News

POST TYPE

HEALTH

သမားေတာ္ႀကီး ေဒါက္တာမိုးေအာင္ေက်ာ္ႏိုင္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုျခင္း
10-Oct-2018

႐ုတ္တရက္ ႏွလံုးရပ္ျခင္း

“အာေခါင္ေနာက္မွာ ႏွလံုးခုန္တာကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတဲ့အာ႐ံုေၾကာရွိတယ္။ အဲဒီအာ႐ံုေၾကာ ႐ုတ္တရက္ေအးသြားရင္ ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ ရပ္တန္႔ၿပီးေတာ့ ေသဆံုးသြားႏိုင္တယ္”



သမားမ်ားသာမက ကိုယ္လက္လႈပ္ရွား ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္မည့္သူတိုင္း ႏွလံုးႏွင့္ပတ္သက္သည့္ စစ္ေဆးျခင္းမ်ားကို ႀကိဳတင္စစ္ေဆးၿပီးမွသာ အားကစားျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ျပင္းထန္စြာေလ့က်င့္ ခန္းလုပ္ျခင္းမ်ားကို လုပ္ေဆာင္သင့္ပါသည္။ အားကစားလုပ္ေဆာင္ျခင္းမွတစ္ဆင့္ ျဖစ္ပြားႏိုင္သည့္ ႐ုတ္တရက္ႏွလံုးရပ္တန္႔ျခင္းေၾကာင့္ အသက္ေသဆံုးမႈမ်ား မျဖစ္ပြားေစရန္အတြက္ ႏွလံုးႏွင့္ပတ္သက္သည့္ သတိထားသင့္သည့္အခ်က္မ်ားကို သမားေတာ္ႀကီး ေဒါက္တာမိုးေအာင္ေက်ာ္ႏိုင္ႏွင့္ The Voice Daily က ေမးျမန္းျဖစ္သည္မ်ားကို ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

Voice : အားကစားလုပ္ေနစဥ္မွာ ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ရပ္တန္႔ေသဆံုးသြားတာက ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္ပါလဲ ဆရာ။
Dr.MAKN : အားကစားလုပ္ေနရင္း ႐ုတ္တရက္ေသဆံုးတဲ့လူေတြမွာ အသက္ ၃၀ ေအာက္ဆိုရင္ေတာ့ ႏွလံုးႂကြက္သားထူၿပီး ႏွလံုးေသြးလႊတ္ေၾကာဝ ပိတ္ဆို႔ေသဆံုးတာမ်ိဳးပါ။ ေမြးရာပါ ႏွလံုးႂကြက္သားထူတယ္၊ လကၡဏာမရွိတဲ့အတြက္ ကိုယ္တိုင္လည္းမသိဘူး။ ေသဆံုးၿပီးမွပဲ ရင္ခြဲစစ္ေဆးၾကည့္မွ ဒီလိုႂကြက္သားထူတဲ့ေရာဂါရွိမွန္း သိတယ္။ ဒါမ်ိဳးေသဆံုးမႈက မ်ားတယ္။ အဲဒီလိုေသဆံုးတဲ့သူေတြကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕မိသားစုရာဇဝင္မွာ ရွိၾကတယ္။ ကိုယ့္ရဲ႕ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းထဲမွာ ငယ္ငယ္႐ြယ္႐ြယ္နဲ႔ ဒီလိုလႈပ္ရွားရင္း ကစားရင္းနဲ႔ ေသဆံုးသြားတဲ့သူရွိတယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ဆီမွာလည္း အဲဒီလိုမ်ိဳးေရာဂါပါလာႏိုင္တယ္။ ဒါက အသက္ ၃၀ ေအာက္ ငယ္႐ြယ္သူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားဆံုးပါ။ အသက္ ၄၀ အထက္မွာေတာ့ အားကစားလုပ္ရင္းနဲ႔ ႐ုတ္တရက္ေသဆံုးတာဆိုရင္ေတာ့ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါေၾကာင့္ေပါ့။ လကၡဏာမျပတဲ့အတြက္ ႀကိဳတင္သိထားတဲ့သူေတြမွာလည္း ျဖစ္ႏိုင္သလို မသိဘဲနဲ႔ လႈပ္ရွားအားကစားလုပ္ရင္လည္း ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ရပ္သြားၿပီးေတာ့ လဲက်ေသဆံုးႏိုင္တယ္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာပိုင္းဆိုင္ရာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားတဲ့အခ်က္ေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြထဲမွာ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုးေရာရွိတာ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာမ်ားတာ၊ အဝလြန္တာလည္းပါတယ္။ အားကစားလုပ္တဲ့သူေတြက အဝလြန္တဲ့သူေတြ နည္းပါတယ္။ ကိုယ္ေရစစ္တယ္၊ အဝမလြန္ေပမယ့္ ေဆးလိပ္တအားေသာက္တယ္ဆိုရင္လည္း ေသြးေၾကာက က်ဥ္းေနႏိုင္တယ္။ အဲဒီလိုအခ်ိန္မွာ အားကစားလုပ္ရင္းနဲ႔ ႐ုတ္တရက္ ႏွလံုးေသြးေၾကာမွာ ပိတ္ဆို႔ၿပီးရပ္တန္႔ေသဆံုးတာမ်ိဳး ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေနာက္ၿပီး အသက္အ႐ြယ္မေ႐ြးျဖစ္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါတစ္ခု ရွိတယ္။ ဒါကေတာ့ ႏွလံုးခုန္မမွန္တဲ့ေရာဂါေပါ့။ ႏွလံုးခုန္႐ုတ္တရက္ျမန္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ႏွလံုးရပ္တန္႔သြားတတ္တယ္။ ႀကိဳတင္လကၡဏာျပတဲ့သူေတြကေတာ့ တစ္ခ်က္တစ္ခ်က္ ရင္တုန္တယ္ဆိုၿပီး ျပတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း လကၡဏာမျပဘဲနဲ႔ အားကစားလုပ္ရင္း ႐ုတ္တရက္ရင္တုန္ရာကေန ႏွလံုးခုန္ျမန္ၿပီးေတာ့ ႏွလံုးရပ္လဲက် ေသဆံုးသြားတတ္တယ္။ ဒီအခ်က္ေတြကေတာ့ အားကစားလုပ္ေနစဥ္မွာ ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ရပ္တန္႔ၿပီး ေသဆံုးႏိုင္တာျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ေတြေပါ့။

