News

POST TYPE

INTERVIEW

RFA မေကြးသတင္းေထာက္ကို ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒျဖင့္ အမႈဖြင့္လွစ္ျခင္းအေပၚ အျမင္မ်ား
08-Nov-2018

ေအာက္တိုဘာလ ၂၂ ရက္က “ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဗံုးကြဲသတင္း Confirm ျဖစ္လား”ဟု လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာတြင္ ေမးျမန္းသူ Myintzaw Oo အေကာင့္ပိုင္ရွင္ RFA သတင္းဌာနမွ မေကြးသတင္းေထာက္ ဦးျမင့္ေဇာ္ဦးကို ကမာ႐ြတ္ၿမိဳ႕မရဲစခန္းက ႏိုဝင္ဘာလ ၂ ရက္က ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒပုဒ္မ ၆၈ (က)ႏွင့္ အမႈဖြင့္အေရးယူခဲ့သည့္ ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ စာနယ္ဇင္းနယ္ပယ္မွ ပုဂၢိဳလ္အခ်ိဳ႕၏ သေဘာထားအျမင္မ်ားကို ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပပါသည္။

ဦးျမင့္ေက်ာ္ (ျမန္မာဂ်ာနယ္လစ္ကြန္ရက္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး)

“သတင္းေထာက္ တစ္ေယာက္က အခုလို သတင္းအစတစ္ခုၾကားတဲ့အခါ ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ ေမးျမန္းတဲ့အေပၚ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒနဲ႔ အမႈဖြင့္တာက သတင္းသမားေတြကို ပစ္မွတ္ထား အေရးယူေနသလားလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်မိတယ္။ ဒီေရးသားမႈက ဘယ္ေလာက္ထိပ်ံ႕ႏွံ႔ ဘယ္လိုသက္ေရာက္မႈျဖစ္သလဲဆိုတာ အမႈဖြင့္တဲ့ တာဝန္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ သက္ေသ အေထာက္အထားျပဖို႔ လိုလိမ့္မယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ ဒီထက္အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ေရးသားမႈေတြ၊ ပရိသတ္ကို လမ္းလြဲေရာက္ေအာင္ လံႈ႔ေဆာ္ေရးသားမႈေတြ အမ်ားအျပားရွိေနတာကို ေဖာ္ထုတ္အေရးယူျခင္းမရွိဘဲ ဒီလိုေရးသားမႈကို အေရးယူဖို႔ျပင္ဆင္တာက သတင္းသမားေတြအေပၚ ပစ္မွတ္ထား ေဆာင္႐ြက္ေနတာ ထင္ရွားေနတယ္လို႔ ဆိုခ်င္တာ”

ဦးခင္သန္း (DVB Law Lab အစီအစဥ္ တင္ဆက္သူ)

