News

POST TYPE

INTERVIEW

မိုဘိုင္းလ္ေငြေၾကးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ တာဝန္ရွိမႈအေပၚ အျမင္မ်ား
08-Feb-2019

ၿပီးခဲ့သည့္ ရက္ပိုင္းအတြင္းက ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ အီလက္ထ႐ြန္နစ္စနစ္ျဖင့္ မိုဘိုင္းလ္ဖုန္းေငြ ေရာင္းခ်ျခင္း ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ကိုင္ေသာ Red Dot ကုမၸဏီ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ဗဟိုဘဏ္အပါအဝင္ သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနအသီးသီးက ၎တို႔အေနနဲ႔ လိုင္စင္ထုတ္ေပးထားျခင္းမရွိသည့္အတြက္ မသက္ဆိုင္ေၾကာင္း ျငင္းဆိုထားၾကသည္။ ယင္းကိစၥတြင္ မည္သည့္အဖြဲ႔အစည္းက တာဝန္ရွိသနည္းဆိုသည္ကို ေငြေရးေၾကးေရး၊ ဘဏ္လုပ္ငန္း၊ စီးပြားေရးႏွင့္ ကုမၸဏီဥပေဒဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ား၏ သံုးသပ္ခ်က္အျမင္မ်ားကို စုစည္းေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။



“ေငြေရးေၾကးေရးဆိုင္ရာ ေထာက္လွမ္းေရးေတြ တည္ေထာင္ထားရမွာ” 

ဦးသန္းလြင္ (ဘဏ္လုပ္ငန္း ပညာရွင္)

လူေတြက တစ္ခုခုျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ သူနဲ႔မဆိုင္ဘူး၊ ခြင့္ျပဳထားတဲ့လိုင္စင္မရွိဘူး၊ ဘာဘူးညာဘူး ဆိုၿပီး ေျပာၾကတယ္။ အဲဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အေတြ႔အႀကံဳတစ္ခုေျပာျပမယ္။ ဒါမ်ိဳးျဖစ္လာတယ္ဆိုတာ အေတြ႔အႀကံဳနဲ႔လည္း ဆိုင္တာေပါ့။ ဒီအစိုးရအဖြဲ႔ထဲမွာလည္း အၿမဲေျပာတယ္၊ အေတြ႔အႀကံဳရွိတဲ့ ပညာရွင္ေတြခန္႔ပါဆိုတာ အလကားေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ အခုက လူငယ္ေလးေတြခန္႔ေတာ့ အရင္ကလို အေတြ႔အႀကံဳဆိုတာ မသိေတာ့ဘူး။ အရင္ေခတ္တုန္းက ဗဟိုဘဏ္မွာ ဒုတိယဥကၠ႒လုပ္တုန္းက ဘာေတြေပၚလာလဲဆိုေတာ့ ဥပေဒအေရၿခံဳၿပီးေတာ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြေပၚလာတယ္။ အတိုးေတြ ဘယ္ေလာက္ေပးမယ္ဆိုၿပီး လိမ္တာေတြ ေပၚလာတယ္။ အဲဒီမတိုင္ခင္ သမဝါယမကိစၥျဖစ္လာတယ္။ သမဝါယမအဖြဲ႔အစည္းတစ္ခုက အပ္ေငြလက္ခံတယ္။ အဲဒါကို ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးကို အစီရင္ခံတယ္။ အပ္ေငြလက္ခံၿပီဆိုတည္းက ဗဟိုဘဏ္နဲ႔ဆိုင္လာၿပီ။ ေငြေရးေၾကးေရးဥပေဒနဲ႔ အက်ံဳးဝင္တယ္။ အဲဒီတုန္းက ဗဟိုဘဏ္က ဘ႑ာအခြန္ေအာက္မွာ ရွိတဲ့အတြက္ ဘ႑ာအခြန္ကေနတစ္ဆင့္ သမဝါယမဘက္ကို စာတင္တယ္။ အဲဒီေတာ့မွ ဒါကိုဖ်က္သိမ္းလိုက္တယ္။ Red Dot က Payment စနစ္ထဲ အက်ံဳးဝင္ေနၿပီ။ ဒီလိုျဖစ္တယ္ဆိုရင္ ဗဟိုဘဏ္က ေထာက္လွမ္းေနရမွာ။ ဒါေတြကို ဘယ္ဝန္ႀကီးဌာနက လုပ္ေနလဲဆိုတာ စံုစမ္းၿပီး ကန္႔ကြက္ရမွာ။ ဗဟိုဘဏ္နဲ႔ မဆိုင္ဘူးဆိုလည္း ဘယ္သူနဲ႔ဆိုင္လဲ၊ ဆိုင္တဲ့လူက လုပ္ရမွာ။ ဥပေဒနဲ႔ အေရးယူမွာ။ အဖြဲ႔အစည္းေတြက တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ေပၚလာတယ္။ ႏိုင္ငံျခားကအကုန္လာၿပီး လိမ္သြားရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။ အမွန္ေတာ့ ဆိုင္ရာဆိုင္ရာအပိုင္းက ေသခ်ာၾကည့္ေနရမွာ။ ေငြေရးေၾကးေရးဆိုင္ရာ ေထာက္လွမ္းေရးေတြ တည္ေထာင္ထားရမွာ။ ဆက္သြယ္ေရးအပိုင္းကလည္း ၾကည့္ရမယ္။ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္တဲ့သူကလည္း ျပန္ၾကည့္ရမွာ။



