News

POST TYPE

EXTRA

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီအတြက္ ႏိုင္ငံတကာေထာက္ပံ့မႈ ေလ်ာ့က်ျခင္းဂယက္
23-Nov-2018



အိပ္ခ်္အိုင္ဗီ (HIV/AIDS) အတြက္ ႏိုင္ငံတကာမွ ေတာင္းခံမႈေလ်ာ့နည္းလာၿပီး လူနာေတြကို က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးေနတဲ့ ကြန္ရက္အခ်ိဳ႕မွာ ဝန္ထမ္းအင္အားနဲ႔ ဝန္ေဆာင္မႈ ေလ်ာ့က်ေပးရေၾကာင္း လူနာေတြအေပၚ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးေနတဲ့ ကြန္ရက္အခ်ိဳ႕မွ သိရတယ္။ “ေရာဂါျဖစ္ႏႈန္းက်လာေတာ့ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈအရင္ကထက္ေလ်ာ့နည္းသြားတယ္။ လံုးဝရပ္သြားတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ အခ်ိဳ႕အပိုင္းေတြအတြက္ ရန္ပံုေငြမေပးေတာ့ဘူး။ ဟိုတုန္းက လူနာအတြက္ ေဆးဝါး၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေတြအျပင္ အာဟာရပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကူညီေထာက္ပံ့မႈေပးတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္း ရန္ပံုေငြ အကန္႔အသတ္အရ အခ်ိဳ႕ ေထာက္ပံ့မႈေလ်ာ့က်တယ္။ အဓိက လိုအပ္တဲ့ ေဆးဝါး၊ ေဆးကုသမႈအပိုင္းေတြ၊ ေထာက္ပံ့တာေတြမ်ားတယ္လို႔ တာဝန္ရွိသူက ဆိုတယ္။ လက္ရွိ (HIV/AIDS) ၊ တီဘီ၊ ငွက္ဖ်ားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ကူညီေစာင့္ေရွာက္မႈေတြကို ဂလိုဘယ္ဖန္ (Global Fund) က ကူညီလ်က္ရွိေၾကာင္း၊ က်န္းမာေရးဌာနနဲ႔အတူ ငွက္ဖ်ားကင္းစင္ေရး၊ တီဘီတိုက္ ဖ်က္ေရးရဲ႕ (HIV/AIDS) ကူးစက္ေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးကို ဦးတည္တဲ့ အမ်ိဳးသားမဟာဗ်ဴဟာ စီမံကိန္း (၂၀၀၆-၂၀၂၀) သံုးခုကို ေရးဆြဲ လုပ္ေဆာင္ေနရာ ယင္းလုပ္ငန္းအတြက္ (Global Fund) က ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္အထိ ရန္ပံုေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄၉၇ သန္း ပံ့ပိုးဖို႔ သေဘာတူထားတယ္ဆိုတယ္။ 

အိပ္ခ်္အိုင္ဗီ (HIV Human Immune Deficiency Virus) ဟာ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ (AIDS Aquried Immune Deficiency Syndrome) ေခၚ ခုခံမႈက်ဆင္းေရာဂါျဖစ္တယ္။ HIV ဟာ ေရာဂါရွိသူရဲ႕ ေသြး၊ အမ်ိဳးသားသုက္ရည္နဲ႔ သုက္ရည္ၾကည္၊ မိခင္ႏို႔ရည္၊ မိန္းမကိုယ္မွ ထြက္ရွိတဲ့ အရည္တို႔မွ ကူးစက္ခံရႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါရွိသူႏွင့္ လိင္တူလိင္ကြဲ ဆက္ဆံျခင္း၊ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ ေသြးေပက်န္ေနတဲ့ ေဆးထိုးအပ္၊ ခၽြန္ထက္တဲ့ကိရိယာမွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ျခင္း၊ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ မိခင္မွ သေႏၶသားကူးစက္ျခင္း၊ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့ ေသြးနဲ႔ ေသြးမွတစ္ဆင့္ ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ ပစၥည္းေတြ ကိုယ္ခႏၶာအတြင္း သြင္းမိျခင္းေၾကာင့္ ေရာဂါကူးစက္ေစတယ္။ HIV ပိုးဟာ ခႏၶာကိုယ္တြင္း ဝင္ေရာက္ၿပီးေနာက္ ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ ခုခံစြမ္းအားကို တျဖည္းျဖည္းဖ်က္ဆီးကာ ေသဆံုးတဲ့အထိ ျဖစ္ေစတယ္။ 

