News

POST TYPE

FEATURE

ႏိုင္ငံတကာမွ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈမ်ား
30-Aug-2016

ျပင္သစ္

အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ ပင္လယ္ကမ္းေျခတြင္ ဘီကီနီဝတ္စုံ မေပၚတေပၚေလးမ်ားျဖင့္ ဝတ္ဆင္ကာ ေရကူးၾကျခင္းကို တားျမစ္ထားသည့္ ႏိုင္ငံမ်ား ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို ဝတ္စုံအျပည့္ လုံၿခံဳစြာျဖင့္ ေရကူးျခင္းကို အမ်ဳိးသမီးမ်ား အခြင့္အေရးအား ပိတ္ပင္ရာေရာက္သည္ဟု ယူဆၿပီး ပင္လယ္ကမ္းေျခတြင္ ဝတ္စုံျပည့္ျဖင့္ ေရဆင္းမကူးရန္ တားျမစ္ခဲ့သည္။

ျပင္သစ္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ မန္ႏ်ဴရယ္ေဗာလ္ ကိုယ္တိုင္က အမ်ဳိးသမီးမ်ားဝတ္သည့္ ေရကူးဝတ္စုံသည္ ‘အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို ေက်းကြၽန္ဘဝျဖင့္ တုတ္ေႏွာင္ထားျခင္းမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ျပဳရာ ေရာက္သည္’ ဆိုသည့္ အယူအဆ သေဘာထားကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့သူ ျဖစ္သည္။

ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ နိစ္ကမ္းေျခတြင္ ျဖစ္သည္။ လူအမ်ားၾကားတြင္ ထူးျခားစြာျဖင့္ ေခါင္းစည္းအျပာကို ေပါင္းထားၿပီး တစ္ကိုယ္လုံး လုံၿခံဳစြာ ဝတ္ဆင္ထားသည့္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးအသြင္က ထူးျခားေနသည္။ ထိုအမ်ဳိးသမီးထံသို႔ ရဲေလးေယာက္က ေလွ်ာက္လာသည္။ သူ႔ကို ရဲေတြက ေခါင္းေဆာင္းကို ခြၽတ္မည္ေလာ၊ အိမ္ျပန္သြားမည္ေလာဟု လာၿပီး သတိေပးသည္။ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို ဝတ္႐ုံကဲ့သို႔ လုံၿခံဳသည့္ အဝတ္ႀကီးကို ၿခံဳလာၿပီး လမ္းထြက္လွ်င္ ဥပေဒအရ အေရးယူမည္ဟု အမိန္႔ထုတ္ထားၿပီးျဖစ္သည္။ အမ်ဳိးသမီးႀကီးက အေပၚဝတ္႐ုံႀကီးကို ခြၽတ္ေပးလိုက္သည္။

နိစ္ကမ္းေျခမွ ၁၈ မိုင္ခန္႔ကြာေဝးသည့္ ကန္းစ္ ပင္လယ္ကမ္းေျခတြင္လည္း အသက္ ၃၄ ႏွစ္အ႐ြယ္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးသည္ ဝတ္႐ုံဝတ္ၿပီး ထိုင္ေနသည္။ သူမသည္ ကေလးႏွစ္ေယာက္ မိခင္ျဖစ္သည္။ သူတို႔ မိသားစုအားလုံး ျပင္သစ္ႏိုင္ငံသားမ်ားအျဖစ္ ခံယူထားၾကၿပီးသား ျဖစ္သည္။ သူမသည္ ယခင္က ေလယာဥ္မယ္တစ္ေယာက္ လုပ္ဖူးၿပီး ယခုကေလးမ်ားႏွင့္ ကမ္းေျခတြင္ လာေရာက္အပန္းေျဖေနျခင္း ျဖစ္သည္။

သူ႔ကိုလည္း ရဲမ်ားက ဝတ္႐ုံကို ခြၽတ္ေပးရန္ လာေရာက္သတိေပးသည္။ သူက ေနပူဒဏ္ခံႏိုင္ေစရန္ ဝတ္ထားသျဖင့္ မခြၽတ္ေပးႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာကာ ရဲမ်ားကို ေအာ္ဟစ္ဆန္႔က်င္သည္။ ဝိုင္းၾကည့္ေနၾကသူမ်ားကလည္း သူ႔ကိုမခြၽတ္ႏိုင္လွ်င္ အိမ္ျပန္ရန္ ဝိုင္းေအာ္ၾကသည္။

