News

POST TYPE

INTERVIEW

ေဒါက္တာသူရေဇာ္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုျခင္း
15-Aug-2018

အူေရာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါ

“တစ္ပတ္နဲ႔ အဖ်ားမေပ်ာက္ဘဲ အပူက ဆင့္ကဲဆင့္ကဲႀကီးလာရင္ သတိထားရမယ္”

ငန္းဖ်ားေရာဂါ (တိုက္ဖြိဳက္) သည္ တစ္ပတ္ေက်ာ္ၾကာဖ်ားသည့္ ကေလးငယ္မ်ားတြင္ ျပန္ျဖစ္ပြားလာသည္ကို ေတြ႔ရွိရပါသည္။ အဆိုပါေရာဂါေၾကာင့္ ၁၉၀၀-၁၉၅၉ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ အေသအေပ်ာက္ မ်ားျပားမႈမ်ားရွိခဲ့ၿပီး ယင္းေနာက္ပိုင္းတြင္ ပိုးသတ္ေဆးမ်ားတြင္က်ယ္စြာ ထုတ္လုပ္အသံုးျပဳလာႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ေတြ႔ရနည္းလာခဲ့ပါသည္။ သို႔ေသာ္ အေတာ္အတန္ၾကာ မေတြ႔ရွိရသည့္ေရာဂါကို ယခုႏွစ္ပိုင္းတြင္ အေတြ႔မ်ားလာသျဖင့္ ထိုေရာဂါႏွင့္ပတ္သက္သည္မ်ားကို ကေလးဆရာဝန္ ေဒါက္တာသူရေဇာ္ႏွင့္ The Voice က ေမးျမန္းျဖစ္သည္မ်ားကို ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။ 

Voice : တိုက္ဖြိဳက္ေရာဂါက ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တာလဲ ဆရာ။
Dr. TYZ : သူက Salmonella Typhi နဲ႔ Salmonella Paratyphi ဆိုတဲ့ ဗက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ တစ္ႏွစ္ကို ပ်မ္းမွ်လူဦးေရ သန္း ၂၀ ေရာဂါခံစားရတယ္။ အဲဒီအထဲမွာ တစ္သိန္းေလးေသာင္းေသၾကတယ္။ သူကဖြံ႔ ၿဖိဳးဆဲနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးစႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ေရာဂါက အျဖစ္မ်ားတယ္။ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ ဖြံ႔ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြက ဝင္ေရာက္လာတဲ့ အလုပ္သမားလူတန္းစားေတြမွာ ျဖစ္တာေတြ႔ရွိရတယ္။

Voice : ဘယ္လိုအသက္အ႐ြယ္ေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္သလဲ။
Dr. TYZ : ကေလးလူႀကီးမေ႐ြး အကုန္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကေလးေတြမွာေတာ့ ေက်ာင္းေနအ႐ြယ္ကေလးေတြမွာ ေတြ႔ရတာမ်ားတယ္။ လူႀကီးေတြကဲ့သို႔ တိုက္ဖြိဳက္ေရာဂါေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာေျပာႏိုင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ပိုၿပီးသတိထားမိတာျဖစ္တယ္။ ငါးႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြကေတာ့ သူတို႔ခံစားရတာကို မေျပာႏိုင္ေတာ့ ျဖစ္တဲ့လကၡဏာကို ကြဲကြဲျပားျပားမသိရေတာ့ အသက္ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ကိုယ္တိုင္ကေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာ မခံစားရဘဲ ေရာဂါပိုးျဖန္႔ေဝေနတဲ့သူေတြရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕လူေတြက်ေတာ့ ေရာဂါကကိုယ္ခႏၶာထဲဝင္ၿပီး ကိုယ္တိုင္ တိုက္ဖြိဳက္ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ ေရာဂါပိုး ျဖန္႔ေဝေနတဲ့သူေတြလည္း ရွိတယ္။