“သူ႔ဆီမွာ လိုင္စင္မေလွ်ာက္ထားလို႔ သူ႔နဲ႔မဆိုင္ဘူးဆိုၿပီး ေျပာလို႔မရဘူးေလ”

ဦးမင္းေတဇ (ကုမၸဏီဥပေဒဆိုင္ရာ ပညာရွင္)

အဓိကက လူမႈကြန္ရက္ေတြမွာ လူေတြေျပာေနတာ ၾကည့္ရေတြ႔ရသေလာက္ နံပါတ္တစ္ျမင္တာက DICA (ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ားၫႊန္ၾကားမႈ ဦးစီးဌာန) မွာ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္လိုက္ရင္ လုပ္ခ်င္တာ အကုန္လုပ္လို႔ရတယ္လို႔ ထင္ေနၾကတယ္။ ဒါက ကၽြန္ေတာ္တို႔ သာမန္ျပည္သူေတြက ျမင္တာေပါ့။ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္တယ္ဆိုတာက ဘာလုပ္ငန္းလုပ္မယ္၊ ဘာနာမည္နဲ႔လုပ္မယ္ စသည္ျဖင့္ေပါ့။ အဲဒီလို အခ်က္အလက္မ်ိဳးေတြကို တင္ျပတာေပါ့။ တကယ္လုပ္ငန္းလုပ္ဖို႔လိုတဲ့လိုင္စင္ေတြ၊ ပါမစ္ေတြကို သူ႔သက္ဆိုင္ရာဝန္ႀကီးဌာနေတြမွာ လုပ္ငန္းလိုင္စင္ ေလွ်ာက္ရမယ္။ အဲဒီေတာ့ DICA မွာ မွတ္ပံုတင္လိုက္ရင္ လုပ္ငန္းအကုန္လုပ္ခြင့္ရသြားတာ မဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မသိနားလည္ၾကသူေတြက ဒါရွိထားၿပီ ဆိုရင္ ယံုၾကည္မိၿပီး ျဖစ္သြားတယ္ေပါ့။ ဒါက တစ္ခ်က္ေပါ့။ ဝန္ႀကီးဌာနေတြက သူတို႔နဲ႔မဆိုင္ဘူးလို႔ ေျပာတာလည္း မမွားပါဘူး။ မမွားဘူးဆိုတာက အဲဒီလိုမိုဘိုင္းလ္ ေငြေရးေၾကးေရးဝန္ေဆာင္မႈ Mobile Financial Service Provider လိုမ်ိဳး လုပ္ငန္းမ်ိဳးလုပ္ဖို႔အတြက္ ေလွ်ာက္ရတာက ဗဟိုဘဏ္ကို ေလွ်ာက္ရတာကိုးဗ်။ ဗဟိုဘဏ္က ပို႔ေဆာင္ေရးနဲ႔ ဆက္သြယ္ေရးဝန္ႀကီးဌာနကို သေဘာထားမွတ္ခ်က္ျပန္ေတာင္းၿပီး နည္းပညာအရ လုပ္ႏိုင္လား မလုပ္ႏိုင္ဘူးလားဆိုတာတို႔၊ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိ မရွိဆိုတာမ်ိဳးလိုေပါ့။ လုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာထားမွတ္ခ်က္ျပန္ေပးမွ သူက ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ေပၚမွာအေျခခံတဲ့ Mobile Financial Service Provider ဆိုတာမ်ိဳးကို လုပ္ခြင့္ရမွာေပါ့။ အဲဒီလိုမ်ိဳး လုပ္ငန္းမ်ိဳးကို ဘယ္လိုလုပ္ကိုင္ခြင့္ေပးလဲဆိုရင္ ဘယ္လိုဟာမ်ိဳးလဲဆိုတာ Financial အင္စတီက်ဴး ရွင္းဥပေဒမွာေရာ၊ သူ႔ရဲ႕သက္ဆိုင္ရာစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းထဲမွာေရာ ပါၿပီးသားပဲ။ အဲဒီမွာက ဘဏ္မဟုတ္ေသာ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာဝန္ေဆာင္မႈေပးႏိုင္သူေတြက