News

POST TYPE

NEWS

အခွန်စီးပွားရေး
13-May-2019
မကှာသမေီးက ထူးထူးခှားခှား သတငှးတဈပုဒှ ဖတရှပါတယှ။ မိမိအနနှငေ့သှာ ထူးထူးဆနှးဆနှးဟု ဆိုသောလှညှး အခှားသူမှားအတှကှ ထူးဆနှးခငှမှှ ထူးဆနှးမှာပါ။ ကှားနကှေ၊ မှငနှကှေ၊ သိနကှေ ဆိုပါကလညှး ထူးဆနှးတယလှို့ မဆိုနိုငပှါဘူး။ နောကတှဈခုက မိမိတို့အပေါှ ကှီးကှီးမားမား အကှိုးသကရှောကမှှု မရှိပါကလညှး ထူးဆနှးတယလှို့ မသတမှှတနှိုငပှါဘူး။ ဒါပမေဲ့ အောကခှှအဆငှေ့ ရုနှးကနနှရသေူမှား အတှကတှော့ ယခုသတငှးကို အံ့ဩမှငတှကမှိတာ အမှနပှါပဲ။

သတငှးကတော့ မှနမှာ့စီးပှားရေး ထူးကဲစှာ နိုးထလာနကှေောငှး နိုငငှံတောှ အတိုငပှငခှံပုဂဂှိုလရှဲ့ စီးပှားရေး အထူးအကှံပေး ရှောငတှာနယကှ ပှောဆိုလိုကခှှငှးပဲ ဖှဈပါတယှ။ ပှောဆိုတာတော့ သူ့သုံးသပခှကှှ၊ သူ့ယူဆခကှမှှားဖှဈလို့ ယငှးအပေါှ အမှား၊ အမှနှ သုံးသပခှှငှးထကှ အောကခှှေ ပှညသှူမှား လကတှှေ့ရငဆှိုငနှကှရမှေု၊ ခံစားနကှရမှေု၊ ရုနှးကနနှကှရမှေုတှကေိုတော့ သိစလေိုပါတယှ။

တကယတှော့ နိုငငှံ့စီးပှားရေးဆိုတာ အိမတှဈအိမရှဲ့ စီးပှားရေး အကှီးစားလို့ မှငပှါတယှ။ အိမမှှာ အလုပလှုပနှိုငသှူဦးရေ၊ ထိုငစှားနရသေူ၊ ဝငငှှေ၊ ထှကငှှေ၊ ပိုငှေ၊ ခှေးငှေ၊ ထောကပှံ့ငှေ စတဲ့ခေါငှးစဉမှှား အောကမှှာပဲ လညပှတနှကှရတောပါ။ မိမိတို့ အိမထှောငှဦးစီးမှားဟာလညှး အဲဒီအတိုငှးပဲ မိသားစုဘဝတှကေို ဦးဆောငနှကှရတောပါ။ တဈရကဝှငငှှေ၊ တဈလဝငငှှေ၊ တဈနှဈဝငငှှတှမှေေားရှိသလို နေ့စဉှ၊ လစဉှ၊ နှဈစဉထှှကငှှမှေားလညှး ရှိနပေါတယှ။ ပုံသလစောဝငငှှသောရှိတဲ့ ဝနထှမှးတှေ၊ နေ့စားလုပသှားတှဆေိုတာ အပိုဝငငှှေ မရှိကှလို့ ထှကငှှကေို အထူးစိစဈကှရပါတယှ။ ဒါ့အပှငှ မဖှဈမနေ သုံးကှရတဲ့ ပညာရေး၊ ကနှှးမာရေး၊ လူမှုရေး၊ နေ့စဉှ စားသောကစှရိတှ ဆိုတာတှထေဲက လှော့တနတှာလှော့၊ ပိုတနတှာပို သုံးကှရပါတယှ။ မှားမှားသုံးနိုငဖှို့ဆိုရငှ မှားမှားငှရှောရမှာကတော့ သခှောပှီးသားပါ။ ဝငငှှမရှေိလို့ အငတနှကှလေို့ အိမထှောငှဦးစီးက ပှောလို့မရပါဘူး။ မိသားစုဝငဖှှားနာနလေို့ ဆေးမကုဘဲလညှး ထိုငကှှည့နှလေို့ မရပါဘူး။ ဒီလို မိသားစုအသုံးစရိတှ လောကငှဖို့၊ ပိုလှှံဖို့၊ ခမှှးသာကှှယဝှဖို့ဆိုတာ အိမထှောငှဦးစီးလုပသှူရဲ့ ဦးစီးလုပဆှောငနှိုငမှှု၊ စီမံခန့ခှှဲမှုအပေါမှှာ မူတညနှပေါတယှ။ လတတှလော လိုအပခှကှအှရဖှဈစေ၊ လုပငှနှးအရငှးအနှီးအတှကဖှှဈစေ ခတှတငှခှေေေးသုံးလို့ အဆငပှှပမယှေေ့ ရရှညအှတှကဆှေိုရငှ ကိုယပှိုငှ အပိုဝငငှှေ ရှိမှကိုဖှဈမှာပါ။ ဒီအတှကှ ဝငငှှရရှေိနိုငမှယ့လှုပငှနှးကို စဉှးစားလုပကှိုငကှှရပါလိမ့မှယှ။ ဒါဟာ မိသားစုတဈခုရဲ့ စီးပှားရေးဖှဈစဉတှဈရပပှဲ ဖှဈပါတယှ။