Voice : ေရာဂါက ဘယ္လိုနည္းလမ္းနဲ႔ ကူးစက္ႏိုင္ပါသလဲ။
Dr. TYZ : အစားအေသာက္ေတြ၊ ေဖ်ာ္ရည္နဲ႔ အေအးေတြ၊ မသန္႔ရွင္းတဲ့ေရေတြကေန ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက အညစ္အေၾကးေတြ (မစင္) ကိုင္တြယ္မိၿပီးေတာ့ တစ္နည္းနည္းနဲ႔ ပါးစပ္ထဲကို ေရာက္သြားရာကေနလည္း ကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ေရာဂါ သယ္ေဆာင္ထားတဲ့သူက ျပင္ဆင္ေပးတာေတြကို စားေသာက္ရာကေနျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ၿပီး ကိုယ္ခံအားက်ဆင္းေနတဲ့ ေရာဂါသည္ေတြမွာလည္း ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတယ္။ ေရာဂါပိုးက ဆက္တိုက္ပြားေနၿပီးေတာ့ သူစြန္႔ထုတ္တဲ့ မစင္အညစ္အေၾကးကေန တစ္ဆင့္တစ္နည္းနည္းနဲ႔ အျခားသူေတြကို ကူးစက္ေစတတ္တယ္။

Voice : ဒီေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာေတြကေရာ ဆရာ။
Dr. TYZ : ေရာဂါဝင္ၿပီး တစ္ပတ္၊ ႏွစ္ပတ္ စဖ်ားတာ။ ဖ်ားတဲ့အခါ အဖ်ားက တာရွည္မယ္။ ေရာဂါပိုးဝင္ေရာက္ၿပီး အဖ်ားက ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ တက္လာၿပီးေတာ့ အဖ်ား ၁၀၃၊ ၁၀၄ ေလာက္အထိကို ႀကီးႏိုင္တယ္။ ႏွစ္ပတ္ကေန တစ္လအထိ ဖ်ားႏိုင္တယ္။ ထိေရာက္တဲ့ ကုသမႈမယူဘူးဆိုရင္ တစ္လအတြင္း အသက္ဆံုးႏိုင္တယ္။ အသက္မဆံုးရင္ေတာင္ ျပင္းထန္တဲ့ နာတာရွည္ေဝဒနာေတြ ခံစားရမယ္။ ဒီေတာ့ ကနဦးလကၡဏာေတြက အပူႀကီးမယ္၊ ဗိုက္နာမယ္၊ အမ်ားစုက ဝမ္းခ်ဳပ္တယ္၊ ေခါင္းကိုက္တာနဲ႔ ပ်ိဳ႕တာအန္တာေတြ ရွိႏိုင္တယ္။ တခ်ိဳ႕လည္း ကိုယ္ခႏၶာမွာ အကြက္ေတြေပၚလာတယ္။ ကေယာင္ကတမ္းေတြျဖစ္မယ္၊ ပိန္ခ်ံဳးသြားမယ္၊ ရံဖန္ရံခါ အသားဝါတာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ႐ိုး႐ိုးတုပ္ေကြးနဲ႔ ဖ်ားနာေတြက တစ္ပတ္အတြင္း ေပ်ာက္တယ္။ သူကေတာ့ မေပ်ာက္ဘူး။ တစ္ပတ္နဲ႔ အဖ်ားမေပ်ာက္ဘဲ အပူက ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ ႀကီးလာရင္ သတိထားရမယ္။ ေနာက္ၿပီး ႏွလံုးနဲ႔ အဆုတ္ကိုလည္း ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ အူေရာင္ငန္းဖ်ားဆိုတဲ့အတြက္ အူေရာင္တဲ့လကၡဏာေတြ ျပင္းထန္လာၿပီး အူေပါက္တဲ့အထိျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အစာအိမ္လမ္းေၾကာင္း ေသြးယိုတာေတြလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေတြကေတာ့ ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ လကၡဏာေတြေပါ့။ အဲဒီလိုမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြမွာေတာ့ တက္တာ၊ မွိန္းတာ၊ ဆီးနည္းတာ၊ သတိလစ္တာေတြေတြ႔ရတယ္။ ထူးထူးျခားျခား တခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္မွာ အနာေတြျဖစ္တာ ရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက အ႐ိုးေရာင္ရမ္းတာ၊ အာ႐ံုေၾကာေသတာေတြျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ထိေရာက္တဲ့ကုသမႈကို ခံယူရင္ေတာ့ လူေကာင္းပကတိ ျပန္ေကာင္းပါတယ္။ သူက ဘယ္လိုေရာဂါေတြနဲ႔ မွားႏိုင္သလဲဆိုေတာ့ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါေတြနဲ႔ မွားႏိုင္တယ္။ တစ္ခါတေလေတာ့လည္း အူအတက္ေပါက္တာ၊ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း ျပည္တည္တာေတြနဲ႔ မွားႏိုင္တယ္။