ျပင္သစ္တြင္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား၊ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား၊ ဗုံးခြဲမႈမ်ားကို ခံရၿပီးကတည္းက ရဲမ်ားသည္ လုံၿခံဳေရးအတြက္ မ်က္စိေဒါက္ေထာက္ ၾကည့္ေနသည္။ အထူးသျဖင့္ ဘာသာေရးအရ ဝတ္႐ုံမ်ားျဖင့္ လမ္းထြက္ျခင္းကို တားျမစ္ထားေသာေၾကာင့္ ရဲမ်ားကလည္း ေစာင့္ၾကည့္ေနသည္။ ကမ္းေျခတြင္ ျဖစ္ပြားသြားခဲ့ရသည့္ ရဲမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးတို႔ ရန္ပြဲကို အြန္လိုင္းေပၚ ႐ိုက္ၿပီး တင္သူေတြက တင္လိုက္ၾကသည္။ အျငင္းပြားစရာ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံ ဖြဲ႔စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပုံ အေျခခံဥပေဒတြင္ ဘာသာေရးအရ မည္သူမဆို လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိေၾကာင္း ျပ႒ာန္းထားသည္။ သို႔ေသာ္ လုံၿခံဳေရးႏွင့္ ဘာသာေရး ထိပ္တိုက္တိုးေနမႈမ်ားကို အမ်ဳိးသမီးမ်ားက စတင္ရင္ဆိုင္ ခံစားေနၾကရသည္။

ေမာ္႐ိုကို


ေမာ္႐ိုကိုႏိုင္ငံတြင္ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေလး တစ္ဦးသည္ သူ႔ကိုယ္သူ မီး႐ိႈ႕သတ္ေသမႈတစ္ခု ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ လူတစ္စုက သူမကို ဝိုင္းၿပီး မုဒိမ္းက်င့္သည့္အျပင္ ႐ိုက္ကူးထားသည့္ ဗီဒီယိုကိုလည္း အြန္လိုင္းတင္မည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ခံရသျဖင့္ ရွက္ရွက္ႏွင့္ သတ္ေသသြားျခင္းျဖစ္သည္။

လူငယ္ ၈ ဦးသည္ ဘင္ဂူရီယန္ၿမဳိ႕မွ အသက္ ၁၆ ႏွစ္အ႐ြယ္ မိန္းကေလးတစ္ဦးကို မာရာကက္ခ်္ၿမဳိ႕ ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ဝိုင္းၿပီး မုဒိမ္းက်င့္ၾကေၾကာင္း ေမာ္႐ိုကို လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔က ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူ ၈ ဦးအနက္ ၇ ဦးကို ဖမ္းမိထားသည္။ ထိုအမႈသည္ ယမန္ႏွစ္ကတည္းက ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ဖမ္းဆီးထားသူမ်ားကို အေရးမယူႏိုင္သည့္အျပင္ လြတ္သြားသူမ်ားက ေကာင္မေလးကို အြန္လိုင္းေပၚ ဗီဒီယို တင္လိုက္မည္ဟု ၿခိမ္းေျခာက္ေသာေၾကာင့္ ရွက္သျဖင့္ ေကာင္မေလးက မီး႐ိႈ႕သတ္ေသသြားသည္။