Voice : ဟုတ္ကဲ့။ ဒီလိုေရာဂါေတြမျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုမ်ိဳး ႀကိဳတင္ကာကြယ္လို႔ ရႏိုင္ပါသလဲ။
Dr.MAKN : ႀကိဳတင္ကာကြယ္တဲ့နည္းကေတာ့ အားကစားျပဳလုပ္တဲ့သူေတြနဲ႔ အထူးသျဖင့္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အားကစားျပဳလုပ္မယ့္သူေတြက ႏွလံုးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေဆးဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက မိသားစုရာဇဝင္မွာ ငယ္ငယ္႐ြယ္႐ြယ္နဲ႔ ႏွလံုးရပ္တန္႔ ေသဆံုးတာရွိရင္ ကိုယ္တိုင္လည္း ႏွလံုးကိုစစ္ေဆးၿပီးမွ အားကစားလုပ္သင့္တယ္။ ႏွလံုးထူတာအတြက္ Echo စစ္ေဆးရင္ေတာ့ ႀကိဳတင္သိႏိုင္မယ္။ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းတဲ့သူေတြကေတာ့ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့သူနဲ႔ က်န္းမာစြာေနထိုင္မႈပံုစံကို မလုပ္တဲ့အခါမွာ အသက္ ၃၀ ပတ္ဝန္းက်င္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါေတြ ေတြ႔ေနရတယ္။ ဒီေတာ့ အားကစားလုပ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ဆီမွာ အေပၚကေျပာခဲ့တဲ့ ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားတဲ့အခ်က္ ဘယ္အခ်က္မ်ားရွိမလဲ၊ အေပၚမွာေျပာခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြက ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလို႔ရတဲ့အခ်က္ေတြျဖစ္တယ္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလို႔မရတဲ့ အခ်က္ေတြရွိေသးတယ္။ အမ်ိဳးသားျဖစ္တာ၊ အသက္က တျဖည္းျဖည္းႀကီးလာတာ၊ မိသားစုရာဇဝင္မွာ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ျဖစ္တာေပါ့။ ဒီလိုအခ်က္ေတြရွိတယ္ဆိုရင္ ႀကိဳတင္စစ္ေဆးျခင္းနဲ႔ ကာကြယ္ႏိုင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေျပာခ်င္တာက အဓိကျဖစ္တဲ့ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းက အားကစားသမားနဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေဆးလိပ္လံုးဝမေသာက္သင့္ဘူး။ ေသာက္ေနတဲ့သူေတြအေနနဲ႔လည္း ႀကိဳးစားျဖတ္ဖို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။
ေနာက္ဆံုး ႏွလံုးခုန္မမွန္တာကေတာ့ သူ႔ကိုႀကိဳၿပီး ဘယ္လိုမွမသိႏိုင္တဲ့ကိစၥတစ္ရပ္ထဲမွာ ပါဝင္ေနတယ္။ ဘာရာဇဝင္မွမရွိဘဲနဲ႔ ကစားရင္းနဲ႔မွ ေပၚလာတာမ်ိဳး။ ႀကိဳတင္ကာကြယ္လို႔မရဘူး။ ဒီေတာ့ ဘယ္လိုေရာဂါပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေရာဂါသံုးခုထဲပဲပါပါ အားကစားလုပ္ေနတဲ့သူတစ္ေယာက္ကေတာ့ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ အားကစားမလုပ္ခင္မွာ ေသြးပူေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ႏွလံုးကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္လႈပ္ရွားမႈေတြ စတင္ေတာ့မယ္ဆိုတာကို သိေစတယ္။ ေသြးလည္ပတ္မႈကို ပံုမွန္ျပဳလုပ္ေစတဲ့အတြက္ ဘယ္အားကစားမဆို မျပဳလုပ္ခင္မွာ ေသြးပူေလ့က်င့္ခန္းကို ေဆာင္႐ြက္သင့္တယ္။ ဥပမာ - မီတာ ၄၀၀ ေျပးမယ္ဆိုရင္ ကိုယ္က လမ္းေတာင္ ခပ္သြက္သြက္ေလွ်ာက္တဲ့အက်င့္မရွိဘဲ ေျပးပြဲဝင္လိုက္ရင္ ျပႆနာျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျပင္းျပင္းထန္ထန္လုပ္မယ္ဆိုရင္ တစ္ဆင့္ၿပီးတစ္ဆင့္ လုပ္သင့္တယ္။

