News

POST TYPE

ARTICLE

ပတ္တမြားမြေက ဘားနာဒ် စစ်သင်္ချိုင်း
01-Jan-2017

ပတတှမှား ထှကရှှိရာ ရတနာမှဟေု ကမဘှာတဈဝနှးလုံးက သိကှသည့ှ မိုးကုတမှှို့၏ မှောကဘှကတှှငှ ဘားနာဒဟှူသော ကှေးရှာ (ယခု ရှာသာယာကှေးရှာ) ငယလှေး တဈခုရှိသညှ။ ထိုကှေးရှာငယလှေးတှငှ အခှိနမှီ ပှုပှငထှိနှးသိမှးရနှ လိုနသညှေ့ စဈသငှခှှိုငှး တဈခုလညှး ရှိနသညှေ။ ယငှးစဈသငှခှှိုငှး၏ အမညမှှာလညှး ဘားနာဒဖှှဈသညှ။

မိုးကုတမှှို့မှနေ၍ မှောကဘှကစှူးစူးဆီသို့ ခုနဈ မိုငခှန့ှ ကားမောငှးသှားလှှငှ ရောကနှိုငသှည့ှ ဘားနာဒှ ကှေးရှာကိုလှနပှါက လမှး၏ညာဘကခှှမှး တောငကှမူ တဈခုပေါတှှငှ ဘားနာဒှ စဈသငှခှှိုငှးကို တှေ့ရမညဖှှဈသညှ။

ကှောကမှကှှ တူးဖောရှေး လုပကှှကမှှား၏ အလယတှှငှ တညရှှိနသညှေ့ ယငှးစဈသငှခှှိုငှးသညှ နိုငငှံခှား ခရီးသှားတို့ကို ဆှဲဆောငနှိုငမှည့နှရော တဈခုဖှဈသညှ။ တဈနညှးဆိုရလှှငှ နိုငငှံခှားဝငငှှေ ရှာဖှနေိုငမှည့ှ ရတနာတဈခုလညှး ဖှဈသညှ။

ထိုစဈသငှခှှိုငှးတညရှာ တောငကှမူသညှ မှကရှိုငှးပငနှှင့ှ သဈပငခှှုံနှယတှို့၏ ဝါးမှိုခှငှးကို ခံနရသညှေ။ ခှုံနှယမှှားအောကရှှိ စဈသခှိုငှးသညလှညှး ပှောကကှှယလှုနီးနီး ဖှဈနသညှေ။ သမိုငှးတနဖှိုးမှား ဆုံးရှုံးနခှငှေး ဖှဈသညှ။ နိုငငှံခှားငှမှေား ဆုံးရှုံးနသညဟှေုလညှး အဓိပပှာယှ ဖှင့နှိုငသှညှ။

ဘားနာဒစှဈ သခှုႋငှးသညှ သကတှမှး ၁၂၀ ကှောနှပှေီ ဖှဈသညှ။ 

၁၈၈၆ ခုနှဈက အငှဂှလိပတှို့ အထကမှှနမှာပှညကှို သိမှးပိုကပှှီး မိုးကုတမှှို့သို့ ရောကရှှိခဲ့ရာမှ မှနမှာနိုငငှံဆိုငရှာ မဟာဝနရှှငမှငှးကှီး မဈစတာဘားနာဒှ (Mr.Bernard) ကို အစှဲပှုကာ ဘားနာဒမှှို့ဟူ၍ မှို့တညခှဲ့ခှငှးဖှဈသညှ။

မှို့တညပှှီးနောကှ ရတနာ တူးဖောရှေး လုပငှနှးမှား လုပကှိုငခှဲ့ကာ ရောဂါမှိုးစုံဖှင့ှ သဆေုံးခဲ့သော စဈသားမှားကို မှမှှေုပသှှငှဂှိုဟခှဲ့ရာမှ စဈသငှခှှိုငှးအဖှဈ အမညတှှငခှဲ့ခှငှးဖှဈကှောငှး မိုးကုတဒှသခေံတို့၏ အဆိုအရ သိရသညှ။