ေကာင္မေလးသည္ ဘင္ဂူရီယန္ လမ္းတစ္လမ္းေပၚတြင္ ဓာတ္ဆီေလာင္းၿပီး မီး႐ိႈ႕ခဲ႔ျခင္းျဖစ္သည္။ မီးေလာင္ကြၽမ္းမႈ အဆင့္သုံးဟု သတ္မွတ္သည္။ ေဆး႐ုံပို႔ၿပီး ေနာက္တစ္ေန႔တြင္ ေသဆုံးသြားခဲ့ရသည္။ ေကာင္မေလး ေသဆုံးၿပီးမွ သက္ေသမခိုင္လုံဟု ဆိုကာ လႊတ္ေပးထားသူမ်ားကို ျပန္ဖမ္းရာ ၆ ဦးသာ ဖမ္းမိေသးသည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကလည္း ေမာ္႐ိုကို ပါလီမန္တြင္ မုဒိမ္းက်င့္ၿပီးေနာက္ ျပႆနာ မတက္ခ်င္ေသာေၾကာင့္ လက္ထပ္ယူျခင္းကို ဥပေဒေၾကာင္းအရ ခြင့္ျပဳရန္သင့္၊ မသင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က အသက္ ၁၆ ႏွစ္အ႐ြယ္ အမီနာဖီလာလီဆိုသူ ေကာင္မေလးတစ္ေယာက္ ႂကြက္သတ္ေဆးေသာက္ကာ သတ္ေသမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ႂကြက္ေဆးေသာက္ရျခင္းကလည္း သူ႔ကို မုဒိမ္းက်င့္သူအား အတင္းဖိအားေပးၿပီး လက္ထပ္ခိုင္းေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ထိုအမႈသည္ ေမာ္႐ိုကိုႏိုင္ငံသားမ်ားကို တုန္လႈပ္သြားေစခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ တစ္ကမာၻလုံးရွိ မီဒီယာမ်ားကလည္း မုဒိမ္းက်င့္ခံရသူကို လက္ထပ္လွ်င္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အေရးယူရန္သင့္၊ မသင့္ ေဆြးေႏြးလာသည္အထိ ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ အစဥ္အလာေဟာင္းေတြကလည္း မုဒိမ္းက်င့္ျခင္း ခံရသူကို လက္ထပ္လိုက္ျခင္းသည္ ထိုအက်င့္ခံရသူ၏  မိသားစုကို ဂုဏ္ျပဳရာ ေရာက္သည္ဟု ထင္မွတ္ကာ ဂုဏ္ယူၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားဘက္က သိကၡာကိုမူ မည္သူမွ် အေရးတယူ စဥ္းစားမႈ မျပဳခဲ့ၾကေပ။

တူရကီ

တူရကီႏိုင္ငံတြင္လည္း ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ မုဒိမ္းသမားမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းဖက္သူမ်ားသည္ ျပစ္မႈကိုေရွာင္လႊဲရန္ လက္ထပ္ျခင္းျဖင့္ ေထာင္မက်ေအာင္ ႀကံေဆာင္ေနၾကသည္။ ေမာ္႐ိုကိုႏိုင္ငံတြင္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အေရးယူရန္ ပါလီမန္တြင္ ေဆြးေႏြးမွ တူရကီ တရား႐ုံးခ်ဳပ္ကလည္း ထိုအမႈမ်ားကို ျပန္လည္စဥ္းစားရန္လိုေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ အႀကီးအကဲ မူစတာဖာဒီမီဒက္က တူရကီႏိုင္ငံတြင္ တရားဝင္ လက္ထပ္ခြင့္ကို မွတ္ပုံတင္ထားသူေပါင္း ၃,၀၀၀ ခန္႔သာ ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ တရား႐ုံး ေရာက္လာသည့္ အမႈမ်ားတြင္ အသက္ ၅ ႏွစ္သမီးကို မုဒိမ္းက်င့္ထားသည္မ်ား ပါၿပီး၊ ၅ ႏွစ္သမီးကို ျပန္ယူထားသည္ကိုပင္ ေတြ႔ရေၾကာင္း မီဒီဒက္က ဆိုသည္။
အမႈတစ္ခုတြင္ ေကာင္မေလးတစ္ေယာက္သည္ ျပန္ေပးဆြဲျခင္း ခံရသည္။ ျပန္ေပးဆြဲထားစဥ္ လူသုံးဦးက ေကာင္မေလးကို မုဒိမ္းက်င့္ၾကသည္။ ထိုအမႈတြင္လည္း မုဒိမ္းသမား သုံးေယာက္ထဲမွ တစ္ဦးသည္ ေကာင္မေလးကို လက္ထပ္လိုက္ရာ က်န္ႏွစ္ဦးပါ အမႈက အလိုလိုလြတ္သြားခဲ့ရသည္။

