News

POST TYPE

EXTRA

စင္ကာပူက ျမန္မာလမ္းအမည္မ်ား
24-Oct-2018



တစ္ေန႔ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က စင္ကာပူမွာ မႏၲေလးတို႔၊ ေမာ္လၿမိဳင္တို႔၊ ပဲခူးတို႔၊ ျပည္တို႔ဆိုတဲ့ လမ္းအမည္ေတြ ရွိတယ္လို႔ ေျပာလာေတာ့ စိတ္ထဲမွာ မျဖစ္ႏိုင္ေလာက္ဘူးလို႔ ေတြးမိတယ္။ မႏၲေလးေလာက္က ထားပါ။ ေမာ္လၿမိဳင္၊ ျပည္ စတဲ့ၿမိဳ႕နာမည္နဲ႔ လမ္းေတြရွိတယ္ဆိုေတာ့ ဒါေရးထားတဲ့ အဂၤလိပ္စာလံုးကို လိုရာဆြဲၿပီး ေျပာတာပဲလို႔ တြက္မိတယ္။ တစ္ေလာကပဲ Little India ဘက္သြားရင္း ရန္ကုန္လမ္း (Rangoon Road) ဆိုၿပီး အထင္အရွား လမ္းမႀကီးတစ္ခုကိုေတြ႔မိလို႔ ဓာတ္ပံု႐ိုက္ယူမိလိုက္ေသးတယ္။ ဆိုခဲ့သလို ရန္ကုန္၊ မႏၲေလးဆိုတာ ကမၻာသိၿမိဳ႕ႀကီးေတြ ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံျခားမွာ ဒီအမည္ေတြကိုယူၿပီး သူတို႔လမ္းအမည္ေပးတာ သိပ္ဆန္းလွ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါနဲ႔ တစ္ေန႔ စာေရးသူနဲ႔မိတ္ေဆြျဖစ္သူ သူ႔ကားနဲ႔ စင္ကာပူ ျမန္မာဘုန္းႀကီးေက်ာင္း (Maha Sasana Ramsi Burmese Buddhist Temple) ဆီသြားရင္း မိတ္ေဆြျဖစ္သူက အနားဝန္းက်င္က ျမန္မာၿမိဳ႕ နာမည္ေတြ ေပးထားတဲ့လမ္းေတြကို တစ္လမ္းခ်င္း ရွာေဖြလိုက္လံျပသပါတယ္။ ကားနဲ႔သြားတာမို႔လားေတာ့ မသိပါ။ လမ္းေတြက ႐ႈပ္ေထြးၿပီး အေၾကာင္းမသိရင္ေတာ့ ရွာဖို႔မလြယ္ပါဘူး။ 