Voice : ဒါဆိုရင္ ေရာဂါေတြမမွားေအာင္ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ သိရွိႏိုင္ပါသလဲ။
Dr. TYZ : ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ေမးျမန္းစစ္ေဆးရင္းနဲ႔ သိႏိုင္တယ္။ ဒီ့အျပင္ ေရာဂါပိုးရွိသူရဲ႕ ေသြးထဲကေန (သို႔) ႐ိုးတြင္းျခင္ဆီကေန (သို႔) သူပါထားတဲ့ ဝမ္းထဲကေန ပိုးေမြးၿပီးစစ္ေဆးရင္ ေရာဂါပိုးကို အတိအက်သိႏိုင္သလို ေရာဂါပိုးဝင္ေၾကာင္း သြယ္ဝိုက္ေသာနည္းျဖင့္ သိႏိုင္တဲ့ေသြးစစ္ျခင္းတခ်ိဳ႕နဲ႔လည္း ရွာေဖြစစ္ေဆးႏိုင္ပါတယ္။

Voice : ဘယ္လိုမ်ိဳး ေရာဂါကို ကာကြယ္လို႔ ရႏိုင္ပါသလဲ။
Dr. TYZ : တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရးနဲ႔ အစားအေသာက္သန္႔ရွင္းေရးက ေရာဂါကာကြယ္ဖို႔ အေရးႀကီးဆံုးျဖစ္တယ္။ သန္႔ရွင္းတဲ့ အစားအေသာက္ေရာင္းခ်သူေတြဆီကေနပဲ စားသင့္တယ္။ ေနာက္ၿပီး တြင္းေရ၊ သံုးေရေသာက္သံုးတာကို ေရွာင္သင့္တယ္။ ေရာဂါကာကြယ္ေဆးကရွိေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ သံုးစြဲေနတာမေတြ႔ရေသးဘူး။ လူေတြက ေၾကာက္ရေကာင္းမွန္းမသိေတာ့ သံုးေလ့သံုးထ မရွိတာ။ ကာကြယ္ေဆးထိုးႏွံထားရင္ ေရာဂါျဖစ္တာကို ကာကြယ္ႏိုင္မယ္။ အစားအေသာက္ ေရာင္းခ်သူေတြအေနနဲ႔လည္း တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရးအျပင္ ကိုယ္တိုင္ ေရာဂါရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးၿပီး ကုသမႈခံယူသင့္တယ္။

Voice : ဆရာ့အေနနဲ႔ ျဖည့္စြက္စကား ေျပာေပးပါဦး။
Dr. TYZ : တတ္ကၽြမ္းတဲ့ဆရာနဲ႔ ကုသသင့္တယ္။ လိုအပ္တဲ့ပိုးသတ္ေဆးကို သတ္မွတ္ကာလျပည့္ေအာင္ ထိုးႏွံတိုက္ေကၽြးသင့္တယ္။ ဒီေရာဂါရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ ဒုကၡေပးႏိုင္တာက အူနံရံေပါက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အေစာပိုင္းကာလျဖစ္တဲ့ အဖ်ားမက်ေသးတဲ့အခ်ိန္မွာ အစာမာတာေတြကို ေရွာင္သင့္တယ္။ အဓိကမွာခ်င္တာကေတာ့ အစားအေသာက္ကေန ကူးစက္ႏိုင္တာမို႔ အစားအေသာက္ျပင္ဆင္ေရာင္းခ်သူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး၊ တစ္ကိုယ္ေရသန္႔ရွင္းေရးဟာ အေရးႀကီးတယ္။ လူတိုင္းလူတိုင္းဟာ သန္႔ရွင္းတဲ့ေသာက္ေရကိုသာ ေသာက္သံုးသင့္တယ္။ အစာမစားမီနဲ႔ အညစ္အေၾကးကိုင္ၿပီးတိုင္း လက္ေဆးတဲ့ အေလ့အက်င့္ကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးသင့္ပါတယ္။

Voice : အခုလိုေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

သီတာေဆြ