“ဒီစဈသခှုႋငှးမှာ မှှုပထှားတဲ့စဈသားတှကေ စဈတိုကရှငှး သဆေုံးခဲ့သူတှတေော့ မဟုတဘှူး။ မိုးကုတမှှို့ကို အငှဂှလိပတှှေ ရောကလှာပှီး ကှောကရှှာ၊ ရှှရှော၊ သဈရှာရငှး ငှကဖှှားရောဂါ ခံစားပှီး သဆေုံးသှားတဲ့ စဈသားတှကေို မှှုပထှားတာလို့ ရှေးလူကှီးတှေ ပှောပှဖူးပါတယှ”ဟု သဘာဝ ပတဝှနှးကငှှ ထိနှးသိမှးရေး လုပငှနှးမှား လုပဆှောငခှဲ့ဖူးပှီး လကရှှိတှငှ မိုးကုတမှှို့နယှ ရှောလီဝိုငှးရပကှှကှ အုပခှှုပရှေးမှူးအဖှဈ တာဝနထှမှးဆောငနှသညှေ့ ဦးစိုးမှင့ကှ ဘားနာဒှ စဈသခှုႋငှး၏ သမိုငှး တဈစိတတှဈဒသကေို ပှောပှသညှ။

ဘားနာဒှ စဈသခှုႋငှးတှငှ စဈသားပေါငှး တဈရာခန့ှ မှှုပနှှံခဲ့ပှီး သခှိုငှးမှသညလှညှေး ပတဈရော ပတလှညခှန့ှ ကယှဝှနှးသညဟှု ဒသခေံတို့က ဆိုသညှ။ 

ယငှးသခှုႋငှးမှကေို စညပှငသှာယာရေးအဖှဲ့က ၂၀၀၀ ပှည့နှှဈ ဝနှးကငှခှန့တှှငှ နံရံကာပေးခဲ့ဖူးသောလှညှး လကရှှိ အခှိနှ၌ ကာရံထားသည့ှ နံရံပငှ ပကှစှီး ပှောကပှကှနှပှေီဖှဈသညှ။

သခှုႋငှးမှအတှငှေး၌ အငှဂှလိပစှာမှား ရေးထိုးထားပှီး ခရဈယာနှ ဘာသာဝငှ၏ သငှကှတဖှဈသညှေ့ လကဝှါးကပတှိုငပှုံ ထှငှးထုထားသည့ှ နှဈပခနေ့မှှင့သှော ကှောကတှိုငအှခှို့ကို မှကရှိုငှးပငမှှားအကှား၌ ပုနှးလှှိုးကှယလှှှိုးဖှင့ှ တှေ့နိုငသှညှ။ 

အခှို့သော ကှောကတှိုငမှှားမှာ ညီညီညာညာ မရှိ ကှိုးပဲ့နပပှေေီး၊ အခှို့သညလှညှး မှပှငတှှငလှေဲ ကနှသညကှေို တှေ့ရသညှ။

ဘားနာဒှ စဈသငှခှှိုငှးနှင့ှ မဝေးလှသည့နှရောတှငှ အငှဂှလိပစှဈတပှ၏ လကနှကခှဲယမှးမှား သိုလှောငှ သိမှးဆညှးရာ ယမှးတိုကဟှောငှး တဈခုလညှး ရှိနပှနသှညှေ။ ယငှးယမှးတိုကသှညှ အလှား ၁၈ ပေ၊ အနံ ၁၄ ပခနှေ့ ကယှဝှနှးသညှ။

စဈသငှခှှိုငှးနှင့ှ ယမှးတိုကဟှောငှးတို့သညလှညှး လကရှှိအခှိနတှှငှ ရာသီဥတုဒဏှ၊ ထိနှးသိမှးသူ မရှိ လစှလှှူပှုထားမှုတို့ကှောင့ှ ပကှစှီးနပပှေေီ။ ယမှးတိုကှ၏ ခေါငမှိုးပေါတှှငှ သဈပငမှှား ရှုပထှှေးစှာ ပေါကနှပပှေေီ။ စဈသငှခှှိုငှးကိုလညှး သဈပငခှှုံနှယမှှားက ဝါးမှိုထားသည့ှ အနအထေား။

