News

POST TYPE

HEALTH

ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈနည္းျခင္းေၾကာင့္ ကမၻာတစ္လႊားရွိ အ႐ြယ္ေရာက္ၿပီးသူမ်ား ေရာဂါဘယျဖစ္မည့္အႏၲရာယ္ရွိဟု WHO သတိေပး
07-Sep-2018



ဝါရွင္တန္၊ စက္တင္ဘာ ၆

ကမၻာတစ္လႊားရွိ အ႐ြယ္ေရာက္ၿပီးသူ ၁ ဒသမ ၄ ဘီလီယံခန္႔သည္ လံုေလာက္ေသာ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မရွိျခင္းေၾကာင့္ ေရာဂါျဖစ္မည့္အႏၲရာယ္ ျမင့္တက္ေနသည္ဟု Lancet က်န္းမာေရးဂ်ာနယ္က ထုတ္ျပန္လိုက္ေၾကာင္း DW သတင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ကမၻာတစ္လႊားရွိအ မ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအၾကား ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ အတိုင္းအတာတိုးတက္မႈ မရွိသည္မွာ ၁၅ ႏွစ္ခန္႔ ရွိေနၿပီျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း ကမၻာတစ္လႊားရွိ အ႐ြယ္ေရာက္ၿပီးသူ ေလးပံုတစ္ပံုခန္႔သည္ လံုေလာက္ေသာ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈမရွိခဲ့ဟု WHO မွ သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာေတြ႔ရွိခဲ့ေၾကာင္း Lancet က်န္းမာေရးဂ်ာနယ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အ႐ြယ္ေရာက္ၿပီးသူတစ္ဦးအတြက္ အလယ္အလတ္ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ အဆင့္မွာ တစ္ပတ္လွ်င္ မိနစ္ ၁၅၀ ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၆ အတြင္း အမ်ိဳးသမီးသံုးဦးလွ်င္ တစ္ဦး၊ အမ်ိဳးသားေလးဦးလွ်င္ တစ္ဦးသည္ ထိုအဆင့္ကို ျပည့္မီခဲ့ျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ ကမၻာ့အ႐ြယ္ေရာက္ လူဦးေရေလးပံုတစ္ပံုသည္ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါ၊ စိတ္ေရာဂါႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါမ်ား ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ျမင့္တက္လာခဲ့သည္ဟု သိရွိရသည္။

ကမၻာတစ္လႊားရွိ ၁၆၈ ႏိုင္ငံမွ လူေပါင္း ၁ ဒသမ ၉ ဘီလီယံ၏ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈအဆင့္ ကိုယ္တိုင္အစီရင္ခံျခင္းကို အေျချပဳေလ့လာထားေသာ သုေတသနတြင္ အလုပ္ခြင္၊ ေနအိမ္၊ အားလပ္ခ်ိန္ႏွင့္ သြားလာေနခ်ိန္မ်ားတြင္ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ အတိုင္းအတာကို ေလ့လာထားသည္။

၂၀၀၁ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အၾကား ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ သုေတသနတြင္ ခ်မ္းသာေသာ တိုင္းျပည္မ်ားက ဆင္းရဲေသာ တိုင္းျပည္မ်ားထက္ ကိုယ္လက္မလႈပ္ရွားမႈ ႏွစ္ဆမ်ားေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရၿပီး ဝင္ေငြျမင့္ ေသာေဒသမ်ားသည္ ကိုယ္လက္မလႈပ္ရွားမႈ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ျမင့္တက္ေနသည္။

ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မလံုေလာက္ေသာ တိုင္းျပည္မ်ားတြင္ ဂ်ာမနီ၊ နယူးဇီလန္၊ အေမရိက၊ ယူေက၊ အာဂ်င္တီးနား၊ ဘရာဇီးတို႔ ပါဝင္သည္။ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား၏ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မလံုေလာက္မႈသည္ ၂၀၀၁ တြင္ ၃၁ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၂၀၁၆ တြင္ ၃၇ ရာခိုင္ႏႈန္းသို႔ ျမင့္တက္လာသည္။

ေငြေၾကးခ်မ္းသာေသာ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ကိုယ္လက္မလႈပ္ရွားမႈ ျမင့္တက္လာျခင္းမွာ သက္သာလြယ္ကူေသာ လူေနမႈဘဝမ်ားႏွင့္ နည္းပညာအေထြေထြ အသံုးျပဳမႈ ျမင့္တက္လာမႈမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ေလ်ာ့နည္းျခင္း၏ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္းရင္းတစ္ခုမွာ က်ား/မ ကြာဟမႈျဖစ္ၿပီး အေရွ႕အာရွႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားမွလြဲလွ်င္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားသည္ အမ်ိဳးသားမ်ားေလာက္ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။

ေလာေလာဆယ္တြင္ ၂၀၁၈ ဇြန္လအတြင္း WHO က ကမၻာတစ္လႊား ႏွလံုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါ၊ ေလျဖတ္ေရာဂါ၊ ကင္ဆာေရာဂါႏွင့္ အဝလြန္ေရာဂါကဲ့သို႔ေသာ မကူးစက္ႏိုင္သည့္ ေရာဂါမ်ားႏွင့္ တားဆီးရန္ ရည္မွန္းကာ ၂၀၁၈- ၂၀၃၀ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈဆိုင္ရာ တစ္ကမၻာလံုး စီမံခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ထားသည္။ ကိုယ္လက္ လႈပ္ရွားမႈမရွိျခင္းသည္ လူထုက်န္းမာေရး ျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ၿပီး တစ္မ်ိဳးသားလံုး အဆင့္အေနႏွင့္ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းသင့္သည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားထားသည္။

WHO စီမံခ်က္တြင္ အမ်ားျပည္သူ ဆိုင္ရာေနရာမ်ား တိုးတက္ေစျခင္း၊ ဖြံ႔ၿဖိဳးေစျခင္းအားျဖင့္ ပိုမိုလႈပ္ရွားေသာ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းမ်ားကို ဖန္တီးေပးရန္ အဓိကထားသည့္ မူဝါဒဆိုင္ရာမ်ားပါဝင္သည္။ ျပည္သူမ်ားအား စက္ဘီးစီးျခင္း၊ ေျပးျခင္းတို႔ကို အျပင္ဘက္တြင္ လုပ္ေဆာင္ၾကေစရန္ အားေပးရမည္ျဖစ္ၿပီး ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ အားေပးေသာ အေျခခံအေဆာက္အဦမ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္း၊ ထိန္းသိမ္းျခင္းတို႔ကို အစိုးရမ်ားက ပံ့ပိုးၾကရမည္ဟု အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

အဆိုပါ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားမျပဳလုပ္ပါက ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ေလ်ာ့နည္းလာသည့္ တုန္လႈပ္ဖြယ္ကိစၥသည္ ယခုထက္ ပိုမိုဆိုးရြားေသာ လူထုက်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာတစ္ရပ္ ျဖစ္လာမည္ဟု ဆိုသည္။ 

F-04