ္႐ံုတင္မက အျမစ္တြယ္လ်က္ သက္တမ္းရင့္ၿပီး ေဝဒနာ ခံစားၾကရသည့္ အရိပ္လကၡဏာမ်ားပင္ ေပၚထြက္ေနၿပီျဖစ္သည္။ တစ္နည္းဆိုရလွ်င္ ေနာက္က်သြားၿပီ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအခါတြင္မွ ကုသေဆးမ်ား ထိုးႏွံျခင္း၊ သံုးစြဲမွီဝဲျခင္းမ်ား ေဆာင္႐ြက္ၾကရာ အခ်ိန္လင့္သြားၿပီး ေပ်ာက္ေအာင္ကုသရန္ပင္ အခ်ိန္ မ်ားမ်ားစားစား မရတတ္ၾကေတာ့ေပ။

ပို၍ဆိုးသည္မွာ အခ်ိဳ႕အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေရာဂါစတင္ ခံစားေနၾကရခ်ိန္အထိ ေခတ္မီ စက္ကိရိယာမ်ား ျပည့္စံုၿပီး နားလည္တတ္ကၽြမ္းသည့္ ဆရာဝန္ႀကီးမ်ားရွိသည့္ ျပည္သူ႔ေဆး႐ံုမ်ား၊ ပုဂၢလိက ေဆး႐ံုမ်ားသို႔ သြားေရာက္ စစ္ေဆးကုသႏိုင္ၾကျခင္း မရွိဘဲ နီးစပ္ရာၿမိဳ႕႐ြာမ်ားမွ ေဆးၿမီးတိုမ်ားျဖင့္သာ ကုသေနၾကသျဖင့္ အမ်ားစုမွာ ေပ်ာက္သြားျခင္းမရွိဘဲ ဆိုးသထက္ဆိုးကာ အသက္ ဆံုး႐ံႈးၾကရေလသည္။ အခ်ိဳ႕မွာလည္း ေရာဂါျပင္းထန္လာခ်ိန္ေရာက္မွသာ ေဆး႐ံုမ်ားသို႔ အေရးေပၚ တင္ပို႔ ကုသၾကေသာ္လည္း ေဆး႐ံုေရာက္ရွိခ်ိန္ နားလည္တတ္ကၽြမ္းသည့္ ဆရာဝန္ႀကီးမ်ားက စမ္းသပ္စစ္ေဆးခ်ိန္တြင္ ေရာဂါမွာ ျပင္းထန္ေနၿပီး ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္ က်ေရာက္လ်က္ ကုသခ်ိန္ပင္ မရလိုက္ၾကေတာ့ေပ။ ကၽြနု္ပ္တို႔ႏိုင္ငံတြင္ လူအေသအေပ်ာက္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနၾကရသည့္ အေျခခံအခ်က္ တစ္ခုမွာ ထိုအခ်က္ ပါဝင္ေနသည္ကိုလည္း ေတြ႔ရွိရမည္ျဖစ္သည္။  

