News

POST TYPE

EDITORIAL

ရွှေတိဂုံကိုမြင်လျှင် (Weekly, Vol-12/No-25)
17-Jul-2016
မှနမှာနိုငငှံတှငှ အထငရှှားဆုံး၊ အကှောကှှားဆုံး၊ လူသိအမှားဆုံး၊ နေ့စဉလှာရောကသှည့ှ ပရိသတအှမှားဆုံး၊ လှူဒါနှးသည့ှ ဝငငှှရရှေိမှု အမှားဆုံး၊ နိုငငှံ၏ အထိမှးအမှတှ သငှကှတေ အဖှဈဆုံးကို ပှပါဆိုလှှငှ ရှှတေိဂုံစတေီတောကှို ညှှနပှှရမညှ ဖှဈသညှ။

ထို့အပှငှ ရှှတေိဂုံစတေီတောတှှငှ ကပလှှူပူဇောထှားသော ရှှပှေား၊ ရှှသငှှကနှေးမှား၏ စုစုပေါငှး အလေးခှိနမှှာ ၂၇ မကထှရဈတနအှထိ ရှိနရော ကမဘှာပေါတှှငှ ရှှအမှေားဆုံး စုဝေးနသေော စတေီတောဟှုလညှး သတမှှတနှိုငသှညှ။

ရှေးယခငှ ခတှအဆကဆှကကှေမူ ရှှတေိဂုံစတေီတောကှှီး၏ ကိဈစအဝဝကို ပှညသှူအမှားက ကှညညှိုလေးစားသည့ှ၊ သိကခှာသမာဓိနှင့ှ ပှည့စှုံသော မှို့မိ၊ မှို့ဖ လူကှီးမှား ပါဝငသှည့ှ ဂေါပကအဖှဲ့က စီမံခန့ခှှဲခဲ့ကှသညှ။

၁၉၉၀ ပှည့လှှနနှှဈ နောကပှိုငှးတှငမှူ ဂေါပကအဖှဲ့ကို တပမှတောအှငှိမှးစား အရာရှိကှီးမှား အစားထိုး ဝငရှောကလှာပှီးနောကှ အာဏာပိုငတှို့၏ စှကဖှကမှှုဖှင့ှ ‘အနိဈစ’ ကို အခှခေံသော ဗုဒဓှ၏ ဓမမှနှင့ှ ခှိနစှကကှှည့လှှှငှ မဆီလှောသှည့ှ ရှှတေိဂုံစတေီတောှ ‘ထာဝရ’ ဘကစှုံပှုပှငမှှမှးမံရေး ခေါငှးစဉတှပကှာ ရှေးဟောငှးအနုလကရှာမှားကို တဈခုခငှှး ဖှုတခှလှှဲလှယမှှု လုပငှနှးမှား စတငလှုပဆှောငခှဲ့သညှ။

ရှှတေိဂုံစတေီတောရှှိ သမိုငှးဝငတှနစှောငှးမှား၊ အာရုံခံဇရပမှှား၊ အတကလှှခေါး စောငှးတနှးမှားရှိ တနဖှိုးမဖှတနှိုငသှော၊ မတုပနိုငသှော သဈသားရုပလှုံးကှှ ပနှးပုလကရှာမှား၊ ခှူးပနှး၊ ခှူးနှယှ၊ ကနုတမှှား၊ စုလဈမှနှးခှှနမှှား ပါဝငသှည့ှ ရှေးဟောငှးသဈသားလကရှာမှနမှှား၊ ဗိသုကာလကရှာမှား ပှောကကှှယသှှားခဲ့ပှီး ယငှးနရောမှားတှငှ မညသှည့သှံဖှူတနှးတှငမှဆို မညသှည့အှခှိနတှှငမှဆို ထုတလှုပနှိုငသှည့ှ အရောငတှဝငှးဝငှး တောကနှသညှေ့ သံဖှူ၊ ရှှရေောငကှနုတှ၊ စုလဈမှနှးခှှနမှှား အစားထိုး ဝငရှောကနှပသညှေေ။