ယင္းသို႔ေသာ ဥပေဒအေပၚ လက္တစ္လုံးျခားျဖင့္ လွည့္ပတ္မႈကို လက္မခံႏိုင္ေၾကာင္း ဒီမီဒက္က ဆိုသည္။ မိန္းကေလးတစ္ေယာက္သည္ သူ႔ကို ေစာ္ကားထားသူ တစ္ဦးအား၊ တစ္သက္လုံး မေက်မနပ္ျဖင့္ ေပါင္းသင္းေနရမည္ ဆိုျခင္းမွာ သဘာဝမက်ေၾကာင္း သူက ေျပာၾကားသည္။ သူကစံျပအျဖစ္ သူ႔လက္ထက္တြင္ မုဒိမ္းသမားတစ္ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၁၆ ႏွစ္ႏွင့္ ၈ လ ခ်ပစ္လိုက္သည္။

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား ႏိုင္ငံတြင္ ၿဗိတိသွ်ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ ခံယူထားေသာ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးကို သူမ၏ ဖခင္ျဖစ္သူက ေလွာင္အိမ္တစ္ခုထဲတြင္ ထည့္ပိတ္ထားမႈတစ္ခု ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဆြမ္းစီးတြင္ ေမြးဖြားသည့္ အသက္ ၂၁ ႏွစ္အ႐ြယ္ အမီနာအယ္လ္ဂ်က္ဖရီသည္ ၿဗိတိန္-ေဆာ္ဒီႏိုင္ငံသားအျဖစ္ ခံယူထားသူျဖစ္သည္။ သူမ၏ ဖခင္ျဖစ္သူ အသက္ ၆၂ ႏွစ္ အ႐ြယ္ရွိ မိုဟာမက္အယ္လ္ဂ်က္ဖရီက အဂၤလန္၊ ေဝးလ္စ္မွ လြန္ခဲ့သည့္ ေလးႏွစ္ခန္႔ကတည္းက သူ႔ကို ျပန္ေခၚသြားခဲ့သည္။ ေဆာ္ဒီတြင္ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ ဓေလ့စ႐ိုက္မ်ားအတိုင္း ေနထိုင္သည့္ သမီးကို ဖခင္ျဖစ္သူက သေဘာမက်ေသာေၾကာင့္ ေလွာင္အိမ္ထဲထည့္ကာ ေသာ့ခတ္ပိတ္ထားခဲ့သည္။

အမီနာသည္ တစ္ေန႔ သူ႔ဖခင္ အိမ္တြင္မရွိခိုက္ ေလွာင္အိမ္ထဲက ရေအာင္ထြက္လာၿပီး ရဲစခန္းကို ေရာက္လာသည္။ သူမတြင္ ႐ိုက္ႏွက္ထားသည့္ ဒဏ္ရာမ်ား ရွိေနသည့္အျပင္ ထမင္းမေကြၽးဘဲ ထားသည္မွာ ၾကာၿပီျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့သည္။

သူ႔ကို ေလွာင္အိမ္အတြင္း ထည့္သြင္းထားရသည့္ အေၾကာင္းမွာ မိမိခ်စ္သူႏွင့္ လက္မထပ္ရန္ တားျမစ္ျခင္းက စတင္ခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနကေတာ့ သူ႔ဖခင္က လုံၿခံဳေရးအတြက္ အာမခံခ်က္ မေပးလွ်င္ ၿဗိတိန္ျပန္ပို႔မည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အမီနာ၏ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈကို ေဆာ္ဒီအစိုးရက အသိအမွတ္မျပဳေပ။ ဖခင္ျဖစ္သူကလည္း သမီးျဖစ္သူကို ၿဗိတိန္သို႔ ျပန္ပို႔မည့္အေရးကို ကန္႔ကြက္ေနသည္။ အမီနာ၏ ေရွ႕ေနက ‘‘သမီးဆိုၿပီးေတာ့ မိန္းကေလး တစ္ေယာက္ရဲ႕ အခြင့္အေရးကို ပိတ္ပင္တားဆီးဖို႔ လုပ္ေနတယ္။ ၾကည့္ၾကေသးတာေပါ့’’ ဟု ႀကိမ္းဝါးထားသည္။

