News

POST TYPE

HEALTH

ေဆးပညာပါေမာကၡ ေဒါက္တာတင့္တင့္ၾကည္ႏွင့္ ေတြ႔ဆံုျခင္း
03-Jan-2018

ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ
ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမၻာေပၚတြင္ တီဘီ၊ အိတ္ခ်္အိုင္ဗီတီဘီႏွင့္ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ အျဖစ္မ်ားသည့္ ႏိုင္ငံ ၃၀ တြင္ပါဝင္ၿပီး ေဆးယဥ္ပါးတီဘီသည္ (မည္သည့္ တီဘီေရာဂါမဆို ကူးစက္လြယ္သည္) အလြယ္တကူ ကူးစက္ႏိုင္သည္။ ထိုအတြက္ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္အခ်က္မ်ားကို သိရွိႏိုင္ရန္ ေနျပည္ေတာ္၊ ခုတင္ ၁၀ဝ၀ ဆံ့ေဆး႐ံုႀကီးမွ ေဆးပညာပါေမာကၡ ေဒါက္တာ တင့္တင့္ၾကည္ႏွင့္ The Voice က ေမးျမန္းျဖစ္သည္မ်ားကို ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

Voice : ေဆးယဥ္ပါးတီဘီေရာဂါဆိုတာကို ရွင္းျပေပးပါဦး။
Dr.TTK : ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ ဆိုတာကို မရွင္းခင္ သာမန္တီဘီေရာဂါကို ေျပာရမယ္။ တီဘီေရာဂါဆိုတာက ေလထဲကေနၿပီး ကူးစက္ျပန္႔ပြားတတ္တယ္။ မ်က္စိနဲ႔မျမင္ႏိုင္တဲ့ အဏုဇီဝပိုးတစ္ခုျဖစ္တဲ့ Mycobacterium tuberculosis တီဘီပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းေတြက တီဘီေရာဂါရွာၿပီး သတ္မွတ္လမ္းညႊန္တဲ့အတိုင္း ပထမအဆင့္ တီဘီေဆးေတြကို ေျခာက္လ ဒါမွမဟုတ္ ရွစ္လေလာက္ မွန္မွန္ေသာက္ရင္ ေပ်ာက္ႏိုင္တာကို သာမန္တီဘီလို႔ ေခၚတယ္။ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ ဆိုတာကေတာ့ ပထမအဆင့္ တီဘီေဆးထဲမွာ ႏွစ္မ်ဳိးေပါ့။ ေဆးႏွစ္မ်ိဳးကို ယဥ္ပါးသြားတယ္။ ေဆးေသာက္ေနရင္း မေပ်ာက္တဲ့အတြက္ ပံုမွန္ကုေနက် တီဘီေဆးေတြနဲ႔ ကုလို႔မရေတာ့ဘူးလို႔ သတ္မွတ္ရတဲ့ တီဘီေရာဂါကို ေဆးယဥ္ပါးတီဘီလို႔ ေခၚတယ္။ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီျဖစ္ရင္ စိတ္ပူတာက လက္ရွိ ကုထံုးအရ လ ႏွစ္ဆယ္ေလာက္အထိ ကုရတယ္။ ေန႔တိုင္း ေဆးထိုးရသလို ေသာက္ရတဲ့ေဆးအမ်ိဳးအမည္ေတြက မ်ားလာတယ္။ 

Voice : ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းေတြကို ေျပာျပေပးပါဦး။
Dr.TTK : သာမန္တီဘီကေန ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရသလဲဆိုရင္ သာမန္တီဘီျဖစ္တုန္းက ေဆးေတြကို ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း မွန္မွန္ မေသာက္တာ၊ ေဆးကုသတဲ့ကာလ မၿပီးခင္ ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္ ေဆးေသာက္ရပ္လိုက္တာ၊ ေသာက္လိုက္ မေသာက္လိုက္လုပ္တာ၊ ပထမအဆင့္ တီဘီေဆးေတြရဲ႕ အရည္အေသြး မျပည့္တာေတြ၊ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ ရွိတဲ့သူဆီက တိုက္႐ိုက္ကူးခံရတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။

Voice : ဘယ္လိုလူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါသလဲ။
Dr.TTK : ဘယ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္ ကူးတယ္။ ကူးစက္ပံု ကူးစက္နည္းက အဆုတ္တီဘီေတြ ကူးသလိုပဲ ကူးႏိုင္တယ္။ သို႔ေသာ္ ကိုယ္ခံစြမ္းအားစနစ္ကို ထိခိုက္တဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ ပိုၿပီးေတာ့ ကူးတတ္တယ္။ အဆုတ္တီဘီပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သာမန္တီဘီပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီပဲျဖစ္ျဖစ္ မကြာလွပါဘူး။ အဲဒီေရာဂါရွိတဲ့သူက ေခ်ာင္းဆိုးလိုက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏွာေခ်လိုက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အနီးမွာ ရွိတဲ့သူေတြကို ကူးစက္ႏိုင္ပါတယ္။