ယခုလညှး ဒီလိုပါပဲ။ မှနမှာနိုငငှံရဲ့ ဘတဂှကှဟှာ နှဈစဉှ လိုငှပှဘတဂှကှေှ ဖှဈနတောပါ။ ဘတဂှကှလှိုငှေ ပှတယဆှိုတာက ဝငငှှထကှေ သုံးငှေ မှားနလေို့ဖှဈပါတယှ။ သုံးငှဆေိုတာမှာလညှး မဖှဈမနေ လိုအပခှကှမှှားအတှကကှတော့ သုံးရမှာသခှောပါတယှ။ ဒီတော့ ဝငငှှေ လိုအပပှါတယှ။ မှနမှာ့စီးပှားရေး တိုးတကဖှို့ဆိုရငှ ဝငငှှရမယှေ့ ကုနထှုတလှုပငှနှးတှေ၊ ရငှးနှီးမှှုုပနှှံမှုတှေ၊ ကုနသှှယမှှုလုပငှနှးတှေ၊ ဝနဆှောငမှှုလုပငှနှးတှေ ဖှံ့ဖှိုးတိုးတကအှောငှ ဆောငရှှကကှှရမှာ ဖှဈပါတယှ။ ဒါမှလညှး နိုငငှံရဲ့ ဝငငှှေ တိုးတကလှာမှာပါ။ ဘဏဍှာရေး ကောမှရှငရှဲ့ (၁/၂၀၁၉) ကှိမမှှောကှ အစညှးအဝေးမှာ နိုငငှံတောသှမမှတက နိုငငှံခှားသုံးငှနေဲ့သုံးစှဲမှုမှားကို ထိနှးထိနှးသိမှးသိမှးနှင့ှ ဆောငရှှကကှှရနှ၊ နိုငငှံခှားငှနှငှေ့ ရရှိသည့ဝှငငှှမှေား လှော့နညှးလာတာကှောင့ှ တတနှိုငသှမှှ နိုငငှံခှားသုံးငှနှငှေ့ သုံးစှဲမည့အှစား ပှညတှှငှးကပှငှှဖှငေ့သှာ သုံးစှဲကှရနှ၊ နိုငငှံခှားငှေ ပိုမိုရရှိရေး ကှိုးပမှးဆောငရှှကကှှရနှ လိုအပကှှောငှး ပှောကှားခဲ့ပါတယှ။

