News

POST TYPE

NEWS

နျူကလီးယားလက်နက် ဖျက်သိမ်းရေး
05-Nov-2018

(၁)

နျူကလီးယားလက်နက်များမှာ လောကကိုခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိ ပါသည်။ နျူကလီးယား လက်နက်များနှင့် အကြီးအကျယ် စစ်ဖြစ်ပွားပါက ဘက်နှစ်ဖက်လုံး နိုင်နိုင်စရာမရှိပါ အားလုံးပျက်စီးကြရုံပဲ ရှိပါသည်။ ဤအန္တရာယ်ကိုသိသဖြင့် ရော်နယ်ရီဂင် (Ronald Regan) နှင့် ဂိုဘာချော့ (Mikhal Gorbachev) တို့နှစ်ဦးသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်က နျူကလီးယား လက်နက်များ လျော့ပါးရေး (သို့) အပြီးတိုင် ပယ်ဖျက်ရေးတို့အတွက် ဆောင် ရွက်ခဲ့ကြပါသည်။

(Intermediate – Range Nuclear Forces Treaty; INF Treaty) နျူကလီးယားလက်နက်ဆိုင်ရာစာချုပ်ကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပါသည်။ ရုရှားတို့က စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟု သမ္မတကြီး အိုဘားမားနှင့် ထရမ့်တို့က စွပ်စွဲခဲ့ကြသော် ၎င်းစာချုပ်မှာ အသက်ဝင်ဆဲဖြစ်ပါသည်။ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ထရမ့်က စာချုပ်မှထွက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပါသည်။ 

ကျွန်တော်တို့သည် အခြားနိုင်ငံများကို စာချုပ်သို့ ပူးပေါင်းပါဝင်လာရေးကိုသာ ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ နျူကလီးယားလက်နက်အသစ်များကို မထုတ်လုပ်ရေးမှာ သေချာပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမဆုံးလုပ်ရမည့်အလုပ်မှာ ရုရှားနှင့် အမေရိကန်တို့တွေ့ဆုံပြီး စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များအတိုင်း လိုက်နာခြင်း ရှိ မရှိကို ဆွေးနွေးကြရန်လိုပါသည်။

ဤစာချုပ်တွင် လက်တွေ့ကွင်းဆင်း၍ စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များအတိုင်း လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခြင်း ရှိ မရှိကို စစ်ဆေးရမည်ဆိုသော အချက် ပါဝင်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ကွင်းဆင်းဆောင်ရွက်မှုမျိုး တစ်ခါမှ မရှိခဲ့ဘူးပါ။ ၁၉၉၂ ရောက်သော် ဒုံးကျည် ၂၇၀၀ ကို ဖျက်ဆီးပြီးပါပြီ၊ ဤသို့ စစ်ဆေးခြင်းကို ၂၀၀၁ အတွင်း အပြီးဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သော်လည်း မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါ။

မစ္စတာ ဂိုဘာချော့နှင့် ရီဂင်နှစ်ဦးလုံးမှာ နျူကလီးယားလက်နက် ဖျက်သိမ်းရေးကို လိုလားသည့်အပြင် ဤစစ်ပွဲမျိုးမဖြစ်နိုင်၊ ဖြစ်လာစရာ အကြောင်းမရှိဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသူများဖြစ်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုခေါင်းဆောင်မျိုးရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။ အသက် ၈၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော မစ္စတာ ဂိုဘာချော့က ထရမ့်၏ကြေညာချက်ကို “ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်သည်”ဟု ပြောကြားလိုက်ပါသည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက်နေ့က ရုရှားသမ္မတ ပူတင် (Vladimir Putin) ကို မေးခဲ့စဉ်က နျူကလီးယား လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး ဖြစ်နိုင်မဖြစ်နိုင်ကိုမေးခဲ့ရာ “ဖြစ်နိုင်ပါသည်”ဟုသာ ဖြေကြားခဲ့ပါသည်။

အမေရိကန်တို့အနေနှင့်လည်း “Nuclear Posture Review” တွင် ဖေဖော်ဝါရီလက ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နျူကလီးယား ဇီဝလက်နက်၊ ဓာတုလက်နက် အားလုံးဖျက်သိမ်းရေးကိုဦးတည်ပြီး စစ်အေးကာလကရှိခဲ့သော လက်နက်အားလုံး၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး၊ နျူကလီးယားလက်နက်အသစ် မတပ်ဆင်ခဲ့သည်မှာ အနှစ် ၂၀ ရှိသွားပါပြီဟု ရေးသားထားသည်။

(၂)

