News

POST TYPE

FOREIGN AFFAIRS

ISIL ႏွင့္ ဟစ္ဇဘိုလာ
28-Aug-2016

အီရတ္ႏွင့္ လီဗတ္အစၥလာမၼစ္ ႏိုင္ငံေတာ္ (ISIL- လီဗတ္ဆိုသည္မွာ ေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ပိုင္း ေဒသမ်ားကို ရည္ညႊန္းသည့္ သမိုင္းဆိုင္ရာနာမည္) ၿခိမ္းေျခာက္မႈဆိုသည့္ သတင္းမ်ား အေရွ႕အလယ္ပိုင္းႏွင့္ ကမာၻ႔ေဒသ အသီးသီးတြင္ လႊမ္းမိုးလ်က္ရွိကာ လုံၿခံဳေရး ကြၽမ္းက်င္သူမ်ား၏ အာ႐ုံကို ဖမ္းစားလ်က္ ရွိေသာ္လည္း ယင္းမွာ တစ္ခုတည္းႏွင့္ အဆိုးရြားဆုံး ၿခိမ္းေျခာက္မႈ မဟုတ္ေပ။

မူလအယ္လ္ေကဒါအဖြဲ႔မွာ အေရးနိမ့္လ်က္ရွိသည့္ အစၥလာမၼစ္လႈပ္ရွားမႈ တစ္ခု ျဖစ္လာၿပီး လက္ဘႏြမ္ အေျခစိုက္ ရွီးယားဟစ္ဇဘိုလာ စစ္ေသြးႂကြအဖြဲ႔မွာမူ အစြန္းေရာက္ မြတ္ဆလင္ လႈပ္ရွားမႈမ်ားတြင္ ကြၽမ္းကြၽမ္းက်င္က်င္ ရွိလာကာ အေမရိကန္ႏွင့္ မဟာမိတ္မ်ားကို ၿခိမ္းေျခာက္လ်က္ရွိသည္။ ISIL အယ္လ္ေကဒါႏွင့့္ ဟစ္ဇဘိုလာ အုပ္စုတို႔ကို ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္လွ်င္ အယ္လ္ေကဒါကို ဗဟိုအခ်က္အျခာ ေနရာမွ ISIL တြန္းထုတ္လိုက္ေသာ္လည္း အႀကီးမားဆုံး အၾကမ္းဖက္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ အႏၲရာယ္အျဖစ္ ISIL ရပ္တည္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးသည္ကို ေတြ႔ႏိုင္သည္။

ISIL ဆိုသည္မွာလည္း ျဖစ္စဥ္သစ္တစ္ရပ္ မဟုတ္ေပ။ အစၥလာမၼစ္ ပထမရာစုႏွစ္ ျဖစ္ေသာ ေအဒီ ၇ ရာစုတြင္ ခါရီဂ်ီတတ္ (Kharijites) ဆိုသည့္ ဘာသာေရးအုပ္စုငယ္ တစ္ခုသည္ အျခားေသာ အစၥလာမၼစ္ အုပ္စုမ်ားကို အၾကမ္းဖက္ခဲ့ၾကသည္။  ယင္းကဲ့သို႔ အၾကမ္းဖက္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ပင္ အစၥလာမၼစ္ ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ မြတ္ဆလင္ လူထု၏ လိုလားေထာက္ခံမႈကို ခါရီဂ်ီတတ္တို႔ မရရွိခဲ့ေပ။ အဆိုပါျဖစ္စဥ္မွာ လူသိနည္းသည့္ အစၥလာမၼစ္ သမိုင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။