Voice : ဘယ္လိုေရာဂါ အခံရွိတဲ့သူေတြမွာေရာ ပိုျဖစ္ႏိုင္ပါသလဲ။
Dr.TTK : ျဖစ္ႏိုင္တာေတြကေတာ့ အမ်ားႀကီးပဲ။ ဒါေပမဲ့ အမ်ားဆံုး ေတြ႔ရတာက အိတ္ခ်္အိုင္ဗီပိုး ရွိတဲ့သူေတြ၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိတဲ့သူေတြ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တဲ့သူေတြမွာ ေတြ႔ရတယ္။ အဆုတ္ထဲမွာရွိတဲ့ အနာက်က္ႏႈန္းေတြက အားနည္းတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ခုခံအား က်ဆင္းတဲ့ေရာဂါနဲ႔ အလားတူတာကေတာ့ ခုခံအားက်ဆင္းတဲ့ေဆးေတြ ေသာက္ေနရတဲ့ လူေတြက ကင္ဆာေရာဂါေဆးေတြ၊ စတီး႐ြိဳက္ပါတဲ့ ေဆးေတြ ေသာက္ေနရတဲ့သူေတြမွာ ပိုကူးတယ္။ 

Voice : ကေလးေတြမွာေရာ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီ ျဖစ္ပြားႏိုင္ပါသလား။
Dr.TTK : ကေလးေတြမွာလည္း ျဖစ္တယ္။ ျဖစ္ေနတဲ့သူေတြလည္း ရွိတယ္။ လသားအ႐ြယ္ေတြမွာ အေမဆီကပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ကေလးကိုထိန္းတဲ့သူဆီက ပဲျဖစ္ျဖစ္ ကူးတာေတြ ေတြ႔ေနရတယ္။ ကုရင္ေတာ့ ေပ်ာက္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဆးရဲ႕ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ေတြကို ကေလးကအ႐ြယ္နဲ႔မမွ်ေအာင္ ခံရတာေပါ့။ ဥပမာ - နားေလးတာတို႔၊ အသည္းေတြ၊ ေက်ာက္ကပ္ေတြ ထိခိုက္တာေတြ ရွိတယ္။ ပံုမွန္ေပးရင္ေတာင္မွ ပမာဏအတြင္းမွာကိုပဲ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးျပစ္ရတာ ခက္ခဲတယ္။ အၿမဲတမ္း ေစာင့္ၾကည့္ေနရတယ္။ အမ်ားစုကေတာ့ ေပ်ာက္ပါတယ္။ အသက္ဆံုး႐ံႈးတဲ့သူေတြလည္း ရွိတယ္။ အစကတည္းက မကုဘူးဆိုၿပီး ျငင္းဆန္တဲ့သူေတြလည္းရွိတယ္။ ျငင္းဆန္တဲ့သူေတြေတာ့ စိတ္ပူရတယ္။

Voice : ေရာဂါလကၡဏာေတြကေရာ။
Dr.TTK : ေရာဂါလကၡဏာေတြက သာမန္တီဘီနဲ႔ သိပ္မကြာဘူး။ ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္ ေခ်ာင္းဆိုးမယ္။ သလိပ္မွာ ခၽြဲပါမယ္။ ေသြးပါမယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့က်သြားမယ္။ တေငြ႔ေငြ႔ဖ်ားၿပီး ညဘက္ ေခၽြးထြက္မယ္။ သာမန္ တီဘီကုထံုးနဲ႔ကုေပမယ့္ သိသိသာသာ မေပ်ာက္ဘူးဆိုရင္ စိတ္ပူရၿပီ။ တကယ္တမ္းက ဓာတ္ခြဲခန္းအေျဖက ပထမလည္း သလိပ္ပိုးေတြ႔တယ္။ ေဆးေသာက္ၿပီးေတာ့လည္း သလိပ္ပိုးေတြ႔ေနဆဲဆိုရင္ သံသယ ျဖစ္ရမယ့္လကၡဏာေပါ့။ အခု ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ Gene Xpert စက္နဲ႔ တိုင္းနဲ႔ျပည္နယ္ေတြမွာ စစ္လို႔ရေအာင္ လုပ္ထားပါတယ္။ 