ပထမ ေမာ္လၿမိဳင္ (Moulmein Road) ဆိုတဲ့ လမ္းကိုေတြ႔ပါတယ္။ ေနာက္ ဧရာဝတီ (Irrawaddy) ဆိုတဲ့ အမည္နဲ႔ လမ္းကို ေတြ႔တယ္။ ေနာက္ ပဲခူး (Pegu) ဆိုၿပီး လမ္းတစ္ခု ေတြ႔တယ္။ ေနာက္ မႏၲေလး (Mandalay) ဆိုတဲ့ လမ္းေတြ႔တယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ဗန္းေမာ္ (Bhamo) ဆိုတဲ့လမ္း ေတြ႔တယ္ဗ်ာ။ ေနာက္ ျပည္ (Prome) ဆိုၿပီး ေတြ႔ျပန္တယ္။ ေနာက္ ရွမ္း (Shan) လမ္းဆိုၿပီး ေတြ႔တယ္။ ထပ္ရွာရင္ ကရင္လမ္းတို႔၊ မြန္လမ္းတို႔မ်ား ေတြ႔ေလမလား မသိပါ။ ေနာက္ထပ္ ပုသိမ္ဆိုၿပီး ျမန္မာၿမိဳ႕၊ ေဒသအမည္နဲ႔ လမ္းေတြ ရွိေသးတယ္ဆိုပါတယ္။ ရွမ္း (Shan) ကေတာ့ ထားပါ။ ျမန္မာရွမ္းကို ေျပာခ်င္တာလည္း တျခားဘာသာစကားရဲ႕ ရွမ္းကိုေျပာခ်င္တာလား မသိဘူး။ ေရးထားတဲ့ အဂၤလိပ္စာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ရွမ္းလိုပါပဲ။ ကိုယ္က သုေတသီ (Researcher) ဆိုေတာ့ လက္ေတြ႔သိျမင္ရမွ ယံုခ်င္တယ္ေလ။ အခုက ဒီေလာက္ ျမန္မာအမည္နဲ႔ လမ္းေတြ ေတြ႔တယ္ဆိုေတာ့ တစ္ခ်ိန္က ျမန္မာေတြ စင္ကာပူကို ဘယ္ေလာက္ အေရာက္အေပါက္မ်ားခဲ့သလဲဆိုၿပီး တြက္ဆမိတယ္။ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ တစ္ခ်ိန္က ပုသိမ္တို႔၊ ေမာ္လၿမိဳင္တို႔ဘက္က ျမန္မာကုန္သည္ေတြ ေရေၾကာင္းကေန ကုန္သြယ္စီးပြားလုပ္ရင္း စင္ကာပူမွာ ေရာက္ရွိေနထိုင္ လမ္းအမည္ေတြကို ကိုယ့္ၿမိဳ႕၊ ကိုယ္႐ြာအမည္ေတြ ေပးခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါကေတာ့ ျမန္မာအခ်င္းခ်င္း ပါးစပ္ေျပာေပါ့။ အင္တာနက္မွာရွာၾကည့္ေတာ့ စင္ကာပူရဲ႕ မႏၲေလး လမ္းဘက္မွာ မႏၲေလးတာဝါ (ကြန္ဒိုမီနီယံ) တို႔၊ မႏၲေလးအိမ္ရာ (Mandalay Mansion) တို႔ဆိုတာ ထပ္ေတြ႔တယ္။ ေနာက္ Amber Road မွာ ၁၉၀၂ တုန္းက ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ Mandalay Villa ဆိုတာ ရွိခဲ့ဖူးတယ္လို႔ သိရတယ္။ ဓာတ္ပံုထဲမွာ ေတြ႔ရတာ ႀကီးမားလွပတဲ့ ၂ ထပ္တိုက္ ဘန္ဂလိုအိမ္ႀကီးျဖစ္ၿပီး ၁၉၈၃ မွာေတာ့ အဲဒီေနရာမွာ အျခားေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ဖို႔ ၿဖိဳခ်ပစ္လိုက္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ကြယ္လြန္သြားၿပီျဖစ္တဲ့ စင္ကာပူဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း လီကြမ္ယူ (Lee Kuan Yew) ဟာ ေနာင္ သူ႔ ဇနီးျဖစ္လာမယ့္ Kwa Geok Choo ကို ဒီ Mandalay Villa မွာ ျပဳလုပ္တဲ့ ပါတီပြဲတစ္ခုမွာ လက္ထပ္ခြင့္ ေတာင္းခံခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ 

အင္တာနက္က စင္ကာပူအစိုးရ သမိုင္းဆိုင္ရာ ဝက္ဘ္ဆိုက္ေတြ၊ သတင္းရင္းျမစ္ေတြမွာလည္း ရွာၾကည့္မိသေလာက္ေတာ့ ဒီျမန္မာအမည္နဲ႔လမ္းေတြရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းကို မေတြ႔မိပါဘူး။ ရွာရင္းနဲ႔ စင္ကာပူ ၁၄ ေမလ ၂၀၁၄ မွာထုတ္ေဝတဲ့ စင္ကာပူက The Straits Times သတင္းစာႀကီးမွာ “Singapore’s mini Myanmar” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ Corrie Tan ဆိုသူ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးေရးတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ေစာင္မွာ စင္ကာပူက ျမန္မာလမ္းမ်ားရဲ႕ သမိုင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စိတ္ဝင္စားဖြယ္ အခ်က္အလက္အခ်ိဳ႕ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိရပါတယ္။ ေဆာင္းပါးအစမွာ စင္ကာပူက Moulmein Road ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံက စတုတၳအႀကီးမားဆံုး ေမာ္လၿမိဳင္ (Mawlamyine) ကို ဆိုလိုတာျဖစ္တယ္လို႔ ေရးသားရင္း စင္ကာပူမွာ Akyab Road (ယခင္ စစ္ေတြၿမိဳ႕အမည္) ဆိုတာလည္း ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူမ ေဆာင္းပါးအဆိုအရ စင္ကာပူက ျမန္မာအမည္လမ္းေတြရဲ႕ သမိုင္းက ျဖစ္ႏိုင္ေျခႏွစ္ခုေပါ့။ တစ္ခုက ၁၈၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြမွာ အဂၤလိပ္က ျမန္မာနဲ႔ စစ္ပြဲေတြျဖစ္တယ္။ စစ္ပြဲမွာ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕သိမ္းမိရင္ အဲဒီကာလတုန္းက အျခား အဂၤလိပ္ပိုင္နက္ေဒသေတြမွာ အျခားႏိုင္ငံေဒသေတြက သိမ္းပိုက္ရရွိတဲ့ ၿမိဳ႕အမည္ေတြကို လမ္းအမည္ေပးခဲ့ဖူးတဲ့ အစဥ္အလာ ရွိတယ္ေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဒါကေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ေလာက္ဘူးဆိုၿပီး ေဆာင္းပါးမွာ ျပန္ေရးထားပါတယ္။ အဲဒီလိုသာ ၿမိဳ႕ေတြ အမည္ေလွ်ာက္ေပးရင္ ဘယ္ၿပီးလိမ့္မလဲ။ ေနာက္ စဥ္းစားခ်က္တစ္ခုကေတာ့ ပိုၿပီး ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိပါတယ္။ အဲဒါက ၁၈၀၀ ေႏွာင္းပိုင္း၊ ၁၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ဝန္းက်င္ေလာက္က ထင္ရွားတဲ့ ျမန္မာႀကီးတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ ဦးေက်ာ္ေဂါင္ (U Kyaw Gaung) ဆိုတဲ့သူက ျမန္မာႏိုင္ငံကေန စင္ကာပူကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕လာခဲ့ပါတယ္တဲ့။ သူဟာ အဲဒီတုန္းက စင္ကာပူက ျမန္မာဘုန္းႀကီးေက်ာင္းရဲ႕ ေဂါပကတစ္ဦးလည္းျဖစ္ၿပီး ၁၉၂၁ မွာ မႏၲေလးၿမိဳ႕က ၁၀ တန္ေလာက္ အေလးခ်ိန္ရွိတဲ့ စက်င္ေက်ာက္ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္တစ္ဆူကို စင္ကာပူျမန္မာဘုန္းႀကီးေက်ာင္းကို ပင့္ေဆာင္လာခဲ့ဖူးတယ္ေပါ့။ သူကေန စင္ကာပူက အာဏာပိုင္ေတြကို လမ္းေတြမွာ ျမန္မာၿမိဳ႕အမည္ေတြေပးဖို႔ အႀကံျပဳခဲ့တာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္တဲ့။ သူကပဲ ဆက္ၿပီး စင္ကာပူက ရန္ကုန္လမ္း (Rangoon Road) နဲ႔ မလွမ္းမကမ္းမွာ တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီး ၿမိတ္ကၽြန္းစုကို ရည္ၫႊန္းေခၚဆိုတဲ့ ၿမိတ္ကၽြန္းစုလမ္း (Mergui Road) ဆိုတာ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အဂၤလိပ္လို dk Mergui Archipelago ဆိုတာ ျမန္မာလို ၿမိတ္ကၽြန္းစုကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ 