အေနႏွင့္ ၎တို႔၏ မစ္ရွင္မ်ား ေအာင္ျမင္လိုပါက အခ်က္မ်ားစြာကို  ျဖည့္ဆည္းရမည္ ျဖစ္သည္။ ယင္းတို႔အနက္ အခ်ဳိ႕မွာ အဖြဲ႔အစည္းကို ေကာင္းမြန္စြာ တည္ေဆာက္ျခင္း၊ နယ္ေျမတစ္ခုကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။ နယ္ေျမတစ္ရပ္ကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီးေနာက္ ယင္းနယ္ေျမတြင္း ထိေရာက္သည့္ အစိုးရတစ္ရပ္၊ ႏိုင္ငံေရးမ်က္ႏွာစာတစ္ရပ္၊ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔တစ္ခု၊ ရဲတပ္ဖြဲ႔၊ ေထာက္လွမ္းေရးတပ္ဖြဲ႔တို႔ကို တည္ေထာင္ႏိုင္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ အဆင့္သုံးဆင့္တြင္လည္း တရားဝင္ ေထာက္ခံမႈ ရရွိရမည္ ျဖစ္သည္။ ေအာက္ေျခမွ တရားဝင္ေထာက္ခံမႈ၊ အထက္မွ ေထာက္ခံမႈႏွင့္ ျပင္ပေထာက္ခံမႈတို႔ ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ မိမိကိုယ္ကိုယ္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ႏိုင္ျခင္း မရွိျခင္းေၾကာင့္လည္း အျခားေသာ အေျခအေနတစ္ရပ္ ေပၚထြက္လာသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္တစ္ရပ္၏ စပြန္ဆာရယူေရး ဆိုသည့္ အခ်က္ျဖစ္သည္။

ISIL ေအာင္ပြဲမ်ားကို အကဲျဖတ္ျခင္း


ISIL အဖြဲ႔ ဆိုသည္မွာ ေခါင္းေဆာင္ အမ်ဳိးမ်ဳိး အမည္အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္မွ စတင္ေပၚထြက္လာသည့္ အဖြဲ႔အစည္းတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ အေရာက္တြင္မူ အီရတ္အေနာက္ပိုင္း နယ္ေျမတစ္ခုလုံးႏွင့္ ဆီးရီးယားအေရွ႕ပိုင္း နယ္ေျမတို႔ ကို ISIL ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိေရာက္သည့္ အစိုးရတစ္ရပ္ကို ISIL ဖြဲ႔စည္းႏိုင္ျခင္း ရွိ မရွိ ဆိုသည္ကို ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားအၾကား သေဘာထားကြဲလြဲလ်က္ ရွိသည္။

၂၀၀၄ ႏွင့္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ၾကားတြင္ ISIL မွာ အီရတ္ရွိ အယ္လ္ေကဒါအဖြဲ႔အျဖစ္ (AQI) လူသိမ်ားခဲ့ၿပီး အစိုးရတစ္ရပ္ ဖြဲ႔စည္းေရးကို အာ႐ုံမရွိခဲ့ေပ။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တြင္ အီရတ္သို႔ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႔ဝင္မ်ား တိုးျမႇင့္ေစလႊတ္လိုက္သည့္အခါ AUI ၿပဳိကြဲသြားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္တို႔ အီရတ္ မွ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ဆုတ္ခြာသြားသည့္အခ်ိန္ ရွီးယား လႊမ္းမိုးထားသည့္ အီရတ္ ဗဟိုအစိုးရအဖြဲ႔တြင္ ဆြန္နီမ်ား လက္ေတြ႔ပိုင္းအရ ေဘးဖယ္ခံထားရခ်ိန္တြင္ AUI ျပန္ေပၚလာသည္။ အီရတ္အေနာက္ပိုင္း ေဒသတစ္ခုလုံးကို သိမ္းယူၿပီးသည့္ေနာက္တြင္  အစိုးရတစ္ရပ္ ဖြဲ႔စည္းလိုက္ၿပီး အီရတ္ အစၥလာမၼစ္ႏိုင္ငံေတာ္ ဆိုသည့္ အမည္ကို AUI ခံယူလိုက္ေတာ့သည္။ (ISIL ဟုလည္း ရည္ညြန္းေလ့ရွိသည္။)