ဆီးရီးယား

ဆီးရီးယားႏိုင္ငံတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ ISIS တို႔က ဝတ္ဆင္ခိုင္းထားေသာ ဝတ္႐ုံရွည္မ်ားကို မီး႐ိႈ႕ဆႏၵျပမႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဝတ္႐ုံရွည္မ်ားကို မီး႐ိႈ႕ဆႏၵျပသည့္ ဗီဒီယိုမွတ္တမ္း အြန္လိုင္းေပၚတက္လာသည္။ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက -

“ကြၽန္မတို႔ကို ဒီလိုဟာႀကီးေတြ ဝတ္ရမယ္လို႔ တီထြင္ခဲ့တာ ေတာ္ေတာ္အသုံးမက်တာပဲ။ ကြၽန္မတို႔ဟာ လူသားေတြ။ ကြၽန္မတို႔မွာ လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိတယ္” ဟု အဝတ္ကို မီး႐ိႈ႕ရင္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းဗီဒီယိုမွတ္တမ္းကို ကာဒစ္ရွ္မွ Anha သတင္းေအဂ်င္စီကလည္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ မန္ဘစ္ၿမဳိ႕ေတာ္တြင္ ဝတ္႐ုံႀကီးမ်ားကို အမ်ဳိးသမီးမ်ားက မီး႐ိႈ႕ျခင္းအား ကေလးမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားက ေပ်ာ္ရႊင္စြာ လက္ခုပ္ၾသဘာ ေပးေနၾကသည္။

အျခားအမ်ဳိးသမီး တစ္ေယာက္ကလည္း မီး႐ိႈ႕ပြဲတြင္ အစၥလာမၼစ္ စစ္ေသြးႂကြ အၾကမ္းဖက္သမားတို႔သည္ ျပည္သူမ်ားအေပၚ မည္မွ် ႏွိပ္စက္ေစာ္ကား ေနၾကေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့သည္။

“သူတို႔(ISIS) ေတြဟာ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကို မၾကည့္ရ ဆိုၿပီးေတာ့လည္း တားျမစ္ၾကတယ္။ တယ္လီဖုန္းလည္း မေျပာရ၊ ကြၽန္မတို႔ဆီက အသားေတြလည္းယူ၊ ေပါင္မုန္႔ေတြလည္းယူ၊ ခုေတာ့ ကြၽန္မေတာ့ အငတ္ေနၾကရတယ္” ဟုလည္း အျခားအမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက ေျပာဆိုခဲ့သည္။

မန္ဘစ္ၿမဳိ႕ကို ဇူလိုင္လက စစ္ေသြးၾကြမ်ား သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ အမ်ဳိးသမီးတိုင္းကို ဝတ္႐ုံရွည္ႀကီးမ်ား ဝတ္ထားရန္ အမိန္႔ထုတ္ထားခဲ့သည္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ လမ္းထြက္လွ်င္ မ်က္လုံးေလာက္သာ ေဖာ္ထားၿပီး အားလုံး လုံၿခံဳေနရမည္ဟုလည္း စည္းကမ္းခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ထားခဲ့သည္။

အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားသည္ ဘာသာေရးကိစၥမ်ားကို ကိုင္တြယ္ေဆာင္႐ြက္ရန္ အထူးရဲမ်ားကို ခန္႔အပ္ထားၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ားအား လမ္းေပၚသို႔ အုပ္ထိန္းသူ အမ်ဳိးသားမ်ား မပါဘဲ မထြက္ရန္၊ လုံၿခံဳစြာ မဝတ္ဘဲ မထြက္ရန္ အမိန္႔မ်ားကို အမ်ဳိးသမီးထုက ေခတ္မမီေသာ အေတြးအျမင္မ်ားျဖစ္သည္ ဆိုကာ ဆန္႔က်င္ေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

(Ref: AFP, Times, Independent, Mail Online, ANHA)