“ဒီကိစၥမွာ အမႈဖြင့္ခံရသူက ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္မွာ “ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဗံုးကြဲသတင္း Confirm ျဖစ္လားရဲေဘာ္တို႔” ေရးခဲ့ေပမယ့္ တစ္နာရီအၾကာမွာျပန္ၿပီး ျဖဳတ္ခ်ခဲ့တယ္။ သတင္းမွန္၊ မမွန္သိခ်င္လို႔ သိတဲ့သူေတြက ရွင္းျပႏိုင္ေအာင္ ေမးခြန္းသေဘာမ်ိဳး ေရးတင္လိုက္ျဖစ္တယ္။ တျခားဘာရည္႐ြယ္ခ်က္မွမရွိဘူးလို႔ ေျပာထားတယ္။ ရဲကေတာ့ Myintzaw Oo ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္အေကာင့္မွာ ဒီစာသားကို ေအာက္တိုဘာလ ၂၂ ရက္ နံနက္ ၇ နာရီက တင္ထားတာေတြ႔လို႔ စံုစမ္းစိစစ္မႈမ်ား ေဆာင္႐ြက္ခဲ့တယ္။ ဒီသတင္းက သတင္းမွန္ကန္မႈ မရွိဘူးလို႔ စစ္ေဆးေပၚေပါက္ခဲ့လို႔ ကမာ႐ြတ္ ၿမိဳ႕မရဲစခန္းက ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒပုဒ္မ ၆၈ (က) နဲ႔ အမႈဖြင့္ အေရးယူထားတယ္လို႔ သိရတယ္။ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒပုဒ္မ ၆၈(က)က “မမွန္ကန္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ကို မ႐ိုးမေျဖာင့္ေသာ သေဘာျဖင့္ ဆက္သြယ္ျခင္း၊ ဖမ္းယူျခင္း၊ ပို႔လႊင့္ျခင္း၊ ျဖန္႔ခ်ိျခင္း သို႔မဟုတ္ ေပးေဝျခင္း သို႔မဟုတ္ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ျခင္း”လို႔ဆိုထားၿပီး ဒါကိုက်ဴးလြန္ရင္ ေထာင္ဒဏ္၊ ေငြဒဏ္ ခ်မွတ္ရမယ္လို႔ ေျပာတယ္။ ဒီေနရာမွာ အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္က “မ႐ိုးမေျဖာင့္ေသာသေဘာ”ဆိုတဲ့အခ်က္ပဲ။ ကာယကံရွင္က ဒီပို႔စ္ကို သေဘာ႐ိုးနဲ႔ တင္တာလား၊ မ႐ိုးမေျဖာင့္တဲ့သေဘာနဲ႔ တင္တာလားဆိုတာကို စိစစ္ရမွာက အေရးႀကီးတဲ့အခ်က္ပဲ။ လူမႈကြန္ရက္ေတြမွာ မဟုတ္မမွန္တဲ့ သတင္းစကားေတြကို ရက္ေပါင္း၊ လေပါင္းမ်ားစြာ တင္ထားတဲ့ပို႔စ္ေတြကို ကြန္ရက္သံုးစြဲသူတိုင္း ေတြ႔ေနရတာပဲ။ ဒါဟာ မ႐ိုးမေျဖာင့္တဲ့သေဘာနဲ႔ ေရးထားတယ္ဆိုတာ ခိုင္လံုတဲ့အခ်က္ပါ။ ဒါေတြကို ဘာျဖစ္လို႔ အေရးမယူႏိုင္သလဲ။ အခုကိစၥမွာ ကာယကံရွင္ကေရးခဲ့ၿပီး တစ္နာရီအၾကာမွာ ျပန္ၿပီး ျဖဳတ္ခဲ့တယ္လို႔ေျပာထားေတာ့ မ႐ိုးမေျဖာင့္တဲ့သေဘာနဲ႔ ေရးခဲ့တာမဟုတ္ဘူးဆိုတာ သိသာတဲ့အခ်က္ပဲ။ သတင္းသမားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ အတည္ျပဳခ်က္မရေသးတဲ့ သတင္းတစ္ခုကို အတည္ျပဳႏိုင္ေအာင္ ေမးျမန္းတယ္ဆိုတာ သတင္းသမားတစ္ေယာက္ရဲ႕အလုပ္ပဲျဖစ္လို႔ ဒါကို ၆၈ (က)နဲ႔ ပုဒ္မတပ္တာမ်ိဳးက ျပႆနာကို ပိုၿပီး႐ႈပ္ေထြးေစပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကလည္း အေရးယူဖို႔စဥ္းစားရင္ေတာင္မွ သူဟာ သတင္းသမားတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့အတြက္ သတင္းမီဒီယာဥပေဒပုဒ္မ ၂၁ အရ နစ္နာတဲ့အဖြဲ႔အစည္း၊ ပုဂၢိဳလ္ကသတင္းမီဒီယာေကာင္စီမွာ အရင္တိုင္တန္းေျဖရွင္းတာမ်ိဳး လုပ္သင့္ပါတယ္။ အင္အားကို အလြန္အကၽြံ အသံုးျပဳတာမ်ိဳးက အားလံုးအတြက္ အက်ိဳးမရွိပါဘူး”

ဦးေက်ာ္ဆန္းျမင့္ (ခ) ေက်ာ္ရင္ျမင့္ 
(စာေရးဆရာ - မႏၲေလးၿမိဳ႕ေတာ္စည္ပင္သာယာေရးေကာ္မတီဝင္)

“သတင္းေထာက္ေတြကိုပဲ ရည္႐ြယ္ၿပီး လုပ္တယ္လို႔ေတာ့ မထင္ဘူးဗ်။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တခ်ိဳ႕ အျပင္က သတင္းေထာက္မဟုတ္တဲ့သူေတြလည္း ဒီလိုဥပေဒပုဒ္မနဲ႔ အေရးယူခံရတာေတြ ရွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ့္အျမင္ကေတာ့ ဥပေဒအရ ၿငိစြန္းတယ္၊ မၿငိစြန္းဘူး ဆိုတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ အစ အဆံုး ေသေသခ်ာခ်ာလည္း မေစာင့္ၾကည့္၊ မေလ့လာဖူးေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ဘက္က အကဲမခတ္ႏိုင္ဘူးေပါ့။ ဥပေဒအရ အဲဒီအတိုင္း တည္ရွိေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သတင္းအမွန္ ေပၚေပါက္ေရးတို႔ကို တစ္ပိုင္းထား၊ သတင္းေထာက္ေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္နဲ႔ သတိနဲ႔ပဲ အလုပ္လုပ္ဖို႔ လိုလိမ့္မယ္ထင္တယ္။ မွားသည္ျဖစ္ေစ၊ မွန္သည္ျဖစ္ေစ ဒီလိုဥပေဒနဲ႔ အေရးယူခံရတယ္ဆိုရင္ အလုပ္႐ႈပ္တာေပါ့။ မၿငိစြန္းေအာင္ေတာ့ သတိေလးထားၿပီး အလုပ္လုပ္မယ္ဆို ပိုေကာင္းပါတယ္”

