News

POST TYPE

LATEST NEWS POST

ကုန္သြယ္ေရး အေျခအေန
03-Oct-2018

(၁)

ယေန႔ကမၻာႀကီးတြင္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲက ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈကိုလည္း အားမေပး၊ လိုလည္း မလိုအပ္။ သို႔ပါေသာ္လည္း ဤစစ္ပြဲသည္ ရွိေနဦးမည္သာ။ သမၼတ ထရမ့္၏ ၂၀၀ ဘီလီယံေက်ာ္မွ် တန္ဖိုးရွိသည့္ တ႐ုတ္ထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားအေပၚ အခြန္ေကာက္မည့္ကိစၥသည္ ၂၄ စက္တင္ဘာလ (တနလၤာ) တြင္ စတင္သည္။ ယခုအခါ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း သာရွိေသးေသာ္လည္း ၂၀၁၈ ႏွစ္ကုန္တြင္ ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ တက္သြားမည္ ျဖစ္၏၊။ ထို႔ျပင္ တ႐ုတ္ကတန္ျပန္လာပါက ပို၍ပို၍တိုးကာ အခြန္ေကာက္ဦးမည္ဟုဆိုသည္။ တ႐ုတ္ျပည္က ယခုအပတ္တြင္က်င္းပရန္ရွိေသာ ညႇိႏိႈင္းေတြ႔ဆံုပြဲဖ်က္သိမ္းျခင္းျဖင့္ တံု႔ျပန္သည္။

(၂)

ကုန္ထုတ္လုပ္သူမ်ားႏွင့္ စားသံုးသူမ်ားအဖို႔မူ တ႐ုတ္ဘက္ႏွင့္ အေမရိကန္ႏွစ္ဖက္စလံုးတြင္ ထိခိုက္ဖြယ္ရွိေနသည္။ ေနာက္ႏွစ္ တ႐ုတ္ျပည္၏ ဂ်ီဒီပီသည္ ရာႏႈန္းတစ္ခုေလာက္ ေလ်ာ့က်ဖြယ္ရွိသည္။ အေမရိကန္စီးပြားေရးအေပၚ ထိခိုက္မႈမ်ားရွိေသာ္လည္း မ်ားစြာေျပာပေလာက္ ဖြယ္မရွိပါ။

လိပ္ခဲတည္းလည္း ျဖစ္ေနရမႈမွာ မလိုအပ္ပါ။ အိမ္ျဖဴေတာ္အတြက္ စိုးရိမ္ရမႈမ်ားကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာနည္းမ်ားျဖင့္ ေျဖရွင္းႏိုင္ပါသည္။ WTO- World Trade Organization ဘက္ကိုၾကည့္ျပန္လွ်င္လည္း ၎အေနႏွင့္ ဘာမွမတတ္ႏိုင္၊ ျပႆနာကို ဘယ္ကစ၍ ဘယ္လိုေျဖရွင္းရမည္ကိုမသိ ျဖစ္ေနသည္။ 

ကမၻာ၏ အႀကီးဆံုးစီးပြားေရးစနစ္ႏွစ္ခု၏ ၿပိဳင္ပြဲမွာ ႏွစ္ဖက္စလံုးက အင္အားေကာင္းေနသည္။ စက္မႈစြမ္းအားႏွင့္ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္မွာ သူမသာကိုယ္မသာျဖစ္ေနသည္။ အေမရိကန္တို႔က သူတို႔စီးပြားေရးက ပိုမိုေကာင္းမြန္ၿပီး ဘာေတြပဲေတြ႔ႀကံဳရသည္ဆိုေစ ေအာင္ႏိုင္ရမည္ဟုသာ ယူဆသည္။