လိုအပ္ပါက ႀကိဳတင္ပံုမွန္ ေဆးစစ္ၾက

ေနာက္အပိုင္းတစ္ခုကို ဆက္လက္ ေဆြးေႏြးတင္ျပရလွ်င္ ႀကိဳတင္ကာ က်န္းမာေရး စစ္ေဆးတတ္ၾကသည့္ အေလ့အက်င့္အေၾကာင္း ျဖစ္ပါသည္။ ထိုနည္းစနစ္ကိုသာ လူတိုင္း အမွန္တကယ္ က်င့္သံုးေဆာင္႐ြက္ၾကပါက အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ေရာဂါျဖစ္ၿပီး လကၡဏာျပမွသာ သိရွိၿပီး ကုသၾကရမည့္အေရးမွ အမွန္ပင္ ကင္းလြတ္မည္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ လစဥ္ ႏွစ္စဥ္အလိုက္ သို႔မဟုတ္ ၃ လတစ္ႀကိမ္ မိမိတို႔၏ ခႏၶာကိုယ္တြင္ မည္သည့္ေရာဂါမ်ား ရွိေနသည္ကို ေခတ္မီ စက္ကိရိယာမ်ားျဖင့္ ႀကိဳတင္သိရွိရန္ စစ္ေဆးၾကရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အဆုတ္၊ ႏွလံုး၊ ေက်ာက္ကပ္မ်ား ေကာင္းမြန္ျခင္း ရွိ၊ မရွိ ေသြးထဲ ဆီးအထဲတြင္ မည္သည့္ဓာတ္မ်ား မ်ားေနျခင္း နည္းေနျခင္း ရွိ မရွိႏွင့္ အျခားေရာဂါမ်ား တြယ္ကပ္ေနျခင္း ရွိ မရွိ ပံုမွန္ စစ္ေဆးၾကရမည့္ အလုပ္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအလုပ္ကို လူတိုင္း လုပ္သင့္ၾကပါသည္။ က်န္းမာေရးအသိ ရွိျခင္းဆိုသည္မွာ ထိုအခ်က္ကိုပင္ ဆိုလိုရင္းျဖစ္ပါသည္။ 

ထိုစစ္ေဆးခ်က္မ်ားအရ ေတြ႔ရွိလာရသည့္ အေျဖမ်ားအေပၚ မိမိတို႔ မည္သည့္အစားမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္။ မည္သည့္အစားမ်ားကို ပိုမို စားသံုးရမည္။ ကိုယ္လက္ လႈပ္ရွားလုပ္ရန္ လိုေနသည္။ လမ္းမ်ားမ်ား ေလွ်ာက္ရမည္။ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ေပးမွ အဆင္ေျပမည္။ မည္သည့္အတြက္ မည္သည့္ေဆးမ်ားကို ေန႔စဥ္ ေသာက္ေပးရမည္၊ အခ်ိန္မည္မွ် ၾကာမည္၊ ေနာက္ မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ ျပန္လည္ စစ္ေဆးျပသရမည္ စသည္ စသည္ျဖင့္ ေရွာင္ရန္၊ ေဆာင္ရန္ အခ်က္မ်ား အစီစီ အရီရီ ထြက္ေပၚ လာမည္ျဖစ္သည္။ ေဆးစစ္ခ်က္ အေျဖမ်ားအေပၚ တတ္ကၽြမ္းနားလည္သည့္ ဆရာဝန္ႀကီးမ်ား၏ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားအေပၚ ေန႔စဥ္ လိုက္နာျပဳက်င့္ ျခင္း၊ ဆင္ျခင္ ေနထိုင္ျခင္းမ်ားႏွင့္ အခ်ိန္ေစ့ ေရာက္ပါက ျပန္လည္ျပသ စစ္ေဆးမႈ ခံယူျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္မည္ဆိုပါက အသက္ရွည္ၿပီး အနာမဲ့လာမည္မွာ အမွန္ပင္ ျဖစ္သည္။

ဒီအတြက္ ကၽြႏု္ပ္တင္ျပလိုသည္မွာ ကၽြနု္ပ္သည္ ဆရာဝန္တစ္ဦး မဟုတ္ပါ။ ေဆးပညာကိုလည္း တတ္ကၽြမ္း နားလည္ျခင္းလည္း မရွိပါ။ သို႔ပါေသာ္လည္း ကၽြႏု္ပ္အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ H1N1 ဝက္တုပ္ ေကြးဆိုင္ရာ က်န္းမာေရးအသိႏွင့္ လူတိုင္း ကိုယ္စီျပဳလုပ္သင့္သည့္ အေၾကာင္းမ်ားကို အမ်ားေကာင္းက်ိဳးအတြက္ ရည္႐ြယ္ၿပီး ဆင္ျခင္ သတိထား လိုက္နာၾကပါေစလိုသည့္ စိတ္ေစတနာျဖင့္သာ ႐ိုး႐ိုးရွင္းရွင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ လူတိုင္း က်န္းမာေရးအသိ ကိုယ္စီရွိၿပီး အသက္ရွည္ၾကပါေစ။ 

သန္းၿဖိဳးႏိုင္ (ကညင္က်ိဳး)

  • VIA