News

POST TYPE

EXTRA

စင်ကာပူက မြန်မာလမ်းအမည်များ
24-Oct-2018


တစ်နေ့ မိတ်ဆွေတစ်ယောက်က စင်ကာပူမှာ မန္တလေးတို့၊ မော်လမြိုင်တို့၊ ပဲခူးတို့၊ ပြည်တို့ဆိုတဲ့ လမ်းအမည်တွေ ရှိတယ်လို့ ပြောလာတော့ စိတ်ထဲမှာ မဖြစ်နိုင်လောက်ဘူးလို့ တွေးမိတယ်။ မန္တလေးလောက်က ထားပါ။ မော်လမြိုင်၊ ပြည် စတဲ့မြို့နာမည်နဲ့ လမ်းတွေရှိတယ်ဆိုတော့ ဒါရေးထားတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာလုံးကို လိုရာဆွဲပြီး ပြောတာပဲလို့ တွက်မိတယ်။ တစ်လောကပဲ Little India ဘက်သွားရင်း ရန်ကုန်လမ်း (Rangoon Road) ဆိုပြီး အထင်အရှား လမ်းမကြီးတစ်ခုကိုတွေ့မိလို့ ဓာတ်ပုံရိုက်ယူမိလိုက်သေးတယ်။ ဆိုခဲ့သလို ရန်ကုန်၊ မန္တလေးဆိုတာ ကမ္ဘာသိမြို့ကြီးတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတော့ နိုင်ငံခြားမှာ ဒီအမည်တွေကိုယူပြီး သူတို့လမ်းအမည်ပေးတာ သိပ်ဆန်းလှ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါနဲ့ တစ်နေ့ စာရေးသူနဲ့မိတ်ဆွေဖြစ်သူ သူ့ကားနဲ့ စင်ကာပူ မြန်မာဘုန်းကြီးကျောင်း (Maha Sasana Ramsi Burmese Buddhist Temple) ဆီသွားရင်း မိတ်ဆွေဖြစ်သူက အနားဝန်းကျင်က မြန်မာမြို့ နာမည်တွေ ပေးထားတဲ့လမ်းတွေကို တစ်လမ်းချင်း ရှာဖွေလိုက်လံပြသပါတယ်။ ကားနဲ့သွားတာမို့လားတော့ မသိပါ။ လမ်းတွေက ရှုပ်ထွေးပြီး အကြောင်းမသိရင်တော့ ရှာဖို့မလွယ်ပါဘူး။ 