ယင္းကဲ့သို႔ အဖြဲ႔ကို ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းမႈေၾကာင့္ ႐ႈျမင္မႈအမ်ဳိးမ်ဳိး ေပၚေပါက္လာသည္။ လုပ္ငန္းလည္ပတ္ႏိုင္သည့္ ႏိုင္ငံေရး  အဖြဲ႔အစည္းတစ္ရပ္ကို ISIL တို႔ ဖြဲ႔စည္းႏိုင္လိုက္ၿပီဟု အခ်ဳိ႕ေသာ ေလ့လာသူမ်ားက သုံးသပ္ထားေသာ္လည္း ယင္းအစိုးရမွာ အီရတ္ႏွင့္ ဆီးရီးယားတို႔ကို အေၾကာက္တရားျဖင့္ အုပ္စိုးသည့္ အဖြဲ႔တစ္ရပ္သာ ျဖစ္သည္ဟု အခ်ဳိ႕က မွတ္ခ်က္ျပဳထားသည္။

တစ္ဖန္ အစၥလာမၼစ္ႏိုင္ငံေတာ္၏ စစ္ေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကား 'ညီညြတ္သည့္ အားထုတ္မႈ' ရွိ မရွိ ဆိုသည့္  ေမးခြန္းတစ္ရပ္လည္း ေပၚထြက္လာသည္။ ISIL ႏွင့္ ၎၏ လက္ေအာက္ခံ ျပည္သူမ်ားၾကား ကြာဟခ်က္ႀကီးတစ္ရပ္ ရွိေနသည္ဟု  အခ်ဳိ႕ေသာ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားက သုံးသပ္ထားသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အီရတ္ႏွင့္ ဆီးရီးယား ဗ်ဴ႐ိုကေရစီစနစ္တြင္းရွိ ေက်ာင္းဆရာမ်ားႏွင့္ အရပ္ဘက္ ဝန္ထမ္းမ်ားကို ISIL တို႔က အေၾကာက္တရားျဖင့္ လႊမ္းမိုးကာ အတင္းအက်ပ္ အလုပ္ခိုင္းေစလ်က္ ရွိသည္။

စစ္ဘက္ခ်ဲ႕ထြင္မႈ

စိတ္ပ်က္လ်က္ရွိသည့္ အီရတ္ဆြန္နီမ်ား (ဘတ္ပါတီဝင္ စစ္အရာရွိေဟာင္းမ်ား) ႏိုင္ငံျခား တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားျဖင့္ ISIL က ၎၏ စစ္ေရးကို တိုးခ်ဲ႕ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ အီရတ္ႏိုင္ငံသား မဟုတ္သည့္ ေဂ်ာ္ဒန္ႏိုင္ငံသား အဘူမူဆတ္အယ္ဇာကာဝီ ဦးေဆာင္မႈေအာက္တြင္ AUI အဖြဲ႔က ႏိုင္ငံျခားတိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ား စုေဆာင္းခဲ့သျဖင့္ ေဒသခံ အီရတ္မ်ားႏွင့္ ထိပ္တိုက္ေတြ႔ခဲ့ရသည္။ ၎တို႔သည္ ဆြန္နီမြတ္ဆလင္မ်ား ျဖစ္ေသာ္လည္း အာရပ္မ်ားသည္ အီရတ္ယဥ္ေက်းမႈကို ေလးစားျခင္း မရွိသလို  အာရပ္မဟုတ္သူမ်ားသည္ အီရတ္မ်ားကို  သိမ္းယူရမိထားသည့္ လက္ေအာက္ခံမ်ားအျဖစ္ ဆက္ဆံခဲ့ၾကသည္။ တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ား တိုးခ်ဲ႕လိုက္ျခင္းေၾကာင့္လည္း  အကန္႔အသတ္ရွိသည့္ ရင္းျမစ္မွာ ဆြဲညႇစ္ခံလိုက္ရၿပီး အရပ္သားမ်ားထက္ တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားကို ဦးစားေပးလာေတာ့သည္။