တ႐ုတ္ျပည္၏ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈတိုးပြားမႈႏႈန္းမွာ ေလ်ာ့က်လာေနၿပီး ကုန္သြယ္ေရးအေပၚတြင္ ပိုမို၍ မွီခိုေနရသည္၊ သို႔ေသာ္ အစိုးရကအာဏာရွင္ဆန္ၿပီး ျပည္သူတို႔၏ အယူအဆမ်ားကို အလြယ္တကူ လႊမ္းမိုးႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တိုင္းျပည္တြင္ ယေန႔ေတြ႔ႀကံဳေနရသည့္ ျပႆနာမ်ားကို ေရရွည္ကိုၾကည့္၍ေက်ာ္လႊားႏိုင္ၾကမည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။

တ႐ုတ္တို႔က ေျပာသည္မွာ အေမရိကန္တို႔၏ လုပ္ရပ္မ်ားသည္ ဝိုးတဝါးႏိုင္ၿပီး ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားမွာ မျဖစ္ႏိုင္ဟုယူဆသည္။ အေမရိကန္စီးပြားေရးဌာန (Treasury) က အေမရိကန္လုပ္ပစၥည္း (ဥပမာ - Natural Gas) မ်ားကို ပိုမို၍ဝယ္ယူေစလိုၾကသည္။ တ႐ုတ္တို႔၏ ကုန္သည္ေရးတြင္ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္မ်ားကို မႀကိဳက္ႏွစ္သက္။ သူတို႔၏ အေျခခံျပႆနာကို ႐ႈျမင္ပံုမွာ သဘာဝမက်ဟု ယူဆသည္။ 

သူတို႔က တ႐ုတ္အစိုးရသည္ အေမရိကန္တို႔ထံမွ ဝယ္ယူမည့္ပစၥည္း အေရအတြက္ႏွင့္ အမ်ိဳးအစားကို ထိန္းခ်ဳပ္မႈရွိသည္ဟု ယူဆသည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ထိုသို႔ေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို အေမရိကားတြင္ ေနအိမ္မ်ားႏွင့္ ကုမၸဏီႀကီးမ်ားက ဆံုးျဖတ္ပါသည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း တ႐ုတ္တို႔ သံုးစြဲႏိုင္ရန္ ပစၥည္းကိုထုတ္လုပ္ဖို႔ ေနေနသာသာ၊ ျပည္တြင္းလံုေလာက္ရန္ပင္ အႏိုင္ႏိုင္ထုတ္လုပ္ေနရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထုတ္ကုန္ႏွင့္သြင္းကုန္ ညီမွ်ေရးကို ရည္႐ြယ္လုပ္ေဆာင္ေနသည့္ အေမရိကန္တို႔၏ ရည္႐ြယ္ခ်က္မွာ ေအာင္ႏိုင္ဖြယ္ရာမရွိေခ်။

အိုဘားမားေခတ္က စြပ္စြဲခဲ့သလို တ႐ုတ္စစ္တပ္က အင္တာနက္ (Cyber- Enable Commercial Theft) မွ တစ္ဆင့္အသိပညာမ်ားကို ခိုးယူေနသည့္ကိစၥမွာလည္း တျဖည္းျဖည္းႏွင့္ေအးလာေနသည္။ ထို႔ျပင္တ႐ုတ္တို႔က ကုမၸဏီအခ်င္းခ်င္း (JV-Joint Venture) လုပ္ၿပီး အေမရိကန္တို႔၏ တက္ခႏိုလိုဂ်ီကို ခိုးယူေနျခင္းမွာလည္းမေျပာပေလာက္ ေတာ့ပါ။ ၂၀၁၆ ခု တ႐ုတ္ျပည္ အမ်ိဳးသားစီမံကိန္းဌာနမွ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ေဂ်ဗီတို႔၏ အေကာင့္မ်ားမွ တ႐ုတ္ျပည္တြင္းသို႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ စီးဝင္ေနျခင္းမွာ ေလးပံုတစ္ပံုအထိက်ဆင္းသြားၿပီဟုဆိုသည္။ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္က သံုးပံုႏွစ္ပံုရွိခဲ့သည္။