ပထမ မော်လမြိုင် (Moulmein Road) ဆိုတဲ့ လမ်းကိုတွေ့ပါတယ်။ နောက် ဧရာဝတီ (Irrawaddy) ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ လမ်းကို တွေ့တယ်။ နောက် ပဲခူး (Pegu) ဆိုပြီး လမ်းတစ်ခု တွေ့တယ်။ နောက် မန္တလေး (Mandalay) ဆိုတဲ့ လမ်းတွေ့တယ်။ နောက်တစ်ခါ ဗန်းမော် (Bhamo) ဆိုတဲ့လမ်း တွေ့တယ်ဗျာ။ နောက် ပြည် (Prome) ဆိုပြီး တွေ့ပြန်တယ်။ နောက် ရှမ်း (Shan) လမ်းဆိုပြီး တွေ့တယ်။ ထပ်ရှာရင် ကရင်လမ်းတို့၊ မွန်လမ်းတို့များ တွေ့လေမလား မသိပါ။ နောက်ထပ် ပုသိမ်ဆိုပြီး မြန်မာမြို့၊ ဒေသအမည်နဲ့ လမ်းတွေ ရှိသေးတယ်ဆိုပါတယ်။ ရှမ်း (Shan) ကတော့ ထားပါ။ မြန်မာရှမ်းကို ပြောချင်တာလည်း တခြားဘာသာစကားရဲ့ ရှမ်းကိုပြောချင်တာလား မသိဘူး။ ရေးထားတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံက ရှမ်းလိုပါပဲ။ ကိုယ်က သုတေသီ (Researcher) ဆိုတော့ လက်တွေ့သိမြင်ရမှ ယုံချင်တယ်လေ။ အခုက ဒီလောက် မြန်မာအမည်နဲ့ လမ်းတွေ တွေ့တယ်ဆိုတော့ တစ်ချိန်က မြန်မာတွေ စင်ကာပူကို ဘယ်လောက် အရောက်အပေါက်များခဲ့သလဲဆိုပြီး တွက်ဆမိတယ်။ အချို့ကတော့ တစ်ချိန်က ပုသိမ်တို့၊ မော်လမြိုင်တို့ဘက်က မြန်မာကုန်သည်တွေ ရေကြောင်းကနေ ကုန်သွယ်စီးပွားလုပ်ရင်း စင်ကာပူမှာ ရောက်ရှိနေထိုင် လမ်းအမည်တွေကို ကိုယ့်မြို့၊ ကိုယ်ရွာအမည်တွေ ပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကတော့ မြန်မာအချင်းချင်း ပါးစပ်ပြောပေါ့။ အင်တာနက်မှာရှာကြည့်တော့ စင်ကာပူရဲ့ မန္တလေး လမ်းဘက်မှာ မန္တလေးတာဝါ (ကွန်ဒိုမီနီယံ) တို့၊ မန္တလေးအိမ်ရာ (Mandalay Mansion) တို့ဆိုတာ ထပ်တွေ့တယ်။ နောက် Amber Road မှာ ၁၉၀၂ တုန်းက ဆောက်လုပ်ထားတဲ့ Mandalay Villa ဆိုတာ ရှိခဲ့ဖူးတယ်လို့ သိရတယ်။ ဓာတ်ပုံထဲမှာ တွေ့ရတာ ကြီးမားလှပတဲ့ ၂ ထပ်တိုက် ဘန်ဂလိုအိမ်ကြီးဖြစ်ပြီး ၁၉၈၃ မှာတော့ အဲဒီနေရာမှာ အခြားဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ ဖြိုချပစ်လိုက်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်တဲ့ စင်ကာပူဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း လီကွမ်ယူ (Lee Kuan Yew) ဟာ နောင် သူ့ ဇနီးဖြစ်လာမယ့် Kwa Geok Choo ကို ဒီ Mandalay Villa မှာ ပြုလုပ်တဲ့ ပါတီပွဲတစ်ခုမှာ လက်ထပ်ခွင့် တောင်းခံခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ 