မှနမှာနိုငငှံအတှကှ ဝငငှှတေိုးတကလှာဖို့ ရငှးနှီးမှှုပနှှံမှုကဏဍှ၊ လယယှာကဏဍှ၊ စကမှှုကဏဍှ၊ ဝနဆှောငမှှုကဏဍှ၊ ကုနသှှယမှှုကဏဍှ စတဲ့ ကဏဍှအသီးသီးဟာ ရုနှးကနနှရဆေဲ အခှအနမှေောပဲ ရှိနပေါသေးတယှ။ ကမဘှာ့ဘဏတှို့၊ အာရှဖှံ့ဖှိုးရေးဘဏတှို့က မှနမှာ့စီးပှားရေးဟာ အလားအလာကောငှးတှေ ပိုငဆှိုငထှားတယလှို ခန့မှှနှးသုံးသပှ ပှောဆိုပမယှေ့ မူဝါဒခမှှတမှှု၊ စီမံခန့ခှှဲမှု၊ ဥပဒေ၊ လုပထှုံးလုပနှညှးမှားဟာ ပှုပှငပှှောငှးလဲကှရဦးမှာပါ။ ဒါ့အပှငှ နိုငငှံရေး၊ ငှိမှးခမှှးရေးနဲ့ ဆကစှပနှတေဲ့ လကနှကကှိုငပှဋိပကခှတှေ၊ ရခိုငပှှညနှယှ အရေးကိဈစမှားဟာလညှး မှနမှာ့စီးပှားရေးအပေါှ တိုကရှိုကအှားဖှင့ဖှှဈစေ၊ သှယဝှိုကှ၍ဖှဈစေ အကန့အှသတဖှှဈနဆေဲပါ။ ဒီလို အခှအနတှဟေေော ပကတိစီးပှားရေး အခှအနမှေေားပဲ ဖှဈပါတယှ။

စီးပှားရေး ဖှံ့ဖှိုးတိုးတကဖှို့ MSDP ခမှှတအှကောငအှထညဖှောနှတော တှေ့ရပါတယှ။ အလားတူ ငှရေေးကှေးရေး၊ ဘဏစှနဈမှားကို ပှုပှငပှှောငှးလဲလကှရှှိပါတယှ။ စီးပှားရေးဆိုငရှာ လုပထှုံးလုပနှညှးတှေ အားနညှးမှုကှောင့ှ မှနမှာနိုငငှံမှာ စီးပှားရေး လုပကှိုငရှသညမှှာ မလှယကှူကှောငှး ဗီယကနှမသှတငှးဌာနက မကှာသေးမီက ရေးသားဖောပှှခဲ့တာကိုလညှး ဖတရှပါတယှ။ ပှညတှှငှးလုပငှနှးရှငတှှအနနေေဲ့လညှး ကုမပှဏီကှီးမှားအစ အသေးစား လုပငှနှးမှားအထိ လုပကှိုငရှတာ  အခကအှခဲ မှားစှာရှိနဆေဲပါ။ အဆင့မှှားလှနှးတဲ့ လုပထှုံးလုပနှညှးတှေ၊ ကှိုးနီစနဈတှေ၊ အဂတိ လိုကစှားမှုတှေ၊ အရငှးအနှီးရရှိမှု၊ ဈေးကှကရှရှိမှုတှဟောလညှး စီးပှားရေးလုပကှိုငရှနှ လှယကှူမှုကို အဟန့အှတား ဖှဈနဆေဲပဲဖှဈပါတယှ။

နိုငငှံစီးပှားရေး တိုးတကလှာဖို့၊ ရရှညတှညတှေံ့ဖို့ ဆောငရှှကကှှရမှာဖှဈသလို လတတှလော လိုအပခှကှဖှှဈတဲ့ ပှညသှူမှားရဲ့ နေ့စဉဘှဝ ရပတှညနှိုငရှေးကိုလညှး အမှနဆှုံး အကောငအှထညဖှောပှေးဖို့ လိုအပနှပေါတယှ။ ရရှညှေ ပှောငှးလဲရမယ့ကှဏဍှမှား ရှိသလို ရတေိုပှုပှငပှေးရမယ့ကှဏဍှမှားလညှး ရှိနပေါတယှ။ မှနမှာ့စီးပှားရေး ပှုပှငပှှောငှးလဲဖို့ အဓိက ဆောငရှှကရှမယ့အှပိုငှးမှာ အခှနအှကောကှ ပှုပှငပှှောငှးလဲရေးလို့ အကှံပေးပညာရှငကှ ဆိုပါတယှ။ မှနမှာနိုငငှံဟာ အာရှတှငသှာမက ကမဘှာပေါမှှာ အခှနကှောကခှံမှု အနညှးဆုံးနိုငငှံမှားထဲမှာ ပါဝငကှှောငှး ဆိုပါတယှ။ အခှနလှှှော့ကောကတှဲ့နိုငငှံမှားစာရငှးမှာ  မှနမှာနိုငငှံအောကှ ငါးနိုငငှံသာ ရှိတော့ကှောငှး၊ ဒါကှောင့ှ အခှနစှနဈ တိုးတကအှောငလှုပဖှို့ လိုအပနှတယလှေို့ ပှောပါတယှ။