တရားဝင္ ေထာက္ခံမႈ ရရွိျခင္း

ေအာက္ေျခအဆင့္၏ တရားဝင္ ေထာက္ခံမႈ ရရွိေရးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ အခ်ဳိ႕ေသာ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ ISIL သည္ တာလီဘန္ႏွင့္ AUI တို႔ က်ဴးလြန္ခဲ့သည့္ အမွားမ်ားကို ထပ္မံက်ဴးလြန္လ်က္ရွိသည္။ တာဝန္ခံမႈရွိသည့္ အစိုးရတစ္ရပ္ တည္ေဆာက္ေရး၊ စီးပြားေရး တည္ေဆာက္ေရးထက္ တင္းက်ပ္ၾကမ္းတမ္းသည့္ ရွီးယား ရာဇဝတ္မႈဆိုင္ရာ အျပစ္ေပးမႈမ်ားကို က်င့္သုံးရန္ ပိုမိုစိတ္ဝင္စားသျဖင့္ လက္ေအာက္ခံ ဆြန္နီမ်ားမွာ စစ္ဆန္သည့္ ဘာသာေရး အုပ္ခ်ဳပ္မႈ စနစ္ကိုသာ ႀကံဳေတြ႔ေနရသည္။ ယင္းေၾကာင့္ပင္ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႔မ်ား အာဖဂန္ကို က်ဴးေက်ာ္သည့္အခါ အရပ္သား အနည္းငယ္သာ မြတ္ဆလင္မ်ားျဖစ္သည့္ တာလီဘန္မ်ားကို မြတ္ဆလင္ မဟုတ္သည့္ က်ဴးေက်ာ္သူမ်ားရန္မွ ကာကြယ္ခဲ့ရသည္။

အထက္အဆင့္၏ ေထာက္ခံမႈရရွိေရးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ဆြန္နီ Ulema အမ်ားစု၊ ဘာသာေရး ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ဆြန္နီတို႔ ေလးစားရသည့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ISIL လက္ခံေရး ျငင္းဆိုခဲ့သည္။ AUI ႏွင့္ ISIL ကို  ေထာက္ခံေပးခဲ့သည့္ အစြန္းေရာက္ ဘာသာေရး ပညာရွင္မ်ားပင္ ISIL မွာ အစၥလာမၼစ္အာဏာကို ေလးစားမႈ မရွိေၾကာင္း၊ ၎င္းတို႔၏ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ မြတ္ဆလင္ ရန္သူမ်ား၏ ေသြးထက္ မြတ္ဆလင္မ်ား၏ ေသြးပိုက်လ်က္ရွိေၾကာင္း ေဝဖန္လ်က္ရွိသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ နည္းဗ်ဴဟာ အမွားမ်ားေၾကာင့္ပင္ ခါရီဂ်ီတတ္ (Khar-ijites) တို႔မွာ အထီးက်န္ဆန္လာၿပီး ပ်က္သုဥ္းသြားျခင္း ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၅ ႏို၀င္ဘာ ၁၃ ရက္ေန႔တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ပဲရစ္တိုက္ခိုက္မႈသည္ အနီးရွိ မြတ္ဆလင္မ်ားထက္ အေဝးရွိ ရန္သူကို တိုက္ခိုက္ေရးဆိုသည့္ ISIL ၏  နည္းဗ်ဴဟာသစ္ ဆိုပါက မြတ္ဆလင္ကမာၻ၏ ေထာက္ခံမႈကို ISIL တို႔ ျပန္လည္ရရွိႏိုင္သည့္ မဟာဗ်ဴဟာ အလွည့္အေျပာင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။  