အေမရိကန္တို႔၏ အျမင္တြင္ တ႐ုတ္တို႔၏ စီးပြားေရးတစ္ခုလံုးမွာ အစိုးရက တြန္းအားေပးလုပ္ေဆာင္ေနသည္။ အစိုးရ၏ ပါဝင္ပတ္သက္မႈမ်ား မ်ားျပားလြန္းေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားက ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးၾကရာတြင္ အခြင့္အေရးအမ်ားႀကီးရေနသည္။ အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္ျပည္၏ႀကီးမားေသာေဈးကြက္တြင္ ဝင္လိုေသာ ကုမၸဏီမ်ားအတြက္ျဖစ္သည္။ သို႔ပါေသာ္လည္း တ႐ုတ္တို႔၏ ဤအခ်က္ကို ျပဳျပင္ႏိုင္ေရးမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားကို ျပင္ဆင္ၿပီးမွ ရႏိုင္မည္။

အထူးသျဖင့္ ထရမ့္အစိုးရက ထိုသို႔ေသာလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ကင္းကင္းရွင္းရွင္းေနလိုသည္။ သူ႔အစိုးရက TPP Trans-Pacific Partnership မွထြက္ခဲ့သည္။ တ႐ုတ္တို႔ႏွင့္လည္း သီးသန္႔ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို မေဆြးေႏြးလို၊ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးႏွင့္သာ အလုပ္လုပ္လိုသည္။

အေမရိကန္တို႔က ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးအတြက္ တရားသူႀကီးမ်ား အသစ္ခန္႔ထားေရးကိုလည္း ပိတ္ဆို႔ (Block) ထားသည္။ ထြက္မည္ဟုလည္း ၿခိမ္းေျခာက္ေနသည္။ သူကိုယ္တိုင္ကမူ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္က ဤအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ အေရးႀကီးေသာေနရာမွ ပါဝင္ခဲ့သည္။

ထရမ့္အစိုးရက ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ႀကီး၏ ဥပေဒမ်ားကို မေထမဲ့ျမင္ျပဳလ်က္ရွိၿပီး သံမဏိမ်ားအေပၚ အခြန္ေကာက္ခံရာတြင္ အမ်ိဳးသားလံုၿခံဳေရးကို ထိခိုက္သည္ဟု အေၾကာင္းျပလိုက္ေသးသည္။ ဤကိစၥအေပၚ တ႐ုတ္တို႔သာမက ဥေရာပယူနီယံကလည္း ကန္႔ကြက္လ်က္ရွိသည္။

တ႐ုတ္ျပည္အေနႏွင့္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ ကုန္သည္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးသို႔ ဝင္ခ်ိန္ကစၿပီး ၎၏ဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာခဲ့ပါသည္။ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္အေပၚ အေရးယူခဲ့ျခင္းမ်ားကိုလည္း ေက်ေက်နပ္နပ္ခံယူခဲ့သည္။ လိုက္ေလ်ာရသည့္ အဓိကအေၾကာင္းမွာ အေမရိကန္တို႔ႏွင့္ စကားေျပာရာတြင္ ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔သည္ အသံုးက်လိမ့္မည္ဟု ယူဆေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားမွာ ေျမပိုင္ဆိုင္မႈကအစ ဘဏ္မ်ား၊ တာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရး အစရွိသည္တို႔တြင္ အသာရလ်က္ရွိသည္။ ထိုအရာမ်ားမွာ နည္းဥပေဒမ်ား၌ မပါဝင္ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ႀကီး၏ ဥပေဒမ်ားတြင္ အစိုးရႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ား ဆက္ဆံေရးအေၾကာင္း၊ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီမ်ားပါဝင္မႈအေၾကာင္း ထည့္သြင္း၍ ဥပေဒျပ႒ာန္းရန္ လိုအပ္ေနသည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔ဆက္ဆံေရး ဘယ္လိုပဲရွိေစ ဥေရာပေကာင္စီႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔ဆက္ဆံေရးမွာ ပိုမိုေကာင္းမြန္သည္။ ၂၀၁၅ ႏွင့္၂၀၁၆ အတြင္းတြင္ ဥေရာပေကာင္စီမွ တ႐ုတ္ျပည္တြင္းရွိ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမွာ ႏွစ္ဆတိုးလာသည္ဟု ကုလသမဂၢသတင္းမ်ားက ဆိုသည္။