“စဈသခှုႋငှးထဲက မှတတှိုငတှှေ (ဂူမှားရှေ့တှငှ စိုကထှူထားသည့ှ ကှောကသှား မှတတှိုငမှှား) ကို ဒသခေံရှာသား အခှို့က ရိုကခှှိုးတာတှေ၊ ဖှုတယှူတာတှေ လုပနှတယှေ။ အခှို့ဆို အိမမှှာ လှကေားတကှ လုပတှာတောငှ တှေ့ဖူးတယှ။ အဲဒီလိုတှကှေောင့ှ မှတတှိုငှ အရအတှကှေ တောတှောှ နညှးလာပှီ”ဟု ဦးစိုးတင့ကှ စဈသငှခှှိုငှး၏ လကရှှိအခှအနကေေို ရှငှးပှသညှ။

ထိုနညှးတူ ယမှးတိုကကှှီး၏ ပကှစှီးယိုယှငှးမှု အခှအနကေေိုလညှး ဦးစိုးတင့ှ ပှောပှခဲ့သေးသညှ။

“အငှဂှလိပတှှေ ဆောကခှဲ့တုနှးက ကှမှးခငှးကို ကှှနှးသားတှနေဲ့ ခငှးထားခဲ့တယှ။ အဲဒီကှှနှးသားတှေ ပှောငလှကနှအေောငလှညှး တိုကထှားတယလှို့ မှတသှားဖူးတယှ။ အလံနီ၊ အလံဖှူခတှကေ အလံနီတှေ မိုးကုတကှို လာတိုကကှှတော့ အဲဒီယမှးတိုကကှှီးကို မီးတငရှှို့ကှလို့ ကှှနှးတှေ အကုနှ လောငသှှားတာလို့ အဲဒီခတှကေို မီခဲ့တဲ့ အဘိုး တဈယောကကှ ပှောပှဖူးတယှ”ဟု ယမှးတိုကကှှီး၏ ပကှစှီးမှု သမိုငှးကှောငှးကို ဦးစိုးတင့ကှ ထပဆှင့ှ ဖောကသှညခှသှညှ။

လညပှတစှရာ နညှးပါးသည့ှ မိုးကုတမှှို့တှငှ စဈသငှခှှိုငှးနှင့ှ ယမှးတိုကဟှောငှးတို့က ကမဘှာလှည့ှ ခရီးသှားမှားကို ဆှဲဆောငထှားသညှ။ အငှဂှလိပစှဈသားတို့ကို မှှုပနှှံထားခဲ့ရာ နရောဖှဈသည့အှတှကလှညှး နိုငငှံခှားသားမှားကို ဆှဲဆောငနှိုငခှှငှး ဖှဈသညှ။

လညပှတစှရာ နညှးပါးလှသည့ှ မိုးကုတမှှို့သို့ လာရောကသှည့ှ နိုငငှံခှားသား ၁၀၀ ဦးလှှငှ ၇၀ ခန့ကှ စဈသခှိုငှးသို့ အရောကှ သှားကှသညဟှု ဒသခေံတို့က ပှောဆိုသညှ။ 