ျပင္ပ၏ တရားဝင္ ေထာက္ခံမႈ ရရွိေရးႏွင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ISIL သည္ အနီးအနားရွိ ေနာက္လိုက္ ဂ်ီဟတ္ဝါဒီမ်ား၊ မဟာမိတ္ ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ အဖြဲ႔မ်ားျဖစ္သည့္ အယ္လ္ႏ်ဴစရာတပ္ဦး (ယခုတြင္ နာမည္သစ္ျဖင့္ ေျပာင္းလဲဖြဲ႔စည္းကာ အယ္လ္ေကဒါႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္မႈ ဖ်က္ထားသည့္အဖြဲ႔)၊ မြတ္ဆလင္ ညီေနာင္မ်ားအဖြဲ႔၊ အျခားေသာ အယ္လ္ေကဒါ လိုလားသည့္ အဖြဲ႔မ်ားႏွင့္ ခပ္ခြာခြာ ရပ္တည္လ်က္ရွိသည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ ISIL သည္ ၎အေပၚ စစ္ေရးအရ တိုက္႐ိုက္အကူအညီေပးရန္ မျဖစ္ႏိုင္သည့္ ပထဝီအရ ေဝးကြာလွသည့္ ေဒသမ်ားတြင္ရွိသည့္ အဖြဲ႔မ်ား၏ သစၥာခံယူမႈကို ရယူလ်က္ရွိသည္။ ယင္းသို႔ျဖင့္  အယ္လ္ေကဒါ လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိသည့္ လုပ္ငန္းခြဲ တည္ေထာင္ျခင္း အမွားကို ဆက္လက္က်ဴးလြန္လ်က္ ရွိသည္။ ISIL ဆိုသည့္ အမည္ကို ေဝးကြာလွသည့္ ေဒသမ်ားတြင္ အသုံးျပဳျခင္းျဖင့္ ဂုဏ္တက္လာႏိုင္ေသာ္လည္း မည္သည့္အကူအညီကိုမွ် လက္ေတြ႔ရလာႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။ ထို႔အျပင္ အဆိုပါ ေဝးကြာလွသည့္ နယ္ေျမမ်ားတြင္ရွိသည့္ အုပ္စုမ်ား ေခ်မႈန္းခံရပါကလည္း ISIL ၏ နာမည္ ထိခိုက္ေစမည္ ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံေတာ္စပြန္ဆာႏွင့္ ဟစ္ဇဘိုလာ အက်ဳိးဆက္

ISIL သည္ ၎ထိန္းခ်ဳပ္ရာ နယ္ေျမတြင္းရွိ ရင္းျမစ္မ်ားျဖစ္သည့္ ေရနံတြင္းမ်ား၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္မ်ား၊ စိုက္ပ်ဳိးေရး ထြက္ကုန္မ်ားႏွင့္ လုယက္ထားသည့္ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ားကို  အသုံးျပဳၿပီး လည္ပတ္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။ (ေရႊ၊ ေငြႏွင့္ ေၾကးနီအေျချပဳ ေငြေၾကးတစ္မ်ဳိးကို ISIL တို႔ အသုံးျပဳေနၾကသည္ ဟူ၍လည္း သတင္းထြက္ေပၚလ်က္ ရွိသည္။) သို႔ေသာ္လည္း ယင္းေရနံတြင္းမ်ားႏွင့္  ဆည္မ်ားသည္ ေလေၾကာင္းတိုက္ခိုက္မႈအတြင္း အလြယ္တကူ ပ်က္စီးႏိုင္ၿပီး ကမာၻတစ္ဝန္း ေရနံပိုထုတ္ေနျခင္းေၾကာင့္ ေရနံေစ်း သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားကာ ISIL တို႔၏ ဝင္ေငြ ထက္ဝက္ခန္႔ က်ဆင္းသြားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အဖြဲ႔၏ ဘ႑ာေရးရာ လြတ္လပ္မႈသည္ အကန္႔အသတ္ျဖင့္ ရွိေနသည္။