အင်တာနက်က စင်ကာပူအစိုးရ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေ၊ သတင်းရင်းမြစ်တွေမှာလည်း ရှာကြည့်မိသလောက်တော့ ဒီမြန်မာအမည်နဲ့လမ်းတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို မတွေ့မိပါဘူး။ ရှာရင်းနဲ့ စင်ကာပူ ၁၄ မေလ ၂၀၁၄ မှာထုတ်ဝေတဲ့ စင်ကာပူက The Straits Times သတင်းစာကြီးမှာ “Singapore’s mini Myanmar” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ Corrie Tan ဆိုသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတစ်စောင်မှာ စင်ကာပူက မြန်မာလမ်းများရဲ့ သမိုင်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် အချက်အလက်အချို့ကို လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။ ဆောင်းပါးအစမှာ စင်ကာပူက Moulmein Road ဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံက စတုတ္ထအကြီးမားဆုံး မော်လမြိုင် (Mawlamyine) ကို ဆိုလိုတာဖြစ်တယ်လို့ ရေးသားရင်း စင်ကာပူမှာ Akyab Road (ယခင် စစ်တွေမြို့အမည်) ဆိုတာလည်း ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူမ ဆောင်းပါးအဆိုအရ စင်ကာပူက မြန်မာအမည်လမ်းတွေရဲ့ သမိုင်းက ဖြစ်နိုင်ခြေနှစ်ခုပေါ့။ တစ်ခုက ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွေမှာ အင်္ဂလိပ်က မြန်မာနဲ့ စစ်ပွဲတွေဖြစ်တယ်။ စစ်ပွဲမှာ မြို့တစ်မြို့သိမ်းမိရင် အဲဒီကာလတုန်းက အခြား အင်္ဂလိပ်ပိုင်နက်ဒေသတွေမှာ အခြားနိုင်ငံဒေသတွေက သိမ်းပိုက်ရရှိတဲ့ မြို့အမည်တွေကို လမ်းအမည်ပေးခဲ့ဖူးတဲ့ အစဉ်အလာ ရှိတယ်ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒါကတော့ မဖြစ်နိုင်လောက်ဘူးဆိုပြီး ဆောင်းပါးမှာ ပြန်ရေးထားပါတယ်။ အဲဒီလိုသာ မြို့တွေ အမည်လျှောက်ပေးရင် ဘယ်ပြီးလိမ့်မလဲ။ နောက် စဉ်းစားချက်တစ်ခုကတော့ ပိုပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။ အဲဒါက ၁၈၀၀ နှောင်းပိုင်း၊ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်လောက်က ထင်ရှားတဲ့ မြန်မာကြီးတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ဦးကျော်ဂေါင် (U Kyaw Gaung) ဆိုတဲ့သူက မြန်မာနိုင်ငံကနေ စင်ကာပူကို ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပါတယ်တဲ့။ သူဟာ အဲဒီတုန်းက စင်ကာပူက မြန်မာဘုန်းကြီးကျောင်းရဲ့ ဂေါပကတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး ၁၉၂၁ မှာ မန္တလေးမြို့က ၁၀ တန်လောက် အလေးချိန်ရှိတဲ့ စကျင်ကျောက် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို စင်ကာပူမြန်မာဘုန်းကြီးကျောင်းကို ပင့်ဆောင်လာခဲ့ဖူးတယ်ပေါ့။ သူကနေ စင်ကာပူက အာဏာပိုင်တွေကို လမ်းတွေမှာ မြန်မာမြို့အမည်တွေပေးဖို့ အကြံပြုခဲ့တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်တဲ့။ သူကပဲ ဆက်ပြီး စင်ကာပူက ရန်ကုန်လမ်း (Rangoon Road) နဲ့ မလှမ်းမကမ်းမှာ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး မြိတ်ကျွန်းစုကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုတဲ့ မြိတ်ကျွန်းစုလမ်း (Mergui Road) ဆိုတာ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်လို dk Mergui Archipelago ဆိုတာ မြန်မာလို မြိတ်ကျွန်းစုကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီဒုတိယစဉ်းစားချက်ကိုတော့ လက်ခံချင်ပါ တယ်။ စာရေးသူ တစ်လောက စင်ကာပူက အာရပ်လမ်း (Arab Street) ကိုရောက်တော့ အဲဒီအနား လမ်းအမည်တွေက အီရတ်နိုင်ငံမြို့တော် (Baghdad Street) တို့၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံက မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်တဲ့ (Kandahar) တို့ရဲ့ အမည်တွေ ဖြစ်နေတာ သတိပြုမိပါတယ်။ အဲဒီ အာရပ်လမ်းရဲ့ သမိုင်းကို လေ့လာကြည့်တော့ ၁၈၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ အဲဒီ အာရပ်လမ်းနဲ့ အနီးအနားတစ်ဝိုက်ကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကနေ စင်ကာပူကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်တဲ့ The Aljunied family လို့ အမည်တွင်တဲ့ ချမ်းသာကြွယ်ဝတဲ့ အာရပ်မိသားစုတစ်စုက ပိုင်ဆိုင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီတော့ အဲဒီအနီးအနားက လမ်းတွေလည်း အာရပ်အမည်နဲ့ လမ်းတွေ ဖြစ်ကုန်မှာပေါ့။ ရှင်သန်နေ ထိုင်ကြစဉ်ကာလ တိုက်ဆိုင်ခဲ့ကြရင် မြန်မာနိုင်ငံက ပြောင်းရွှေ့လာတယ်ဆိုတဲ့ ဦးကျော်ဂေါင်နဲ့ ဒီအာရပ် The Aljunied မိသားစုတောင် သူတို့ စင်ကာပူမှာ အဲဒီကာလတုန်းက မိတ်ဆွေတွေ ဖြစ်ချင်ဖြစ်နေမှာပေါ့။ မြန်မာကြီး ဦးကျော်ဂေါင်က အာရပ်ကြီးကို “မာမူကြီး” လို့ နှုတ်ဆက်ပြီး အာရပ်ကြီးကလည်း မြန်မာကြီးကို “ဦးလေး”လို့ အပြန်အလှန် ခေါ်ချင် ခေါ်ကြမှာပေါ့။ မြန်မာကြီးက အာရပ်ကြီးကို “အတ်စလားမို့ အလိုင်းကွမ်း” (As-Salamu-Alaykum) (ကျွန်တော်တို့ကတော့ “ဆလံမာရေးကိုး” လို့ နားထဲမှာ ကြားတတ်ပါတယ်) လို့ မွတ်ဆလင်လို နှုတ်ဆက်ပြီး အာရပ်ကြီးကလည်း မြန်မာကြီးကို “မင်္ဂလာပါ” လို့ နှုတ်ဆက်ချင် နှုတ်ဆက်မှာပေါ့။