“လကရှှိ ဘားနာဒစှဈသခှုႋငှးက ကှောကမှကှှ လုပကှှကတှှရေဲ့ ပတလှညမှှာ ရှိနတယှေ။ သဈတော ဦးစီးအပိုငထှဲကိုလညှး ရောကနှတယှေ။ ဆိုတော့ စညပှငသှာယာရေး ကောမှတီက စီမံပိုငခှှင့ှ မရှိဘူး ဖှဈနတယှေ။ ဒါကိုပှုပှငနှိုငဖှို့ဆိုရငှ စညပှငသှာယာ နယနှိမိတထှဲ ထည့သှှငှးနိုငမှှ အဆငပှှမယှေ။ စညပှငနှယနှိမိတထှဲ ထည့ပှေးဖို့ တငပှှ ဆှေးနှေးထားတယှ”ဟု မိုးကုတမှှို့နယှ စညပှငသှာယာရေး ကောမှတီ ဥကကှဋဌှ ဦးဝငှးတင့ကှ ဘားနာဒစှဈသငှခှှိုငှးကို ထိနှးသိမှးနိုငခှှင့အှတှကှ  ထုတဖှောှ ပှောဆိုသညှ။

နိုငငှံခှားသားမှား လာရောကှ ကှည့ရှှုရာ နရော တဈခုဖှဈနသညေ့အှတှကှ ယငှးစဈသငှခှှိုငှးကို ဒသခေံတို့ အနနှငှေ့ ပူးပေါငှးပါဝငှ ထိနှးသိမှးရနှ လိုအပနှပှေီဖှဈသညှ။

“သူတို့ (နိုငငှံခှားသား ခရီးသှား) မှားမှားဝငလှေ ဒသခေံတှအတှကှေ အကှိုးမှားလပေေါ့။ ဒသေ ထှကကှုနတှှေ ရောငှးရမယှ။ ဒါတငမှက အခှားလုပငှနှးတှမှောလညှး အခှင့အှလမှးတှေ ရှိလာနိုငတှဲ့အတှကှ ပှုပှငစှခငှတှော”ဟု မိုးကုတမှှို့ခံ ကှောကမှကှှ စီးပှားရေး လုပငှနှးရှငှ တဈဦးဖှဈသည့ှ ဦးအောငကှှောမှိုးက ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှး၏ဆနဒှကို ထုတဖှောှ ပှောဆိုသညှ။

ကှောကမှကှှ တူးဖောရှေး လုပကှှကမှှားက ဘားနာဒစှဈသငှခှှိုငှးဆီသို့ ခဉှှးကပလှာနပှေီဖှဈရာ သမိုငှး အမှအနှဈေ တဈခုဖှဈပှီး မိုးကုတဒှသသေို့ ဒေါလှာငှမှေား စိမ့ဝှငလှာနိုငသှည့ှ ရတနာ တဈပါးဖှဈ၍ မှို့တောှ စညပှငသှာယာရေး ကောမှတီနှင့ှ ပရဟိတ အဖှဲ့အစညှးအခှို့ကလညှး ထိနှးသိမှးပှုပှငရှနှ ဆနဒှရှိနသညှေ။

ယခငကှ အရအတှကှေ တဈရာနီးပါး ရှိခဲ့သည့ှ အုတဂှူ အမှတအှသားမှားမှာ လကရှှိတှငှ ၂၀ ခုပငှ မပှည့တှော့သော ဘားနာဒစှဈသခှုႋငှးနှင့ှ ယမှးတိုကဟှောငှးတို့သည့ှ အခှိနမှီ ပှငဆှငထှိနှးသိမှးခှငှး မပှုပါက ခရီးသှား လုပငှနှး အခှတညရှော ဇာဈမှဈတဈခု နရောလညှး ပှောကကှှယသှှားနိုငသှည့ှ အနအထေားသို့ ရောကရှှိနပှေီ ဖှဈသညှ။ 

ပတတှမှား ထှကရှှိရာမှဟေု ကမဘှာတဈဝနှးလုံးက သိကှသည့ှ မိုးကုတမှှို့၏မှောကဘှကှ ဘားနာဒှ ဟူသောကှေးရှာတှငှ အခှိနမှီ ပှုပှငထှိနှးသိမှးရနှ လိုနသညှေ့ စဈသငှခှှိုငှး တဈခုရှိနသညှေ။ ယငှး စဈသငှခှှိုငှးအမညကှ ဘားနာဒစှဈသခှုႋငှး။

မောငသှန့ှ


  • VIA