ယင္းကဲ့သို႔ေသာ အေျခအေနမ်ားကို ၁၉၈၂ ခုႏွစ္တြင္ လွ်ဳိ႕ဝွက္အဖြဲ႔အစည္းအျဖစ္ စတင္ေပၚေပါက္လာၿပီး ၁၉၈၅ ခုႏွစ္တြင္  ႏိုင္ငံေရးပါတီအျဖစ္ ရပ္တည္လာသည့္ ဟစ္ဇဘိုလာအဖြဲ႔ႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ပါ။ ဟစ္ဇဘိုလာ စစ္ေသြးႂကြအဖြဲ႔သည္ အစၥေရး ကာကြယ္ေရးတပ္ဖြဲ႔ႏွင့္ သေရက်ေအာင္ လက္ရည္တူ စစ္ၿပဳိင္ႏိုင္ခဲ့သည့္ ပထမဆုံးေသာ အစၥလာမၼစ္အုပ္စု ျဖစ္သည္။ ၁၅ ႏွစ္ၾကာ အစၥေရးတပ္ဖြဲ႔ ဆန္႔က်င္ေရး ေသာင္းက်န္းမႈ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ လက္ဘႏြမ္ေတာင္ပိုင္းရွိ အစၥေရးတပ္ဖြဲ႔ဝင္မ်ား ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ဆုတ္ခြာေရး ဖိအားေပးႏိုင္ခဲ့သည္။ ၂၀၀၆ ဇူလိုင္ စစ္ပြဲတြင္ ဟစ္ဇဘိုလာအဖြဲ႕ အက်အ႐ႈံး မ်ားခဲ့ေသာ္လည္း အစၥေရးႏိုင္ငံတြင္းသို႔ အီရန္ႏိုင္ငံထုတ္ တာတိုႏွင့္ တာလတ္ပစ္ ဒုံးက်ည္မ်ား ပစ္ခတ္ျခင္းျဖင့္ နည္းဗ်ဴဟာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈတစ္ခုအျဖစ္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ရပ္တည္ခဲ့သည္။ ထို႔အျပင္ ဟစ္ဇဘိုလာအဖြဲ႔သည္ ေဆးခန္းမ်ား၊ ေက်ာင္းမ်ားအပါအဝင္ က်ယ္ျပန္႔သည့္ လူမႈဖူလုံေရးစနစ္ တစ္ရပ္ကို တည္ေထာင္ထားသလို တည္ေဆာက္ေရး ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႔ကိုလည္း စုစည္းထားသည္။ လုပ္ငန္းေပါင္းမ်ားစြာတြင္လည္း ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံထားသည္။ လက္ဘႏြမ္ ႏိုင္ငံေရးတြင္လည္း ဟစ္ဇဘိုလာ ဝင္ေရာက္ပါဝင္ေနျခင္းေၾကာင့္ သမၼတမ်ား၊ အစိုးရအဖြဲ႔မ်ား တင္ေျမႇာက္ေရးႏွင့္ ျဖဳတ္ခ်ေရးတြင္ ျခယ္လွယ္ႏိုင္ေနသည္။ “ႏိုင္ငံေတာ္ဆိုတဲ့ သတ္မွတ္ခ်က္ မည္ကာမတၱ ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔အၿပဳိင္ ဟစ္ဇဘိုလာအဖြဲ႔ဟာ အမည္မခံထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ ျဖစ္လာေနပါတယ္” ဟု လက္ဘႏြမ္ ေလ့လာသုံးသပ္သူတစ္ဦးက ယူက်ဳံးမရ ေျပာၾကားသြားသည္။

ဟစ္ဇဘိုလာအဖြဲ႔သည္ ပင္လယ္ရပ္ျခား အၾကမ္းဖက္ကြန္ရက္ကိုလည္း တပ္ျဖန္႔ထားေသးသည္။ ၁၉၉၂ မတ္လ ၁၇ ရက္ေန႔တြင္ အာဂ်င္တီးနားၿမဳိ႕ေတာ္ရွိ အစၥေရးသံ႐ုံးကို ဟစ္ဇဘိုလာ ဗုံးခြဲတိုက္ခိုက္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ၂၉ ဦး ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ၂၄၂ ဦး ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရရွိခဲ့သလို ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၁၈ ရက္ေန႔တြင္ အစၥေရး-အာဂ်င္တီးနား အျပန္အလွန္ ကူညီေရးအဖြဲ႔ ဌာနခ်ဳပ္ကို ဗုံးခြဲခဲ့သျဖင့္ ၈၅  ဦး ေသဆုံးကာ လူ ၃၀၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့သည္။