ရှှတေိဂုံစတေီတောကှို တကရှောကနှိုငသှော စောငှးတနှးလေးသှယသှညှ တညဆှောကစှဉကှပငှ ဘုရားဖူးမှားနှင့ှ ဈေးသညမှှား လဝငလှထှကှေေ ကောငှးကောငှး၊ အလငှးရောငှ လုံလုံလောကလှောကှ ရရှိစရနှေ မှင့မှားခန့ညှားသည့ှ ဗိသုကာ လကရှာမှနဖှှင့ှ တညဆှောကထှားခဲ့ခှငှး ဖှဈသည့အှတှကှ နေ့ခငှးအခှိနမှှားတှငှ လှှပစှဈမီး ထှနှးစရာ မလိုပေ။

တောငဘှကမှုခအှတကှ စောငှးတနှးကို အသဈပှနလှညှ တညဆှောကှ ပှုပှငလှိုကသှောအခါ မူလအမှင့ပှထကှေ နိမ့သှှားသည့အှပှငှ စောငှးတနှးအဝငထှိပတှှငှ မုခှဦးတဈခု ပိတှ၍ ဆောကလှိုကသှည့အှတှကှ လကရှှိမှငရှသည့အှတိုငှး နေ့ခငှး လှှပစှဈမီး ပကှသှှားပါက အလငှးရောငှ လုံလောကစှှာ မရရှိတော့သည့အှပှငှ လဝငလှထှကှေေ မကောငှးခှငှးကှောင့ှ ယငှးစောငှးတနှးမှ တကသှည့အှခါ အသကရှှု မဝသကဲ့သို့ ခံစားရပသညှေ။

အနီးစပဆှုံးအားဖှင့ှ ပါလီမနှ ဒီမိုကရစေီခတှေ မတိုငမှီက သိမကှှီးဈေးမှ ဈေးသူ၊ ဈေးသားမှား နေ့စဉှ နှဈပှားစီ စုဆောငှး၍ ဆောကလှုပလှှူဒါနှးထားသော ဂနထှဝငဆှနစှှာ မှင့မှားခန့ထှညလှှသည့ှ နှဈပှားတနစှောငှးခေါှ အနောကဘှကှ လှခေါးစောငှးတနှး၊ မုခှဦး၊ ခှငှသှေ့ကှီး နှဈကောငတှို့၏ လကရှာမှနနှှင့ှ တောငဘှကမှုခှ၊ စောငှးတနှးတို့ နှိုငှးယှဉကှှည့နှိုငပှသညှေ။

ရှှတေိဂုံသညှ စငစှဈအားဖှင့ှ မှတဗှုဒဓှ၏ အဆုံးအမကို လေးနကစှှာ ခံယူကငှ့သှုံးသော မှနမှာတို့၏ မှတစှှာဘုရားအပေါှ မညမှှှ ကှညညှိုကှောငှး၊ သဒဒှါတရား ထကသှနကှှောငှး ပှသနသညှေ့ လကတှှေ့သာဓကတဈရပှ ဖှဈပှီး မှတဗှုဒဓှကို ရညညှှှနှး၍ ရှှတေိဂုံစတေီတောတှှငှ လှူဒါနှးမှု အစုစုသညှ လှူဒါနှးသူမှား၏ မကှမှှောကှ၊ အနာဂတနှှင့ှ သံသရာ ခရီးအတှကှ အထောကအှပံ့ကောငှးမှား ဖှဈသညှ။

သို့သောှ လတတှလောအားဖှင့ှ ဆငှးရဲနုံခှာလှသော ပှညသှူအမှားစု ရှိနသေော နိုငငှံတဈခုအတှကှ ရှှကှေောငှးပှောငပှှောငှ ဝမှးခေါငခှေါငှ သဘောမှိုး ဖှဈမသှားစရေေးအတှကှ ရှှတေိဂုံ ဖောငဒှေးရှငှးကဲ့သို့ အဖှဲ့အစညှးမှိုး ထူထောငကှာ ဘာသာရေးအပှငှ၊ ပညာရေး၊ ကနှှးမာရေး ပါဝငသှော လူမှုရေး နယပှယမှှားကိုလညှး စှန့ကှှဲလှူဒါနှးခှငှးဖှင့ှ နိုငငှံတညဆှောကရှေးတှငှ ဗုဒဓှအလိုကှ အလှူဒါနဖှင့ှ ပါဝငကှူညီနိုငကှှောငှး မတှတောဖှင့ှ အကှံပှု တိုကတှှနှးအပပှသညှေ။

အယဒှီတာ (၁၃-၇-၂၀၁၆)