HIV ကို ၁၉၈၁ ခုႏွစ္က ကမၻာမွာ စတင္ေတြ႔ ရွိခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာ သေဘၤာ သားတစ္ဦးမွာ စတင္ေတြ႔ရွိခဲ့တယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာ ေရးအဖြဲ႔ (WHO) အဆိုအရ ၁၉၈၁-၂၀၀၅ ထိ HIV ေၾကာင့္ေသဆံုးသူေပါင္း ၂၅ သန္းေက်ာ္ရွိၿပီး ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏွစ္ကုန္မွာ တစ္ကမၻာလံုး HIV/AIDS ၃၄ သန္းရွိကာ အသစ္ကူးစက္မႈ ၂ ဒသမ ၇ သန္းရွိတယ္။ ႏွစ္စဥ္ HIV/AIDS နဲ႔ တျခားဆက္စပ္ေရာဂါေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၁ ဒသမ ၈ သန္းရွိတယ္။ 

ေရာဂါလကၡဏာေတြက HIV ဗိုင္းရပ္စ္ဝင္ေရာက္ၿပီး ၂-၄ ပတ္အတြင္း ေရာဂါကူးစက္ခံရသူဟာ တုပ္ေကြးျဖစ္သလို ေရာဂါလကၡဏာခံစားရတယ္။ ေရာဂါကူးစက္ၿပီး သံုးလအတြင္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ HIV ပိုးကို လူ႔ကိုယ္ခံအားစနစ္က ခုခံေခ်ဖ်က္ဖို႔ ႀကိဳးပမ္းမႈေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ မူလလကၡဏာ (Primary HIV Infection) ေခၚတယ္။ ယင္းအေျခအေနမွ အျခားသူတို႔ထံ ေရာဂါကူးစက္ႏိုင္တယ္။ ဖ်ားျခင္း၊ ခ်မ္းတုန္ ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္အနီကြက္ျဖစ္ျခင္း၊ ညဘက္ေခၽြးျပန္ျခင္း၊ ႂကြက္သားနာက်င္ျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ ျပန္ရည္ေၾကာ အက်ိတ္မ်ား ေရာင္ရမ္းျခင္း၊ ပါးစပ္အတြင္းမွ မွက္ခ႐ုအနာမ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္းတို႔ျဖစ္တယ္။ 

ဘယ္သူမဆို တစ္လထက္ပိုတဲ့ အဖ်ား၊ တစ္လထက္ပိုတဲ့ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ တစ္လထက္ပိုတဲ့ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ တစ္လအတြင္း အေလးခ်ိန္ ၁၀ ေပါင္ က်ဆင္းျခင္း အဓိကအခ်က္နဲ႔ သာမန္အခ်က္မ်ားျဖစ္တဲ့ ျပန္ရည္ဂလင္း (Lymph Glands) ႀကီးလာျခင္း ပါးစပ္မွ မွက္ခ႐ုအနာမ်ား ေပါက္ျခင္း၊ ခါးပတ္လည္ေရယုန္အနာမ်ား ေပါက္ျခင္းထဲက အဓိကႏွစ္ခ်က္နဲ႔ သာမန္တစ္ခ်က္နဲ႔ ေသြးစစ္ေဆးပါက HIV (Positive) ျဖစ္ရင္ HIV/AIDS လူနာ သတ္မွတ္တယ္။ 

HIV/AIDS ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးရွိ မရွိ စစ္ေဆးစမ္းသပ္နည္းမ်ားမွာ အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳတဲ့နည္းက လူ႔ခႏၶာကိုယ္မွ HIV ပိုးကို တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ထုတ္လုပ္တဲ့ ပဋိပစၥည္းကို သြယ္ဝိုက္နည္းနဲ႔စမ္းသပ္ျခင္း (ELISA WESTERN BLOT) ျဖစ္တယ္။ HIV ဗိုင္းရပ္စ္ တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ပဋိပစၥည္းက ခႏၶာကိုယ္မွ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ၃-၁၂ ပတ္ ၾကာျမင့္ႏိုင္တာေၾကာင့္ သံသယရွိသူကို ယခင္စစ္ေဆးၿပီး ၁၂ ပတ္ေက်ာ္မွ ျပန္လည္စစ္ေဆးသင့္တယ္။ ယင္းကို ဖုန္းကြယ္ကာလ (Window Period) လို႔ ေခၚတယ္။ တိုက္႐ိုက္စမ္းသပ္တဲ့နည္းက “ႏ်ဴကလစ္အက္စစ္ စမ္းသပ္နည္း”  (Nucleic Acid Amplification Test PCR, RNA) နဲ႔ စမ္းသပ္ႏိုင္ပါတယ္။ 