ဒီဒုတိယစဥ္းစားခ်က္ကိုေတာ့ လက္ခံခ်င္ပါ တယ္။ စာေရးသူ တစ္ေလာက စင္ကာပူက အာရပ္လမ္း (Arab Street) ကိုေရာက္ေတာ့ အဲဒီအနား လမ္းအမည္ေတြက အီရတ္ႏိုင္ငံၿမိဳ႕ေတာ္ (Baghdad Street) တို႔၊ အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံက ၿမိဳ႕ႀကီးတစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္တဲ့ (Kandahar) တို႔ရဲ႕ အမည္ေတြ ျဖစ္ေနတာ သတိျပဳမိပါတယ္။ အဲဒီ အာရပ္လမ္းရဲ႕ သမိုင္းကို ေလ့လာၾကည့္ေတာ့ ၁၈၀၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြမွာ အဲဒီ အာရပ္လမ္းနဲ႔ အနီးအနားတစ္ဝိုက္ကို အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသကေန စင္ကာပူကို ေျပာင္းေ႐ႊ႕ေနထိုင္တဲ့ The Aljunied family လို႔ အမည္တြင္တဲ့ ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝတဲ့ အာရပ္မိသားစုတစ္စုက ပိုင္ဆိုင္ခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒီေတာ့ အဲဒီအနီးအနားက လမ္းေတြလည္း အာရပ္အမည္နဲ႔ လမ္းေတြ ျဖစ္ကုန္မွာေပါ့။ ရွင္သန္ေန ထိုင္ၾကစဥ္ကာလ တိုက္ဆိုင္ခဲ့ၾကရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ေျပာင္းေ႐ႊ႕လာတယ္ဆိုတဲ့ ဦးေက်ာ္ေဂါင္နဲ႔ ဒီအာရပ္ The Aljunied မိသားစုေတာင္ သူတို႔ စင္ကာပူမွာ အဲဒီကာလတုန္းက မိတ္ေဆြေတြ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနမွာေပါ့။ ျမန္မာႀကီး ဦးေက်ာ္ေဂါင္က အာရပ္ႀကီးကို “မာမူႀကီး” လို႔ ႏႈတ္ဆက္ၿပီး အာရပ္ႀကီးကလည္း ျမန္မာႀကီးကို “ဦးေလး”လို႔ အျပန္အလွန္ ေခၚခ်င္ ေခၚၾကမွာေပါ့။ ျမန္မာႀကီးက အာရပ္ႀကီးကို “အတ္စလားမို႔ အလိုင္းကြမ္း” (As-Salamu-Alaykum) (ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေတာ့ “ဆလံမာေရးကိုး” လို႔ နားထဲမွာ ၾကားတတ္ပါတယ္) လို႔ မြတ္ဆလင္လို ႏႈတ္ဆက္ၿပီး အာရပ္ႀကီးကလည္း ျမန္မာႀကီးကို “မဂၤလာပါ” လို႔ ႏႈတ္ဆက္ခ်င္ ႏႈတ္ဆက္မွာေပါ့။