အခှနပှေးဆောငဖှို့ဆိုတာ နိုငငှံသားတိုငှးရဲ့ တာဝနဖှှဈပါတယှ။ ဒီအတှကှ ငှငှးဆိုစရာ မရှိပါဘူး။ လိုကနှာကှရမှာ ဖှဈပါတယှ။ ဒါပမေဲ့ နိုငငှံသားတိုငှး အခှနပှေးဆောငဖှို့၊ နိုငငှံတောကှ အခှနအှပှည့အှဝရရှိဖို့ဆိုရာမှာ နိုငငှံသားတှရေဲ့ ဝငငှှတေိုးတကရှေး၊ အလုပအှကိုငှ အခှင့အှလမှး ရရှိရေးမှားကိုလညှး ထည့သှှငှးစဉှးစားကှရမှာ ဖှဈပါတယှ။ အခှနကှောကခှံရရှိမှုကို နိုငငှံတကာနဲ့ နှိုငှးယှဉသှလို နိုငငှံသားတဈဦးခငှှးရဲ့ဝငငှှေ၊ အလုပအှကိုငရှရှိမှု စတဲ့အခကှမှှားကိုလညှး နိုငငှံတကာနဲ့ နှိုငှးယှဉဖှို့ လိုပါလိမ့မှယှ။

၂၀၁၇ ခုနှဈက မှနမှာနိုငငှံရဲ့ အခှနအှကောကရှငှနှငှေ့ GDP အခှိုးဟာ ၇ ဒသမ ၁ ရှိပါတယှ (Citizen Budget)။ ထိုငှးနိုငငှံရဲ့ အခှနအှကောကရှငှနေဲ့ GDP အခှိုးဟာ ၁၄ ဒသမ ၈ ရှိပါတယှ (International Monetary Fund, Government Finance Statistics Yearbook and data files, and World Bank and OECD GDP estimates)။ မှနမှာနဲ့ ထိုငှးနိုငငှံရဲ့ အခှနအှကောကရှငှနေဲ့ GDP အခှိုးဟာ နှဈဆကှောကှှာတာ တှေ့ရပါတယှ။ နောကတှဈခုက မှနမှာနိုငငှံနဲ့ ထိုငှးနိုငငှံရဲ့ Per Capita GDP ဖှဈပါတယှ။ မှနမှာနိုငငှံရဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှဈက Per Capita GDP မှာ အမရေိကနှ ဒေါလှာ ၁၄၈၄ ဒသမ ၂၀ ရှိပါတယှ။ ထိုငှးနိုငငှံရဲ့ ၂၀၁၇ Per Capita GDP က အမရေိကနှ ဒေါလှာ ၆၁၂၅ ဒသမ ၆၆ ရှိပါတယှ။ Per Capita GDP လေးဆကှောှ ကှာနတော တှေ့ရပါတယှ။ တငပှှလိုရငှးက နိုငငှံသားမှားရဲ့ ဝငငှှရရှေိမှု၊ အလုပအှကိုငှ အခှင့အှလမှး ပိုမိုရရှိမယဆှိုရငှ အခှနငှှမှေားလညှး တိုးတကလှာနိုငမှှာ ဖှဈပါတယှ။ အခှနငှှဆေောငရှနသှညှ နိုငငှံသားမှားရဲ့ တာဝနဖှှဈသလို နိုငငှံသားမှားအတှကှ အလုပအှကိုငှ တိုးတကကှောငှးမှနလှာအောငှ နိုငငှံတောကှ ဆောငရှှကပှေးရမှာ ဖှဈပါတယှ။ ဒါ့အပှငှ နိုငငှံတောကှ ရသင့ရှထိုကတှဲ့အခှနတှှေ အပှည့အှဝ ရရှိဖို့အတှကှ အခှနတှိမှးရှောငနှမှေုတှေ၊ အဂတိလိုကစှားမှုတှကေို ပှနလှညှ စိစဈကှရမှာဖှဈပါတယှ။ ရငှးနှီးမှှုပနှှံမှုတှေ၊ ကုနသှှယလှုပငှနှးတှေ၊ ဝနဆှောငမှှုလုပငှနှးတှေ၊ ကုနထှုတလှုပမှှုလုပငှနှးတှေ၊ အသေးစား အလတစှားလုပငှနှးတှေ ကောငှးမှနလှာမယဆှိုရငှ အခှနငှှမှေားလညှး တိုးတကလှာမှာဖှဈပါတယှ။