HIV/AIDS အတြက္ ကာကြယ္ေဆး မေပၚေသးဘူး။ ကုသေဆးက ခႏၶာကိုယ္ခုခံအား ျမႇင့္တင္ေဆး (ART) ပံုမွန္ေသာက္သံုးျခင္းနဲ႔ လူ႔ဘဝသက္တမ္းေစ့ေနႏိုင္ပါတယ္။ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ဖို႔ နည္းလမ္းေတြက လိင္အေပ်ာ္အပါးေရွာင္ျခင္း၊ မေရွာင္ႏိုင္ရန္အစြပ္ (Condom) သံုးျခင္း၊ အိမ္ေထာင္ရွိသူေတြ တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ က်င့္သံုးကာ အိမ္ေထာင္ဖက္အခ်င္းခ်င္း သစၥာရွိျခင္း၊ မူးယစ္ေဆးဝါး အေၾကာထဲထိုးျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း၊ မလိုအပ္ဘဲ ေဆးမထိုးဖို႔၊ ေဆးထိုးပါက တစ္ခါသံုး ေဆးထိုးအပ္သံုးဖို႔၊ ေရာဂါရွိတဲ့ မိခင္မွ သေႏၶသားမကူးစက္ေစေရး၊ မိခင္ႏို႔ရည္ (လံုးဝ) မတိုက္ဖို႔၊ HIV/AIDS သံသယရွိပါက နီးစပ္ရာ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းမွာ စစ္ေဆးဖို႔တို႔၊ တစ္ဦးမွ တစ္ဦး လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ျခင္း၊ ေပြ႔ဖက္ျခင္းတို႔မွ မကူးစက္ႏိုင္လို႔ ႏွစ္သိမ့္ကူညီအားေပးကာ ေဝဒနာရွင္ေတြ ပစ္ပယ္ျခင္းမျပဳဘဲ ၾကင္နာစြာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေပးသင့္ပါတယ္။ မိသားစုမွာပင္ ပစ္ပယ္ထားတာေတြ႔ရတယ္။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ INGO စစ္တမ္းအရ တစ္ေန႔မွာ လူဦးေရ ၃၀ ခန္႔ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီ ကူးစက္မႈရွိေနၿပီး မူးယစ္ေဆးစြဲသူၾကား ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္း ၂၉ ရာခိုင္ႏႈန္း အျမင့္ဆံုးျဖစ္ကာ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာနအေနနဲ႔ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ HIV/AIDS ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ကပ္ေရာဂါအျဖစ္မွ အဆံုးသတ္ဖို႔ လုပ္ေဆာင္လ်က္ ရွိေၾကာင္းနဲ႔ ကူးစက္ေရာဂါဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသားမဟာဗ်ဴဟာစီမံကိန္းအရ HIV/AIDS ကူးစက္ခံရႏိုင္ေျခရွိတဲ့ အဓိက အုပ္စုဝင္တို႔ရဲ႕ ရာခိုင္ႏႈန္း ၉၀ ကို က်န္းမာေရးဝန္ေဆာင္မႈမ်ား လက္လွမ္းမီရရွိေရး၊ (HIV/AIDS) ကူးစက္ခံထားရသူေတြအေနနဲ႔ ကိုယ္တိုင္ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးခံယူရမယ့္ အသိပညာေတြတိုးျမႇင့္ရရွိဖို႔၊ ေရာဂါသည္ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေဆးကုသမႈ ရရွိဖို႔၊ ေရာဂါပ်ံ႕ႏွံ႔မႈႏႈန္းကို ရာႏႈန္းျပည့္နီးပါး ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႔ ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိတယ္ဆိုတယ္။ HIV/AIDS အခ်ိဳ႕က ပုဂၢလိကအဖြဲ႔ (Global Fund) နဲ႔သာ ျပခ်င္ၾကပါတယ္။ ဘယ္လိုဆိုေစ HIV/AIDS ကူးစက္မႈ ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ေစေရးအတြက္ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာန၊ (Global Fund) တို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ေရာဂါရွာေဖြကုသျခင္း၊ ႏွစ္သိမ့္ေဆြးေႏြး က်န္းမာေရးပညာေပးျခင္းတို႔ လိုအပ္ေနမွာပဲျဖစ္တယ္။