ကိုရဲဝင္းေဆာင္ (စံေတာ္ခ်ိန္ အြန္လိုင္းတာဝန္ခံအယ္ဒီတာ)

“ဒီကိစၥမွာလည္း အရင္ဆံုးေျပာခ်င္တာက သတင္းသမားဆိုတာ သိသိႀကီးနဲ႔ သတင္းမီဒီယာဥပေဒကို ဘာလို႔မ်က္ကြယ္ျပဳၿပီး တိုက္႐ိုက္အမႈဖြင့္ တရားစြဲဆိုသလဲ။ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီကို မ်က္ကြယ္ျပဳသလဲဆိုတာ ေမးခ်င္တယ္။ ေနာက္ေထာက္ျပစရာတစ္ခ်က္က ဒီလိုေျပာဆိုခ်က္ထက္ အဆေပါင္း မ်ားစြာျပင္းထန္ၿပီး အမ်ားျပည္သူ အထိတ္တလန္႔ျဖစ္ေစမယ့္၊ ေသြးဆူေစမယ့္ေျပာဆိုခ်က္ေတြ လူမႈကြန္ရက္ေပၚမွာ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ထြက္ေပၚေနတာေတြရွိတယ္။ အဲဒီအေကာင့္ေတြအေပၚေရာ ဘယ္လိုအေရးယူမႈ၊ စိစစ္မႈေတြျပဳေနသလဲ။ ေနာက္တစ္ခ်က္က အခုအမႈဖြင့္တဲ့ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒပုဒ္မ ၆၈ (က)မွာ “မမွန္ကန္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ကို မ႐ိုးေျဖာင့္ေသာသေဘာျဖင့္ ဆက္သြယ္ျခင္း၊ ဖမ္းယူျခင္း၊ ပို႔လႊင့္ျခင္း၊ ျဖန္႔ခ်ိျခင္း သို႔မဟုတ္ ေပးေဝျခင္း သို႔မဟုတ္ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္ျခင္း”ဆိုၿပီး ဖြင့္ဆိုထားတယ္။ အခုသတင္းသမား အြန္လိုင္းတင္ခဲ့တာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အမႈဖြင့္ အေရးယူတာဟာ မ႐ိုးေျဖာင့္တဲ့သေဘာနဲ႔ လုပ္ခဲ့တာပါလို႔ စြပ္စြဲအေရးယူလိုက္တာျဖစ္တယ္။ မ႐ိုးမေျဖာင့္ဘူးဆိုတာ ဘာနဲ႔သက္ေသျပမလဲ။ အမ်ားျပည္သူ ထိတ္လန္႔ေစမယ့္ အေၾကာင္းအရာေပါင္းမ်ားစြာကို အမွန္တကယ္ မ႐ိုးမေျဖာင့္တဲ့ စိတ္ဆႏၵနဲ႔ ေသြးထိုးလံႈ႔ေဆာ္ၿပီး အြန္လိုင္းေပၚတင္ေနတဲ့ အေကာင့္ေပါင္းမ်ားစြာ လူမႈကြန္ရက္မွာ ရွိေနတယ္။ အဲဒါေတြအေပၚေရာ အခုလိုအေရးယူမႈ ပံုစံနဲ႔ ပိုက္စိပ္တိုက္ စိစစ္အေရးယူသြားမလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္ခ်င္ပါတယ္။ တရားမွ်တတဲ့အေရးယူမႈ၊ တရားမွ်တတဲ့စီရင္မႈ၊ တရားမွ်တတဲ့ေဆာင္႐ြက္မႈေတြသာ လိုခ်င္ပါတယ္”

ဦးေနမ်ိဳးေက်ာ္ (ခ) ေနဘုန္းလတ္ 
(သဃၤန္းကၽြန္းၿမိဳ႕ နယ္၊ မဲဆႏၵနယ္ အမွတ္ ၁ မွ တိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္)