၁၉၈၈ ခုနှစ် INF အိုင်အန်အက်ဖ်စာချုပ်ကို လက်မှတ်မထိုးမီတွင် သမ္မတရီဂင်က မစ္စတာဂိုဘာချော့ကို ဓားနှင့်ထွန်တုံးတို့ပါဝင်သည့် အင်္ကျီလက်ကြယ်သီးတစ်စုံ လက်ဆောင်ပေးခဲ့ပါသည်။ ခေါင်းဆောင်ကြီးက နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်း၍ လူတွေ ကောင်းရာကောင်းကြောင်း လုပ်ဆောင်ကြမည်ဟု ရည်ရွယ်ပါသည်။

ယခု မစ္စတာထရမ့်က အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ထိုစာချုပ်မှထွက်မည်ဟူ၍ မစ္စတာရီဂင်ပေးခဲ့သောဓားများကို ပြန်တောင်းနေပါသည်။ အမေရိကားသည် စာချုပ်မှထွက်ပြီး နျူကလီးယား လက်နက်အသစ်များကို အပြိုင်အဆိုင် တပ်ဆင်ကြမည့်ခေတ်ကိုပြန်သွားမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိပါသည်။

အိုင်အန်အက်ဖ် သဘောတူညီမှုစာချုပ်မှာ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဥရောပတွင် ဒုံးကျည် (Missile) အကျပ်အတည်းနှင့် သက်ဆိုင်ပါသည်။ ဆိုဗီယက်တို့က SS-20 ဒုံးကျည်နှင့် ရုရှားပြည်အတွင်းမှ ဥရောပမြို့ကြီးများကို ပစ်ခတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အမေရိကန်တို့တွင် တာတိုပစ်ဒုံးကျည်များသာရှိသည်။ ၎င်းတို့နှင့် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံတွင်းသို့ မပစ်ခတ်နိုင်၊ တာဝေးပစ်ခတ်ရန်အတွက်မူ အမေရိကန် ပြည်တွင်းနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောတို့တွင် တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်များရှိသည်။

ရုရှားတို့က SS-20 နှင့် ဥရောပမြို့ကြီးများကိုပစ်ခတ်ပါက အမေရိကန်တို့အနေနှင့် တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်များကို သုံးဖို့ပဲရှိသည်။ ဥရောပမှ မဟာမိတ်တို့က ထိုအဖြစ်အပျက်ကို လက်မခံနိုင်၊ ထို့ကြောင့် အမေရိကန်တို့က ဥရောပတွင် ပါရှင်း (Parshing II) ဒုံးကျည်များကို တပ်ဆင်ပေးသည်။ ဆိုဗီယက်တို့က ထိုအချက်ကို စိုးရိမ်လာကြသည်။ ပါရှင်း II သည် မော်စကိုမြို့ကို ၁၀ မိနစ်အတွင်း ရောက်အောင်ပစ်နိုင်သည်။ တကယ်စစ်ဖြစ်ပါက အချိန်တိုအတွင်း တုံ့ပြန်ရမည်။ ဥရောပ၏မြို့ကြီးများတွင် နျူကလီးယား လက်နက်အသစ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြီးအကျယ် ဆန္ဒပြကြသည်။ အိုင်အန်အက်ဖ်စာချုပ်က ဤစိုးရိမ်မှုများကို ပပျောက်စေသည်။

စာချုပ်က ဒုံးကျည်များကို ပပျောက်စေမည့်အပြင် အဝေးပစ်ဒုံးကျည်များစမ်းသပ်မှုနှင့် မြေပြင်မှပစ်ခတ်ရသော ဒုံးကျည်အားလုံးကို ခွင့်မပြုပေ။ ဤစာချုပ်က တားမြစ်သောအကွာအဝေးမှာ ၃၀၀ မိုင်နှင့် ၃၃၀၀ မိုင်အကြားဖြစ်သည်။ တည်ဆောက်ပြီးသမျှ လက်နက်များမှ အမေရိကန်က လက်နက် ၃၀၀၀ ကျော်တို့ ဖျက်ဆီးပစ်ရသည်။ ဆိုဗီယက်တို့က ဤထက်နှစ်ဆကျော်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ကြရသည်။

အမေရိကန်တို့က ရုရှားနိုင်ငံသည် 9M929 များကို တီထွင်စမ်းသပ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ခရစ်နှစ် ၂၀၀၀ တွင် တရုတ်ပြည်ကပါ စမ်းသပ်မှုများကို ပြုလုပ်လာရာ ရုရှားသမ္မတပူတင်က စာချုပ်ကို မလိုက်နာနိုင်တော့ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောဆိုသည်။ ထိုအချိန်က ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးအခြေအနေမှာ တင်းမာလျက်ရှိသည်။ ထိုစဉ်က တရုတ်တို့နှင့် အချင်းများကြသည်မှာ နျူကလီးယားထိပ်ဖူးမပါဝင်ဘဲ ရိုးရိုးဒုံးကျည်များသာဖြစ်သည်။

ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့က ပြန်လည် ကျေအေးကြသောအခါ အမေရိကန်တို့က စိုးရိမ်လာကြပြန်သည်။ တရုတ်တို့က စာချုပ်နှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ စာချုပ်က တားမြစ်ထားသည့် ဒုံးကျည်အများအပြား စမ်းသပ်လာနေသည်။ ထို့ကြောင့် သမ္မတထရမ့်က သူ၏ ရေငုပ်သင်္ဘောများ၊ လေယာဉ်သင်္ဘောများတွင် တန်ဖိုးကြီးပေးရသော လက်နက်များကို တပ်ဆင်ရတော့သည်။ ထို့ကြောင့် ထရမ့်ကို နျူကလီးယားစာချုပ်မှ ထွက်ခွာသွားအောင် တွန်းအားပေးလျက်ရှိသည်။

အမေရိကန်က ဤစာချုပ်မှထွက်လိုက်လျှင် အခြေအနေ ဆိုးရွားသွားနိုင်သည်။ ရုရှားတို့အနေနှင့် ဥရောပမြို့ကြီးများကို ပစ်ခတ်နိုင်မည့် ဒုံးကျည်များကို အမြန်တပ်ဆင်လာနိုင်သည်။ 9M929 သာမက RS-26 “Rubezh” ခေါ် တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးပျံများပါ တပ်ဆင်လာနိုင်သည်။ အမေရိကန်တို့အနေနှင့်လည်း ရုရှားတို့ကို တန်ပြန်ပစ်ခတ်နိုင်သော ဒုံးကျည်များကို စမ်းသပ်လာနိုင်ပါသည်။

အလုပ်ဖြစ်နိုင်သော ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ လိုသေးသည်ဟုတော့ ဆိုနေပါ၏။ လက်နက်တပ်ဆင်ရေးမှာ လက်ခံရမည့်နေရာက အစိုးရများက သဘောတူညီမှုရဖို့က လိုသေးသည်။ ရုရှားက ထိုဒုံးကျည်ကို မိမိနိုင်ငံတွင်လက်ခံပါက လက်တုံ့ပြန်ရလိမ့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုက ရှိနေသည်။ အမေရိကန်အနေနှင့် ပိုလန်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများနှင့်ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းပြီး တပ်ဆင်နိုင်သည်ဆိုစေဦး၊ နေတိုး (NATO) စစ်တပ်ကြီးနှင့် အခြားနိုင်ငံများနှင့် စေ့စပ်မှုမှာ ခက်ခဲဖွယ်ရာရှိသည်။ ဂျပန်က သဘောမတူဘူးဟုဆိုသည်။ ဂျပန်နှင့်ကိုရီးယားတို့မှာ တရုတ်ပြည်က ဘယ်လိုသဘောထားမလဲဆိုသည်ကို ကြည့်ရသေးသည်။

အမေရိကန်တို့က ဂူအမ်ကျွန်းကဲ့သို့သောနေရာတွင် ဒုံးကျည်များကို တပ်ဆင်ထားနိုင်ပါသည်။ သို့သော် တကယ်စစ်ဖြစ်ပြီဆိုလျှင် အချက်အချာကျသောနေရာမှာ ကျွန်းကလေးဆိုပါက မကောင်းပြန်ပေ။ နေရာကျဉ်းကျဉ်းတွင် လက်နက်များကို စုပြုံထားရန် စစ်ရေးအရကြည့်လျှင် မကောင်းပြန်ပေ။

(၃)

အပြိုင်အဆိုင် လက်နက်တပ်ဆင်ခြင်းသည် ဆုံးနိုင်ဖွယ်မရှိသော အဖြစ်အပျက်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ တစ်ခုထက်တစ်ခု ပို၍ကောင်းသော ပို၍ အစွမ်းထက်သော လက်နက်များသည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ပေါ်နေကြပါသည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုများ ရှိနေချိန်တွင် ကျွန်တော်တို့သည် အကူအညီကင်းမဲ့နေခြင်း မဟုတ်ပါ။ လူတီထွင်သော လက်နက်များကို လူတို့က ဖျက်သိမ်းနိုင်ရပါမည်။

ကိုသန်းလွင်
Ref: George Shultz: We must Preserve This Nuclear Treaty, New York Times October 25 2018.