စင္ကာပူ အင္တာနက္ဝက္ဘ္ဆိုက္ တစ္ခုမွာေတာ့ စင္ကာပူႏိုင္ငံ “Balestier” ရပ္ကြက္မွာရွိတဲ့ Tan Tock Seng Hospital (TTSH) အနားက လမ္းအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနတယ္၊ သိၾကသလားဆိုၿပီး ေမးခြန္းထုတ္ထားပါတယ္။ အဲဒီဝက္ဘ္ဆိုက္အဆိုအရ ဒီ TTSH ေဆး႐ံုနားမွာ Bhamo (ဗန္းေမာ္)၊ Minbu (မင္းဘူး)၊ Martaban (မုတၱမ)၊ Bassein (ပုသိမ္)၊ Akyab (စစ္ေတြ)၊ Mandalay (မႏၲေလး)၊ Moulmein (ေမာ္လၿမိဳင္) စသျဖင့္ နာမည္နဲ႔ လမ္းေတြဆိုၿပီး Bassein ဆိုတာ အခု ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပုသိမ္လို႔ေခၚတယ္။ Martaban ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္တယ္ စသျဖင့္ ေရးသားထားပါတယ္။ အဲဒီ ဝက္ဘ္ဆိုက္မွာပဲ အဲဒီလိုလမ္းေတြက ျမန္မာအမည္ေတြ ျဖစ္ေနေပမယ့္ ဒီလမ္းေတြရွိတဲ့  “Balestier” ရပ္ကြက္ အမည္ကေတာ့ ျမန္မာအမည္ မဟုတ္ဘူး၊ စင္ကာပူမွာ ၁၈၃၇ ကေန ၁၈၅၂ အထိေနသြားခဲ့တဲ့ အေမရိကန္အရာရွိ တစ္ေယာက္ရဲ႕ (Joseph Balestier) ရဲ႕ အမည္ျဖစ္တယ္။ ရပ္ကြက္အမည္နဲ႔ ရပ္ကြက္ထဲက လမ္းေတြ ဘာမွ ဆက္စပ္မႈ မရွိဘူးဆိုၿပီး ေရးသားထားပါတယ္။ စင္ကာပူမွာ လမ္းေတြကို အခုလို ျပည္ပႏိုင္ငံက ၿမိဳ႕အမည္ေတြ၊ လူအမည္ေတြေပးတာ မဆန္းဘူး။ ဒါဟာ စင္ကာပူအေနနဲ႔ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ဘယ္လိုရင္းႏွီး ခ်စ္ၾကည္စြာ ေနထိုင္တယ္ဆိုတာကို ျပဆိုေနတယ္လို႔ ေဆာင္းပါးအဆံုးမွာ ေရးသားထားပါတယ္။ 

ဒါနဲ႔ စင္ကာပူက လမ္းအမည္ေတြကို အင္တာနက္က တစ္ဆင့္ဆက္ၿပီး ေလ့လာေနမိတယ္။ Remember Singapore ဆိုတဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုက္မွာ “Singapore’s Grandfathers’ Roads – Legacies of Our Pioneers” ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ထင္ရွားတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြအမည္နဲ႔ အမည္မွည့္ေခၚထားတဲ့ လမ္းေတြ စင္ကာပူႏိုင္ငံမွာ ၂၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ စိတ္ဝင္စားရင္ https://remembersingapore.org/2014/01/09/pioneer-names-in-singapore-streets/ မွာ စင္ကာပူက လမ္းနာမည္ေတြကို တစ္ေခတ္တစ္ခါက ထင္ရွားတဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ ဘဝဇာတ္ေၾကာင္းေတြနဲ႔ ယွဥ္တြဲၿပီး ေလ့လာဖတ္႐ႈ ႏိုင္ပါတယ္။ ကဲ စာေရးသူတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာေရာ ထင္ရွားတဲ့ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ နာမည္နဲ႔လမ္းေတြ ဘယ္ႏွလမ္းမ်ား ရွိပါသလဲ။ သိရင္ ေျဖေပးၾကပါ။  

ေအာင္ေအာင္ (IR)
ေခတၱ စင္ကာပူ