ဒါ့အပှငှ အခှနထှမှး ပှညသှူတှဟော ဝငငှှနညှေးပါးခှငှးနဲ့အတူ ကုနဈှေးနှုနှး ကှီးမှင့ဒှဏကှို နေ့စဉှ ရငဆှိုငနှကှရတောကိုလညှး ထည့သှှငှးစဉှးစားကှရမှာပါ။ ဒီလိုအခှိနမှှာ မညသှို့မှ ရှောငလှှှဲမရတဲ့ အခှနထှမှး ပှညသှူမှားအပေါှ အခှနပှှီးအခှနှ ထပမှံ တိုးမှှင့လှာခှငှးဟာ သူ့ဘကှ ကိုယ့ဘှကှ တာဝနယှူမှု၊ တာဝနခှံမှု လိုအပခှကှလှို့ ယူဆမိပါတယှ။

အခှနထှမှးပှညသှူမှား အလုပအှကိုငှ အခှင့အှလမှးရရှိမှု ဥပမာတဈခုကို ဖောပှှလိုပါတယှ။ မနတှလေးတိုငှးဒသကှေီးအတှငှးက မလှိုငမှှို့ဟာ မှို့ငယလှေးတဈမှို့သာ ဖှဈပါတယှ။ သာမနအှားဖှင့ှ မလှိုငမှှို့ဟာ စီးပှားရေးမှို့တဈမှို့ မဟုတပှါဘူး။ ဒါပမေဲ့ မလှိုငမှှို့မှာ ဖှင့လှှဈထားတဲ့ ပုဂဂှလိက ကိုယပှိုငအှထကတှနှးကှောငှး Family Private School ရှိနတောကှောင့ှ မလှိုငမှှို့ကို လာရောကတှဲ့ ဧည့သှညှဦးရဟော လစဉှ၊  နှဈစဉှ မှားပှားလှပါတယှ။ အဲဒီဧည့သှညတှှေ လာရောကမှှုကှောင့ှ မလှိုငမှှို့ရဲ့ တညှးခိုခနှးတှေ၊ စားသောကဆှိုငတှှေ၊ လကလှီလကကှား ဆိုငတှှသောမက ဆိုငကှယကှယရှီအထိ အလုပအှကိုငမှှားစှာ အဆငပှှတောကို တှေ့ရပါတယှ။ မှို့တဈမှို့ရဲ့ ပညာရေး ဝနဆှောငမှှုလုပငှနှးတဈခု ဖှဈပမယှေ့ ယငှးနှင့ဆှကစှပပှှီး အခှားလုပငှနှးမှားလညှး ကောငှးမှနလှာတာ တှေ့ရပါတယှ။ ဒသတဈခေုမှာ ပှညသှူမှား အလုပအှကိုငှ ရရှိနိုငတှဲ့ ကုနထှုတလှုပငှနှးတှေ၊ စိုကပှှိုးရေးတှေ၊ ဝနဆှောငမှှုလုပငှနှးတှကေို နိုငငှံတောကှ ဦးဆောငှ၍ဖှဈစေ၊ ကူညီအားပေးခှငှးဖှင့ဖှှဈစေ ဆောငရှှကပှေးမယဆှိုရငှ နိုငငှံတောကှ လိုအပနှတေဲ့ အခှနမှှားလညှး ပိုမိုရရှိလာမှာ ဖှဈပါတယှ။

ဒါကှောင့ှ စီးပှားရေးဆိုငရှာ မူဝါဒတှေ ခမှှတရှာမှာ မူဝါဒခမှှတခှှငှး လုပငှနှးစဉရှဲ့ အခှခေံဖှဈတဲ့ အခှအနမှနှေေ သတငှးမှားရရှိမှသာ လကတှှေ့နှင့ှ ကိုကညှီတဲ့မူဝါဒမှား ဖှဈလာနိုငပှှီး ပှညသှူမှားရဲ့ဘဝ အရညအှသှေးတိုးမှှင့ပှေးဖို့နဲ့ နိုငငှံသားမှားရဲ့ ပှူနာမှားကို ဖှရှငှေးပေးနိုငလှိမ့မှယလှို့ ယူဆမိပါကှောငှး အကှံပှုရေးသားလိုကရှပါတယှ။

သိနှးထှနှး (IR)