ဘယ္သူလဲဆိုတာ တယ္လီကြန္းေအာ္ပေရတာေတြေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက ဘဏ္ေတာ့မဟုတ္ဘူး။ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာဝန္ေဆာင္မႈေတြ လုပ္လို႔ရေနတယ္ေပါ့။ အဲဒီဥပေဒအတိုင္းဆိုရင္ လက္ရွိရွိတဲ့ တယ္လီကြန္းမိုဘိုင္းလ္အေျခခံအေဆာက္အဦမွာ အလုပ္လုပ္လို႔ရွိရင္ Financial အင္စတီက်ဴးရွင္းဥပေဒ ေအာက္ ေရာက္သြားတယ္လို႔ သူ႔ဥပေဒဖြင့္ဆိုခ်က္အရ သိရတယ္ေပါ့။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီအလုပ္ လုပ္ကိုလုပ္တဲ့သူသည္ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ျခင္း မတင္ျခင္းက သူ႔အပိုင္း၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔နဲ႔မဆိုင္ဘူး။ အဲဒီေတာ့ တယ္လီကြန္း အေျခခံအေဆာက္အဦေပၚမွာ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာဝန္ ေဆာင္မႈလုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီဥပေဒနဲ႔ သက္ဆိုင္တယ္ဆိုတာ ျငင္းလို႔မရဘူး။ ေဈးကြက္မွာထဲ လုပ္ငန္းလိုင္စင္ရွိမွ လုပ္ငန္းလုပ္ဖို႔ကို စီမံကြပ္ကဲဖို႔က Regulator အလုပ္ပဲ။ သူက ဥပေဒထုတ္ျပန္ထားၿပီးေတာ့ သူ႔ဆီမွာ လိုင္စင္မေလွ်ာက္ထားလို႔ သူနဲ႔မဆိုင္ဘူးဆိုၿပီး ေျပာလို႔မရဘူးေလ။ သူက ဥပေဒထုတ္ျပန္ၿပီးေတာ့ ေဈးကြက္ကို Overview လုပ္တာတို႔၊ ထိန္းေက်ာင္းတာေတြက သူလုပ္ရမွာေလ။ အဲဒီေတာ့ ဒီဥပေဒကိုထုတ္ျပန္ထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ္မွာ တာဝန္ရွိတယ္ေလ။ သူလိုင္စင္မထုတ္ေပးထားလို႔ ပကတိလက္ ေတြ႔သေဘာအရေတာ့ မွန္တယ္။ အဲဒီအေပၚမွာေတာ့ ဘာမွအျငင္းပြားဖို႔မရွိဘူး။ သို႔ေသာ္ အဲဒီဥပေဒမွာကိုက ေျပာၿပီးသြားၿပီ။ ဒီလိုလုပ္ငန္းေတြလုပ္မယ္ဆိုရင္ လိုင္စင္ရွိတဲ့သူမွ လုပ္ရမယ္၊ မဟုတ္ဘူးဆိုလို႔ရွိရင္ ေထာင္ဘယ္ႏွႏွစ္က်မယ္ဆိုတာ ဥပေဒအရ ျပ႒ာန္းထားၿပီးသားေလ။ ဥပေဒကို ထုတ္ျပန္ထားၿပီးေတာ့ လူေတြလိုက္နာေအာင္လုပ္ဖို႔က Regulator အလုပ္ေလ။ ေဈးကြက္ထဲမွာ ေအာ္ႀကီးဟစ္က်ယ္နဲ႔ ေၾကညာေနတဲ့ဒါႀကီးက ဥပေဒနဲ႔ညီၫြတ္ျခင္းမရွိရင္ ဖ်က္သိမ္းတာတို႔ အေရးယူမႈေတြလုပ္ရမွာ သူ႔အလုပ္ေလ။



“ေငြေရးေၾကးေရးလုပ္ငန္းေတြအကုန္လံုးက ဗဟိုဘဏ္နဲ႔ဆိုင္တယ္၊ သူတို႔ သိေနရမယ္”

ဦးရဲမင္းဦး (ဘဏ္လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူ) 