“ေဖစ္ဘြတ္ခ္မွာက ဘယ္သူကိုရည္႐ြယ္ၿပီး လုပ္မွန္းမသိတဲ့အခါက်ေတာ့ တရားစြဲမယ့္သူမရွိတဲ့သေဘာပါ။ ဆက္သြယ္ေရးပုဒ္မက တစ္ေယာက္ေယာက္က တရားလိုလုပ္ၿပီး စြဲရတာကိုး။ ဒီကိစၥက်ေတာ့ လံုၿခံဳေရးကိစၥကို ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္တယ္လို႔ယူဆၿပီး ျပည္ထဲေရးက စြဲတာမ်ိဳးေပါ့။ တစ္ခုရွိတာကေတာ့ မေသခ်ာဘဲနဲ႔ သတင္းသမားတစ္ေယာက္က သတင္းကို Confirm လုပ္တာမ်ိဳးေတာ့ မွန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ မေသခ်ာဘဲနဲ႔ အဲဒီဟာက ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားၿပီးေတာ့ ေကာလာဟလသေဘာမ်ိဳးျဖစ္ၿပီးေတာ့ အထိတ္တလန္႔ ျဖစ္ေစတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ပြားတာမ်ိဳးေတာ့ ရွိႏိုင္တယ္။ ဆက္သြယ္ေရးပုဒ္မအရ တရားစြဲပိုင္ခြင့္ရွိေနတယ္။ ဗံုးခြဲတဲ့ကိစၥက်ေတာ့ အမ်ားျပည္သူကို အထိတ္တလန္႔ ျဖစ္ေစတဲ့ကိစၥဆိုေတာ့ နည္းနည္းေတာ့ ဆင္ျခင္သင့္တာေပါ့။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အစိုးရအေနနဲ႔ သတင္းေထာက္ေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနတယ္လို႔ ထင္တယ္။အစိုးရအဖြဲ႔က ေငြေရးေၾကးေရးလည္း သံုးႏိုင္တဲ့ အေနအထားရွိေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ထင္တယ္။ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ ေရးတာေတြကို နည္းနည္းေစာင့္ၾကည့္ေနတဲ့ သေဘာတရားေတာ့ ရွိမယ္ထင္တယ္။ အစိုးရက သံုးတာလည္း သံုးတာတစ္ပိုင္းေပါ့။ အစိုးရရဲ႕ ေငြေရးေၾကးေရးနဲ႔သံုးတာမ်ိဳးက ဒါမ်ိဳးျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မယ္။ အျခားအစုအဖြဲ႔ေတြထဲကေတာ့ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ေပၚမွာ သံုးေနတာေတြကို ေစာင့္ၾကည့္ေနမယ္ထင္တာပဲ”

ေမာင္ေဆာင္းခ (ကဗ်ာဆရာ)

“အဓိကကေတာ့ သူက သိခ်င္လို႔ သတင္းတစ္ခုအေပၚမွာ Confirm လုပ္ၿပီး တင္တာဆိုေတာ့ သတင္းအမွားကို ရည္႐ြယ္ခ်က္ရွိရွိနဲ႔ တင္တာမဟုတ္ဘူး။ ဒီေနရာမွာ တစ္ခုခုျဖစ္တယ္ဆိုရင္ သူတင္မဟုတ္ဘူး။ လူတိုင္းက ဒါကိုတင္ၾကမွာပဲ။ အဲဒီေတာ့ သူေရးတာက သတင္းပံုစံနဲ႔ လုပ္ႀကံၿပီး ေရးတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ေမးခြန္းထုတ္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒါဟာ သတင္းအမွား ျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ လံုးဝ အက်ံဳးမဝင္ဘူးေပါ့။ ဒီလိုဟာမ်ိဳးေတြကို ရဲတပ္ဖြဲ႔ကေနၿပီးေတာ့ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒပုဒ္မနဲ႔ စြဲတာကေတာ့ လံုးဝမျဖစ္သင့္ဘူး။ သူကိုယ္တိုင္လည္း ျပန္ဖ်က္လိုက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ အခုစြဲထားတယ္ဆိုေတာင္မွပဲ ရဲတပ္ဖြဲ႔အေနနဲ႔ ဒီအမႈကို ျပန္႐ုပ္သိမ္းဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ မဟုတ္ရင္ အြန္လိုင္းမွာ ကိုယ္ တိတိက်က် မသိတဲ့ကိစၥတစ္ခုကို ဟုတ္၊ မဟုတ္ကို ေမးခြင့္ေတာင္ မရွိေတာ့ဘူးဆိုတာလိုမ်ိဳး ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အြန္လိုင္းမွာ ဒီလို္ကိစၥမ်ိဳး သိခ်င္လို႔ တင္လိုက္ရင္ Confirm လုပ္ႏိုင္တဲ့သူေတြအမ်ားႀကီးက ကြန္႔မန္႔မွာ ဝင္ေျဖမွာ အေျခအေနက ပိုမ်ားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကိုယ္တိုင္လည္း တစ္ခါတေလဆို အြန္လိုင္းကေန ဘယ္ေနရာမွာ ဘာျဖစ္လဲ၊ ဘာထူးေနလဲ ေမးတာရွိပါတယ္။ ဒီလိုဟာေတြေပၚမွာ လိုက္အေရးယူေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ ပိုၿပီးေတာ့ ျပႆနာျဖစ္သြားႏိုင္ေစပါတယ္”