Voice : အားကစားလုပ္ၿပီး ေရတို႔၊ ေရခဲေရတို႔ ေသာက္ျခင္းကလည္း ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ရပ္ၿပီး အသက္ေသဆံုးတာကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသလား ဆရာ။
Dr.MAKN : အေပၚမွာေျပာခဲ့တာေတြက အားကစားလုပ္ေနစဥ္မွာ ႐ုတ္တရက္လဲက်ေသဆံုးျခင္း။ အခုကေတာ့ အားကစားလုပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေရေသာက္လိုက္တဲ့အတြက္ လဲက်ေသဆံုးျခင္းပါ။ ဒါနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရာအခ်က္က ႏွစ္ခ်က္ရွိတယ္။ ပထမတစ္ခ်က္က ေရခဲေရနဲ႔ အေအးေတြကို ႐ုတ္တရက္ မ်ားမ်ားေမာ့ခ်လိုက္တဲ့အခါမွာ အာေခါင္နဲ႔ ေရေအး႐ိုက္ခတ္မိေတာ့ အာေခါင္ေနာက္မွာ ႏွလံုးခုန္တာကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတဲ့အာ႐ံုေၾကာရွိတယ္။ အဲဒီအာ႐ံုေၾကာ ႐ုတ္တရက္ေအးသြားရင္ ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ရပ္တန္႔ၿပီးေတာ့ ေသဆံုးသြားႏိုင္တယ္။ ႐ိုး႐ိုးေရထက္ ေအးခဲေအာင္လုပ္ထားတဲ့ ေရခဲေရနဲ႔အေအးေတြေပါ့။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ေမာတဲ့အခ်ိန္မွာ အသက္ကိုပံုမွန္ထက္ပို႐ွဴတယ္။ ေမာတဲ့သူမွန္သမွ်က အသက္႐ွဴႏႈန္းျမန္ေနတယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ေရကိုေသာက္ခ်လိုက္တဲ့အခါမွာ အသက္႐ွဴတာနဲ႔ ေရမ်ိဳခ်တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္းျဖစ္သြားခဲ့ရင္ မ်ိဳခ်လိုက္တဲ့ေရက အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းမွာ သြားပိတ္ဆို႔ၿပီးေတာ့ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းပိတ္ဆို႔ေသဆံုးႏိုင္တယ္။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခ်က္ ဘာကြာသလဲဆိုေတာ့ ေရခဲေရ ႐ုတ္တရက္ထိတဲ့သူက ႏွလံုးေသြးေၾကာရပ္တဲ့အတြက္ ဦးေႏွာက္ထဲေရာက္တဲ့အခါမွာ ေမာ့ေသာက္ရင္းနဲ႔ ႏွလံုး႐ုတ္တရက္ရပ္ၿပီး ေသဆံုးသြားႏိုင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ႐ုတ္တရက္လဲက်တာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲနဲ႔ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင့္ ပိတ္ဆို႔တဲ့အခါမွာ အသံမထြက္ႏိုင္ဘဲ လဲက်ေသဆံုးႏိုင္တယ္။ ဒီႏွစ္ခုကို ကာကြယ္ဖို႔က ေအးတာေတြ မေသာက္ဖို႔၊ ေမာေနတဲ့အခ်ိန္မွာ အေလာတႀကီး မေသာက္ဘဲနဲ႔ ခဏနားၿပီးမွ ေရကိုေသာက္မယ္။ ေရကို ေဂါက္နဲ႔စုပ္ၿပီး ေသာက္ရတဲ့ဟာေတြနဲ႔ဆိုရင္ေတာ့ ေရနင္တာမ်ိဳးေတြျဖစ္ဖို႔ သိပ္မရွိဘူး။ သိပ္ၿပီးေအးတာေတြကိုေတာ့ အားကစားလုပ္တဲ့သူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ အရွိန္နဲ႔ ေမာ့ခ်တာမ်ိဳး မလုပ္သင့္ပါဘူး။

