News

POST TYPE

FOREIGN AFFAIRS

မစ်စစပီ လူသတျမှုတရားခံ ကသေုံးလုံးခေါငျးဆောငျ အဂ်ဂါရေးကီလနျ ကှယျလှနျ
14-Jan-2018


ဂကှဆှနစှီးတီး၊ ဇနနှဝါရီ ၁၃

၁၉၆၀ ခုနှဈမှားက အရပသှားအခှင့အှရေး လှုပရှှားသူသုံးဦးကို သတဖှှတမှှုကှောင့ှ ပှဈဒဏကှခှံနရသေူ Ku Klus Klan ကသေုံးလုံးဂိုဏှးခေါငှးဆောငှ အဂဂှါရေးကီလနှ ကှယလှှနသှှားပှီဟု BBC သတငှးတှငှ ဖောပှှထားသညှ။

အဂဂှါရေးကီလနှ ၉၂ နှဈသညှ ၁၉၆၄ ခုနှဈက လူသတမှှုမှားအပှီး နှဈ ၄၀ အကှာ ၂၀၀၅ ခုနှဈတှငှ ပှဈဒဏခှမှှတခှှငှးခံရပှီးနောကှ ထောငဒှဏနှှဈပေါငှး ၆၀ ကခှံနရခှငှေးဖှဈသညှ။

၁၉၆၀ ခုနှဈမှားက အဆိုပါလှုပရှှားသူမှား ပှောကဆှုံးသှားကာ အသတခှံရမှုသညှ တိုငှးပှညကှို တုနလှှုပသှှားစခေဲ့ပှီး အရပသှားရပိုငခှှင့ဆှိုငရှာ ဥပဒမှေားပှဋဌှာနှးမှုကို အထောကအှကူ ဖှဈစခေဲ့သညှ။

၁၉၈၈ ခုနှဈကအောစှကာဆုရခဲ့သော Mississipi Burning ရုပရှှငကှားသညှ ထိုသုံးလောငှးပှိုငှ လူသတမှှုအပေါှ FBI ၏ စုံစမှးစဈဆေးခကှမှှားကို အခှခေံကာ ဖှဈရပမှှနဇှာတလှမှးအဖှဈ ရေးသားရိုကကှူးခဲ့ခှငှးဖှဈသညှ။

အသတခှံရသူ ဂှိမှးဈခှာနီ၊ အငဒှရူးဂှတဒှမှနှး၊ မိုကကှယဆှှာနာတို့သညှ အသကနှှဈဆယှ အရှယဝှနှးကငှှ လူမှိုးတနှးတူညီမှှရေး ကှနဂှရကအှဖှဲ့ဝငမှှားဖှဈကှပှီး တောငပှိုငှးပှညနှယမှှားရှိ လူမညှးမဲဆနဒှရှငမှှားကို မှတပှုံတငရှနှ ၁၉၆၄ နှရောသီ လှတမှှောကရှေးလှုပရှှားမှုကို လုပဆှောငနှစဉှေ အသတခှံရခှငှး ဖှဈသညှ။

၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးတို့သညှ အဂဂှါရေးကီလနှ၏ တိုကခှိုကမှှုကိုမခံရမီရဲမှား၏ ဖမှးဆီးခှငှးကိုခံခဲ့ရသညှ။ ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးတို့သညှ မဈစစပီနီရှိုဘာ ကောငတှီတှငှ ယာဉစှညှးကမှးဖောကဖှကှမှှုဖှင့ှ ရဲမှား၏ ဖမှးဆီးခှငှးခံရပှီးနောကှ ပှနလှှတမှှောကလှာသည့ညှတှငှ သတငှးရသှားသော အဂဂှါရေးကီလနှ၏ ကသေုံးလုံးဂိုဏှးက ခှုံခိုတိုကခှိုကကှာ ပဈသတခှဲ့ခှငှးဖှဈသညှ။

ထိုလူသတမှှုကို တဈနိုငငှံလုံးက အာရုံစိုကခှဲ့ကှခှငှးကှောင့ှ ထိုစဉကှ ရှေ့နခှေုပှ ရောဘတကှနဒေီက စုံစမှးစဈဆေးရနှ FBI ကို တာဝနပှေးစလှေှတခှဲ့သညှ။

ပှောကဆှုံးနသေူသုံးဦးကို သီတငှးခှောကပှတတှိုငတှိုငှ ရှာမတှေ့ခဲ့ဘဲ တောငယှာတဈခုတှငှ မှှုပနှှံထားကှောငှး ပှညသှူတဈဦးက သတငှးပေးမှသာ အလောငှးမှားကို တှေ့ရှိခဲ့သညှ။

လူသတမှှုတှငှ ပတသှကသှညဟှု ယူဆရသော ခရိုငရှဲမှူးအပါအဝငှ သံသယရှိသူမှားစှာကို FBI က ဖမှးဆီးခဲ့သညှ။

တရားခံမှားအပေါှ စှဲဆိုခကှမှှားကို မဈစစပီတရားရုံးက ပယခှပှဈရနှ ကှိုးစားခဲ့သောလှညှး ပှညနှယခှုံရုံး၏ ဆုံးဖှတခှကှကှို အထကခှုံရုံးက ပှနလှှနပှှငဆှငခှဲ့သညှ။ 

ထိုသို့ ဖကဒှရယအှာဏာပိုငမှှားက ကှားဝငစှှကဖှကခှဲ့ရပှီးနောကှ ၁၉၆၇ တှငှ လူဖှူတရားသူကှီးအဖှဲ့က တရားခံ ၁၈ ဦးကို ရုံးတငစှဈဆေးခဲ့ရာ ၇ ဦးသာ ပှဈဒဏခှမှှတခှှငှးခံရပှီး တဈဦးမှ ထောငဒှဏှ ၇ နှဈထကှ ပိုမိုကခှံရခှငှးမရှိခဲ့ပေ။

ဘကပှတဈသငှးအုပဆှရာ ကီလနကှို ဖကဒှရယရှှေ့နမှေားက လူသတရှနှ စီစဉညှှှနကှှားမှုဖှင့ှ စှဲခကှတှငခှဲ့သောလှညှး တရားသူကှီးက သငှးအုပဆှရာတဈဦးကို အပှဈမပေးနိုငဟှု ပှောကှားခဲ့ပှီးနောကှ ထိုအမှု အဆုံးသတသှှားခဲ့သညှ။

ထိုအမှုသညှ နှဈပေါငှး ၄၀ တိုငတှိုငှ တိမမှှုပနှခေဲ့သောလှညှး တရားခံ အဂဂှါရေးကီလနသှညှ ၂၀၀၅ ခုနှဈတှငှ အမှုပှနလှညစှဈဆေးခှငှးကို ရငဆှိုငခှဲ့ရသညှ။

F-04



  • VIA