ဟစ္ဇဘိုလာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအဖြဲ႔၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈႏွင့္ယွဥ္လွ်င္ အယ္လ္ေကဒါ ဆိုသည္မွာ မျဖစ္စေလာက္သာ ျဖစ္သည္ဟု အခ်ဳိ႕ေသာ သုံးသပ္သူမ်ားက ေျပာၾကားထားလ်က္ ရွိသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ အဖြဲ႔အစည္းပိုင္းဆိုင္ရာ အားသာခ်က္မ်ား၊ လက္ဘႏြမ္ႏိုင္ငံတြင္း အမည္မခံဘဲ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေနမႈမ်ားသည္ အီရန္ႏိုင္ငံ၏ စစ္ေရးႏွင့္ ႐ုပ္ဝတၳဳ အကူအညီေၾကာင့္သာ ေပၚေပါက္လာျခင္း ျဖစ္သည္။ အီရန္က ဟစ္ဇဘိုလာကို ႏွစ္စဥ္ ေဒၚလာသန္း ၁၀၀၀ ဖိုး ကူညီလ်က္ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။

အီရန္ ႏ်ဴကလီးယား လုပ္ငန္းမ်ားကို အစၥေရးတို႔ လက္ဦးမႈယူ တိုက္ခိုက္ပါက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို တိုက္ခိုက္ေရး ဟစ္ဇဘိုလာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအဖြဲ႔ကို အမိန္႔ေပးမည္ဟု အီရန္က သတိေပးထားၿပီး ျဖစ္သည္။ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ဆိုရလ်င္ ISIL သည္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈတစ္ခု ျဖစ္ေသာ္လည္း ေရရွည္ၿခိမ္းေျခာက္မႈအျဖစ္ ရပ္တည္ရန္ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္မ်ား ကင္းမဲ့လ်က္ရွိသည္။ ဟစ္ဇဘိုလာမွာမူ သိသာထင္ရွားသည့္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား ရရွိထားၿပီး ကမၻာတစ္ဝန္း တိုက္ခိုက္သြားႏိုင္သည့္ စြမ္းရည္လည္း ရွိေနသည္။ ပဲရစ္တိုက္ခိုက္မႈသည္ ကမာၻတစ္ဝန္း တိုက္ခိုက္မႈထံသို႔ ISIL ဦးတည္လာျခင္းကို ေဖာ္ျပသည့္ အေျပာင္းအလဲ ဟုတ္ မဟုတ္ ေမးရန္လိုလာသည္။ ထို႔အျပင္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ တိုက္ခိုက္မႈသည္ ISIL ၏ သမား႐ိုးက် စစ္ဆင္မႈပုံစံႏွင့္ သိသိသာသာ ကြဲျပားေနသျဖင့္ အဆိုပါ တိုက္ခိုက္မႈကို ISIL ႀကံစည္ျခင္း ဟုတ္ မဟုတ္ကို ေမးရမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ကမာၻတစ္ဝန္းရွိ မြတ္ဆလင္မ်ား၏ ေထာက္ခံမႈကို ISIL လက္လြတ္ခဲ့ရၿပီး ျဖစ္သည္။ သမိုင္းကို  နားလည္သည့္ မြတ္ဆလင္မ်ားက ISIL ကို အယ္ခါရီဂ်ီတတ္ သို႔မဟုတ္ ခါရီဂ်ီတတ္ လက္သစ္မ်ားဟု စတင္ေခၚဆိုကာ ၎တို႔၏ ရြံ႕မုန္းမႈကို ေဖာ္ျပေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ISIL တို႔၏ က်႐ႈံးမႈ မေဝးေတာ့ေပ။

ခ်မ္းေျမ့
ကိုးကား-Defense Forum