Voice : ဒီေဆးကုသမႈ ခံယူေနတဲ့သူေတြအေနနဲ႔ ေဆးကုသစဥ္ကာလမွာ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို သတိထားသင့္ပါသလဲ။
Dr.TTK : ေဆးကုသမႈ ခံယူေနတဲ့ အခ်ိန္တြင္းမွာ အဆစ္ေရာင္တာ၊ မူးေဝတာ၊ ပ်ိဳ႕အန္တာ၊ နားေလးတာ၊ ေျခလက္ထံုက်ဥ္တာ၊ စိတ္ဓာတ္က်တာစသျဖင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြကို ခံစားရႏိုင္တယ္။ အဲဒီလို ခံစားရရင္ေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ ခ်က္ခ်င္း ေဆြးေႏြးၿပီး ကုသမႈခံယူဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ သလိပ္ပိုးေတြ႔တဲ့ လူနာေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ သလိပ္မွာ ပိုးမေတြ႔ေတာ့တဲ့အထိ မိသားစုနဲ႔ ျခင္ေထာင္တစ္ခုတည္းမွာ မအိပ္ဖို႔ ေရွာင္ရပါမယ္။ ေနာက္ၿပီး သလိပ္ကို အဖံုးပါတဲ့ခြက္ထဲကိုေထြးၿပီး ေရအိမ္ထဲ စြန္႔ပစ္ရမယ္။ ေလဝင္ ေလထြက္ ေကာင္းတဲ့ေနရာမွာေန၊ သင့္သလို အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကိုလည္း မၾကာခဏ ေနေရာင္ျပေပးသင့္ပါတယ္။

Voice : ေရာဂါမျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုကာကြယ္လို႔ ရႏိုင္မလဲ။
Dr.TTK : ကာကြယ္ဖို႔ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ က်ယ္ျပန္႔တယ္။ ႏွာေခ် ေခ်ာင္းဆိုးရင္ အုပ္ဆိုးတာမ်ိဳး၊ လက္ေမာင္းကို အသံုးျပဳၿပီး ဆိုးတာမ်ိဳးနဲ႔ ေနမယ္ဆိုရင္ တစ္ဖက္လူကို မကူးႏိုင္ဘူးေပါ့။ ေဆးကုသမႈကိုလည္း ခံယူရမယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ကၽြန္မတို႔ႏိုင္ငံက ပူတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲကြန္းသံုးတယ္။ တီဘီပိုးေကာင္က အပူကိုေၾကာက္ေတာ့ ေအးတဲ့ေနရာမွာ အသက္ရွင္တယ္။ အဲကြန္းခန္းထဲ တီဘီေရာဂါရွိတဲ့သူက ဝင္လာၿပီး ေခ်ာင္းဆိုးမယ္ဆိုရင္ ပိုၿပီးကူးႏိုင္တာေပါ့။ ေလေအးစက္ေတြေၾကာင့္ ျပန္႔ပြားမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့အခါမွာ ခက္ခဲတယ္။ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါေတြ မျဖစ္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးေတြ ေဆာင္႐ြက္တဲ့အခါ ေရာဂါ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကူးစက္ပံု အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ ဥပမာ - ေသြးကတစ္ဆင့္ ကူးတာရွိတယ္။ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းက ကူးတာရွိတယ္။ ဓာတ္ခြဲခန္းကေန ကူးတာရွိတယ္။ ဒီလိုကူးတာေတြကို ဂ႐ုစိုက္သလိုပဲ ေဆးခန္းေတြရဲ႕ ေလဝင္ ေလထြက္ကို ဂ႐ုစိုက္ၿပီး တီဘီေရာဂါလို ေလမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္တတ္တဲ့ ေရာဂါမ်ိဳးကို မျဖစ္ပြားေအာင္ ေဆး႐ံု ေဆးခန္း အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြကလည္း လူနာေစာင့္ဆိုင္း ဧရိယာေတြကို ဂ႐ုစိုက္ေစခ်င္တယ္။ ေစာင့္ဆိုင္း ဧရိယာေတြမွာ ေရာဂါရွိသူကို အၾကာႀကီး မေစာင့္ခိုင္းဘဲနဲ႔ အရင္ဦးစားေပးစနစ္နဲ႔ ျပခိုင္းတာမ်ိဳးေပါ့။ ေနာက္ ေဆးယဥ္ပါးတီဘီျဖစ္တာက ရန္ကုန္မွာ တစ္ႏိုင္ငံလံုးရဲ႕ တစ္ဝက္ေလာက္ ျဖစ္ေနတာ ရွိပါတယ္။ တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာလည္း ရွိတယ္လို႔ သိေနရပါတယ္။

Voice : ဒီေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျဖည့္စြက္စကားေလး ေျပာေပးပါဦး။
Dr.TTK : ဒီေရာဂါက သတိျပဳရမယ့္အထဲမွာ ပါေနတယ္။ ဒီေရာဂါကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ ရွာရလြယ္ေအာင္လည္း ဓာတ္ခြဲခန္း အေျခအေနေတြ လုပ္ထားတယ္။ ရွာေတြ႔ခဲ့ရင္လည္း အကန္႔အသတ္မရွိ အစိုးရက တာဝန္ယူၿပီးေတာ့ လုပ္ေပးေနတယ္။ တီဘီေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးဌာနေတြမွာ ေဆးဝါးေတြ အခမဲ့ ရႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအခြင့္အေရးကို အသံုးျပဳၾကပါ။

Voice : အခုလို ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

သီတာေဆြ