Voice : ဟုတ္ကဲ့။ အဲဒီလိုျဖစ္သြားၿပီဆိုရင္ေရာ အသက္ဆံုး႐ံႈးမႈမရွိေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ေဆာင္လို႔ရႏိုင္ပါသလဲ။
Dr.MAKN : ျဖစ္သြားၿပီဆိုရင္ေတာ့ Basic Life Support လို႔ေခၚတဲ့ အေျခခံအသက္ကယ္ေစာင့္ေရွာက္နည္းကို ကၽြမ္းက်င္တဲ့သူ ေဘးနားမွာရွိတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ႐ုတ္တရက္ ႏွလံုးကေအးလို႔ပဲရပ္ရပ္၊ ေရဝင္သြားလိုပဲ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းပိတ္ပိတ္ ဒါေတြကို သီးၿပီးေတာ့ အျပင္ထုတ္လိုက္ရင္ အသက္ရွင္ႏိုင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဘးပတ္ဝန္းက်င္မွာရွိတဲ့သူေတြက အေျခခံအသက္ကယ္ေစာင့္ေရွာက္နည္းကိုသာ တတ္ကၽြမ္းမယ္ဆိုရင္ တခ်ိဳ႕ေသာ ႏွလံုးရပ္သြားမယ့္သူေတြကို ကယ္ႏိုင္မယ္လို႔ ယူဆတယ္။

Voice : ဆရာ့အေနနဲ႔ လူထုကို ျဖည့္စြက္စကားေလး ေျပာေပးပါဦး။
Dr.MAKN : အေျခခံ အသက္ကယ္ေစာင့္ေရွာက္နည္းက ဆရာဝန္မွ မဟုတ္ဘူး။ မည္သူမဆို တတ္ထားသင့္တဲ့ဘာသာရပ္ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေလ့လာထားသင့္ပါတယ္။ ဒါေတြက ကာကြယ္လို႔ရတဲ့ကိစၥေတြျဖစ္တယ္။ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အားကစားလုပ္မယ္ဆိုရင္ ႏွလံုးကို ႀကိဳတင္စစ္ေဆးသင့္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အသက္ ၃၀ နဲ႔အထက္ အားကစားသမားမ်ား ႏွလံုးကို စစ္ေဆးထားသင့္ပါတယ္။ အားကစားလုပ္ခါနီး ေသြးပူေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေပးသင့္ပါတယ္။

Voice : အခုလိုေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ 

သီတာေဆြ