စင်ကာပူ အင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက် တစ်ခုမှာတော့ စင်ကာပူနိုင်ငံ “Balestier” ရပ်ကွက်မှာရှိတဲ့ Tan Tock Seng Hospital (TTSH) အနားက လမ်းအတော်များများဟာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ဆက်နွှယ်နေတယ်၊ သိကြသလားဆိုပြီး မေးခွန်းထုတ်ထားပါတယ်။ အဲဒီဝက်ဘ်ဆိုက်အဆိုအရ ဒီ TTSH ဆေးရုံနားမှာ Bhamo (ဗန်းမော်)၊ Minbu (မင်းဘူး)၊ Martaban (မုတ္တမ)၊ Bassein (ပုသိမ်)၊ Akyab (စစ်တွေ)၊ Mandalay (မန္တလေး)၊ Moulmein (မော်လမြိုင်) စသဖြင့် နာမည်နဲ့ လမ်းတွေဆိုပြီး Bassein ဆိုတာ အခု မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပုသိမ်လို့ခေါ်တယ်။ Martaban ဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်တယ် စသဖြင့် ရေးသားထားပါတယ်။ အဲဒီ ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာပဲ အဲဒီလိုလမ်းတွေက မြန်မာအမည်တွေ ဖြစ်နေပေမယ့် ဒီလမ်းတွေရှိတဲ့  “Balestier” ရပ်ကွက် အမည်ကတော့ မြန်မာအမည် မဟုတ်ဘူး၊ စင်ကာပူမှာ ၁၈၃၇ ကနေ ၁၈၅၂ အထိနေသွားခဲ့တဲ့ အမေရိကန်အရာရှိ တစ်ယောက်ရဲ့ (Joseph Balestier) ရဲ့ အမည်ဖြစ်တယ်။ ရပ်ကွက်အမည်နဲ့ ရပ်ကွက်ထဲက လမ်းတွေ ဘာမှ ဆက်စပ်မှု မရှိဘူးဆိုပြီး ရေးသားထားပါတယ်။ စင်ကာပူမှာ လမ်းတွေကို အခုလို ပြည်ပနိုင်ငံက မြို့အမည်တွေ၊ လူအမည်တွေပေးတာ မဆန်းဘူး။ ဒါဟာ စင်ကာပူအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေနဲ့ ဘယ်လိုရင်းနှီး ချစ်ကြည်စွာ နေထိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြဆိုနေတယ်လို့ ဆောင်းပါးအဆုံးမှာ ရေးသားထားပါတယ်။ 

ဒါနဲ့ စင်ကာပူက လမ်းအမည်တွေကို အင်တာနက်က တစ်ဆင့်ဆက်ပြီး လေ့လာနေမိတယ်။ Remember Singapore ဆိုတဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ “Singapore’s Grandfathers’ Roads – Legacies of Our Pioneers” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေအမည်နဲ့ အမည်မှည့်ခေါ်ထားတဲ့ လမ်းတွေ စင်ကာပူနိုင်ငံမှာ ၂၀၀ ကျော်လောက်ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားရင် https://remembersingapore.org/2014/01/09/pioneer-names-in-singapore-streets/ မှာ စင်ကာပူက လမ်းနာမည်တွေကို တစ်ခေတ်တစ်ခါက ထင်ရှားတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်းတွေနဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး လေ့လာဖတ်ရှု နိုင်ပါတယ်။ ကဲ စာရေးသူတို့ မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့မှာရော ထင်ရှားတဲ့ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ နာမည်နဲ့လမ်းတွေ ဘယ်နှလမ်းများ ရှိပါသလဲ။ သိရင် ဖြေပေးကြပါ။  

အောင်အောင် (IR)
ခေတ္တ စင်ကာပူ



  • VIA