သူတို႔ေတြ လိုင္စင္မထုတ္ေပးဘူးဆိုရင္ ဒီကိစၥက ဒီလိုတရားမဝင္ႀကီးျဖစ္ေနတာကို ဘာလိုခြင့္ျပဳထားၾကတာလဲ။ Red Dot လုပ္တဲ့ကိစၥဆိုရင္ ဆက္သြယ္ေရးကလည္း သိတာပဲ။ ဗဟိုဘဏ္ကလည္း သိေနတာပဲ။ အဲဒါကို အားလံုးက ဘာလို႔ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနၾကတာလဲ။ အခုက်မွ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီက လိုင္စင္ယူတာမဟုတ္ဘူးဆိုေတာ့။ ဥပမာေျပာရင္ The Voice က ဆိုပါေတာ့၊ ကိုယ့္အိမ္ေရွ႕ကိုယ္ The Voice Bank ဆိုၿပီး ဘဏ္ထေထာင္ရင္ ခြင့္ျပဳမွာလား။ ျပႆနာတက္ေတာ့မွ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လိုင္စင္ထုတ္ ေပးထားတာ မဟုတ္ဘူးဆိုၿပီး ျငင္းလို႔မရဘူးေလ။ ဘဏ္ဆိုတဲ့နာမည္တပ္လိုက္တာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္းလာဖမ္းမွာေလ။ မင္းလိုင္စင္မရွိဘဲ ဘာလုပ္တာလဲဆိုၿပီးေတာ့။ အဲဒီသေဘာပဲေပါ့။ ဒီလုပ္ငန္းမွာ လိုင္စင္မရွိဘဲဘာလို႔ခြင့္ျပဳထားတာလဲ။ ဘာလို႔လုပ္ေနတာကို ရပ္ၾကည့္ေနၾကတာလဲ။ အဲဒီေတာ့ ၾကည့္ေနတဲ့သူေတြမွာ တာဝန္ရွိတာေပါ့။ အခု ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ အဲဒီလို လိုင္စင္မရွိဘဲလုပ္ေနၾကတဲ့ အျခားလုပ္ငန္းက႑ေတြလည္း အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ဟိုတယ္ေတြမွာဆိုရင္ Wechat pay တို႔ ဘာတို႔နဲ႔ ေငြေပးေခ်လို႔ရတယ္ဆိုၿပီး ေၾကညာထားတယ္။ အဲဒီ Wechat pay တို႔ ဘာတို႔ကို ဘယ္သူမွ လိုင္စင္ထုတ္ေပးထားတာမရွိဘူး။ အဲဒါကို လက္ခံေနတယ္၊ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနတယ္။ တကယ္ဆိုရင္ အဲဒီလိုကိစၥေတြကို ခ်က္ခ်င္းတားရမွာ၊ မလုပ္ရဘူးဆိုၿပီး။ ဒါမွမဟုတ္ လုပ္ငန္းလိုင္စင္လာ ေလွ်ာက္ေပါ့။ တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခုေတာ့ လုပ္ခိုင္းရမယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳး ေငြေၾကးဝန္ေဆာင္မႈေပးေနတာ အမ်ားႀကီးပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ၾကားတာဆိုရင္ တခ်ိဳ႕ေဈးဝယ္စင္တာေတြမွာ ဘယ္ကမွန္းမသိတဲ့ ေငြေၾကးဝန္ေဆာင္မႈတခ်ိဳ႕ ေရာက္ေနတယ္။ ပိုက္ဆံေပးေခ်မယ္ဆိုရင္ သူတို႔စနစ္နဲ႔ ေပးမယ္ဆိုရင္ ေလွ်ာ့ေဈးနဲ႔ေပးမယ္ ဆိုတာတို႔ ဒါမ်ိဳးေတြလုပ္ေနတယ္။ အဲဒါသည္ သူတို႔မွာ လိုင္စင္မရွိဘူး။ အဲဒါေတြအားလံုးကို ဘာရည္႐ြယ္ခ်က္ေၾကာင့္ လုပ္ေနၾကတာလဲ။ ျပႆနာတက္ေတာ့မွသာ ေဟာျပႆနာျဖစ္ၿပီဆိုၿပီး ျဖစ္ၾကတာ။ အမွန္ မတက္ခင္ကတည္းက ႀကိဳတားရမွာ။ တယ္လီ ဖုန္းဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီေတြကို ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ လက္ထက္တုန္းက လိုင္စင္ခ်ေပးတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔က စာခ်ဳပ္ထဲမွာ ေသခ်ာမစိစစ္ဘဲ ေငြေရးေၾကးေရးလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုၿပီး စာတစ္ပိုဒ္ပါသြားတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဘယ္တယ္လီဖုန္းကုမၸဏီမဆို ေငြေရးေၾကးေရးလုပ္ငန္း ခ်က္ခ်င္းထလုပ္လို႔ ရတယ္။ လံုးဝ ဘယ္သူနဲ႔မွ မေပါင္းဘဲနဲ႔ ဒီအတိုင္းခြင့္ျပဳခ်က္ရသြားတာက Ok Dollar၊ သူက ဘယ္ဘဏ္နဲ႔မွလည္း မေပါင္းဘူး။ ဘာလိုင္စင္မွလည္း မရွိဘူး။ ဒီအတိုင္းလုပ္ေနတာ။ Red Dot လိုပဲ ဆိုင္းဘုတ္ေတြေထာင္၊ ရွိသမွ် စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာ အကုန္ေၾကညာၿပီး လုပ္တယ္။ အခ်ိန္တစ္ခုၾကာလာေတာ့ ဗဟိုဘဏ္က ဒီအတိုင္းႀကီး ခြင့္ျပဳခ်က္ရသြားတယ္။ အဲဒါက ေတာ္ေတာ္ဆန္းတယ္။ အခုထိ ဘာလို႔ခြင့္ျပဳေပးလဲဆိုတာကို ဗဟိုဘဏ္ကို ေမးလို႔မရဘူး။ ဗဟိုဘဏ္က ကိုယ္စားလွယ္လုပ္တာမို႔လို႔ သူႀကီးၾကပ္စရာမလိုဘူးဆိုတာကေတာ့ ဟုတ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီလိုလုပ္လို႔ တျခားလုပ္ငန္းေတြ ပ်က္စီးရင္ သူနဲ႔ဆိုင္မလာဘူးလား။ အခုျပႆနာတက္လို႔ တျခားမိုဘိုင္းလ္ေငြေၾကးဝန္ေဆာင္မႈေတြကို မယံုၾကေတာ့ဘူး။ ျပႆနာေတြ တက္လာၿပီဆိုရင္ အဲဒါဆိုရင္ ဗဟိုဘဏ္နဲ႔ဆိုင္လာၿပီ။ အဲဒီေတာ့ ဗဟိုဘဏ္က မဆိုင္ဘူးလို႔ေတာ့ ေျပာလို႔မရဘူး။ ေငြေရးေၾကးေရးလုပ္ငန္းေတြအကုန္လံုးက ဗဟိုဘဏ္နဲ႔ဆိုင္တယ္၊ သူတို႔ သိေနရမယ္။ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈလည္း သူလုပ္ရမယ္။ အနည္းဆံုး ဒီလုပ္ငန္းကို သူလိုင္စင္ထုတ္ေပးထားတာ မဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့ ေၾကညာခ်က္ကို အေစာႀကီးကတည္းက ထုတ္ထားသင့္တယ္။ ျဖစ္ေတာ့မွ သူတို႔လိုင္စင္ထုတ္ေပးထားတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာလို႔မရဘူး။ မျဖစ္ခင္ကတည္းက သူေျပာထားတာ ရွိရမယ္။ ေနာက္ဆံုး သူတို႔ ဒီလိုကိစၥေတြအတြက္ တရားဝင္လုပ္ခြင့္ေပးထားတာေတြေတာ့ ဘယ္ကုမၸဏီေတြ ရွိပါတယ္။ ဘယ္မွာဝင္ၾကည့္ၿပီး စိစစ္လို႔ရပါတယ္လို႔။ ဒီကုမၸဏီေတြကလြဲၿပီး တျခား ကုမၸဏီေတြကို မယံုပါနဲ႔ဆိုတာမ်ိဳး မေန႔က သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာသင့္တာေပါ့။ အခုအားလံုးက အလြတ္႐ုန္းၾကတာေပါ့။ ကိုယ့္မွာ တာဝန္မရွိဘူးဆိုၿပီးပဲ ဇြတ္ေျပာေနၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က သူတို႔ကို အျပစ္ရွိပါတယ္၊ ေလ်ာ္ေပးပါလို႔ ေျပာေနတာမဟုတ္ဘူး။ လက္ရွိ ဗဟိုဘဏ္ရဲ႕ေျဖရွင္းပံုက ကိုယ္လြတ္႐ုန္းသလိုျဖစ္ေနတယ္။

ေအာင္သီဟ၊ ေမလိႈင္းသူ