ဥေရာပေကာင္စီအေနႏွင့္ တ႐ုတ္ျပည္၏ ကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားကို သေဘာမက်ႏိုင္ျဖစ္ေနသည္။ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာဌာန၊ စြမ္းအင္ႏွင့္ဆက္သြယ္ ေရးတို႔တြင္ ကန္႔သတ္ထားခ်က္မ်ားကို မႏွစ္ၿမိဳ႕ႏိုင္ေပ။ သို႔ေသာ္ ဥေရာပေကာင္စီမွာ အေမရိကန္ကဲ့သို႔ တ႐ုတ္တို႔အတြက္ ၿပိဳင္ဘက္မဟုတ္ေပ၊ သူသည္တ႐ုတ္ျပည္၏ ဆီမီကြန္ဒတ္တာ ထုတ္လုပ္ေရးႏွင့္ ေလယာဥ္ပ်ံတည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို စိတ္မဝင္စားေပ။

အေမရိကန္က တ႐ုတ္ကိုထိခိုက္ေအာင္လုပ္ေသာ လုပ္ရပ္မ်ားမွာ ဥေရာပသို႔လည္း ထိခိုက္လ်က္ရွိသည္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူတို႔မွာ တ႐ုတ္တို႔ႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ပတ္သက္ေနေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ဥေရာပေကာင္စီက ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးကိုျပဳျပင္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားကို အႀကံျပဳလ်က္ရွိသည္။ သူတို႔အေနႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔ႏွင့္ နားလည္မႈရရွိေကာင္း ရရွိႏိုင္ေသာ္လည္း အေမရိကန္ႏွင့္ နားလည္မႈရရွိေရးမွာ ခက္ခဲလ်က္ရွိသည္။ ထရမ့္အေနႏွင့္လည္း ကုန္ပစၥည္းမ်ားအေပၚ အခြန္ေကာက္ယူျခင္းကို သူ႔ပါတီတြင္းမွာပင္ သေဘာမတူသူမ်ား ရွိေနသည္ျဖစ္ရာ ႏိုဝင္ဘာေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီကသာ အႏိုင္ရရွိပါက ဘာျဖစ္မည္ကိုေျပာရန္ ခက္ခဲသည္။

မည္သို႔ဆိုေစ ယခုအခက္အခဲမ်ားမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႔ႀကီးမွတစ္ပါး အျခားနည္းလမ္းမရွိပါ။ မစၥတာထရမ့္ ႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ မႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ ဤနည္းလမ္းကို လိုက္စရာသာရွိေတာ့သည္။

(၃)

အဒမ္စမစ္ကစ၍ အစဥ္အဆက္ စီးပြားေရးပညာရွင္မ်ားက ေျပာဆိုလာခဲ့ၾကသည္မွာ စီးပြားေရးတြင္ နယ္နိမိတ္မ်ဥ္းမ်ား ပေပ်ာက္သြားေရး ျဖစ္သည္။ ဂလိုဗယ္လိုက္ေဇးရွင္း၏နည္းနာမ်ားအရ ကမၻာ့႐ြာႀကီး ျဖစ္ေျမာက္ေရးမွာလည္း နယ္နိမိတ္တြင္ အခြန္ေကာက္မႈပေပ်ာက္ေရးျဖစ္သည္။ ထိုနည္းနာမ်ားမွ ေသြဖည္၍ တစ္ႏိုင္ငံေကာင္း လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားမွ ေအာင္ျမင္ဖြယ္ရာမရွိပါ။

ကိုသန္းလြင္
Ref: Big Tarrifs, more Tariffs and their fix, by Yukon Haung New York Times, September 25, 2018.