News

POST TYPE

EDITOR PICK POST

အေနာက္ေတာင္မုတ္သုံ ဝင္ေရာက္ျခင္း
16-May-2017 tagged as မိုးေလဝသ

ျမန္မာႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းေဒသမ်ား ျဖစ္သည့္ တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီး၊ မြန္ျပည္နယ္ႏွင့္ ကရင္ျပည္နယ္သို႔ အေနာက္ေတာင္ မုတ္သုံေလသည္ ေမလ ၁၅ ရက္ေန႔မွ ေမလ ၂၀ ရက္ေန႔ အတြင္း စတင္ဝင္ေရာက္မည္ ျဖစ္ရာ အေနာက္ေတာင္မုတ္သုံေလ ဝင္ေရာက္မႈ အေျခအေနႏွင့္ မိုးဦး၊ မိုးလယ္၊ မိုးေႏွာင္းကာလ ျဖစ္ေပၚတတ္သည့္ မိုးေလဝသျဖစ္စဥ္မ်ားအေပၚ မိုးေလဝသပညာရွင္မ်ား၏ သုံးသပ္ေျပာဆိုထားမႈကို ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

“တစ္ႏွစ္နဲ႔ တစ္ႏွစ္ မုတ္သုံမိုး ရရွိမႈကလည္း အခုေနာက္ပိုင္း ေျပာင္းလဲမႈ သိသာလာတယ္”
ဦးေက်ာ္လြင္ဦး (ညႊန္ၾကားေရးမွဴး၊ မိုးေလဝသႏွင့္ ဇလေဗဒ ညႊန္ၾကားမႈ ဦးစီးဌာန)

မိုးဦးကာလ တစ္လခြဲေလာက္ ၾကာတတ္တယ္။ ဇြန္လကုန္အထိေပါ့။ ျမန္မာႏိုင္ငံေအာက္ပိုင္းမွာ မိုးပိုႏိုင္တယ္။ မုတ္သုံမုန္တိုင္းငယ္ ႏွစ္ႀကိမ္ျဖစ္ႏိုင္ၿပီးေတာ့ ျမစ္ေရေတြ စိုးရိမ္ေရမွတ္ မေရာက္ႏိုင္ဘူးလို႔ ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ မိုးလယ္ကာလက ၆၂ ရက္ အတိအက် ပုံေသရွိတယ္။ ဇူလိုင္လ ၁ ရက္ေန႔ကေန ၾသဂုတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔အထိ စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ မႏၲေလးတိုင္း၊ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္တို႔မွာ ႐ြာသြန္းၿမဲနဲ႔ က်န္ေဒသေတြမွာ ႐ြာသြန္းၿမဲထက္ ပိုႏိုင္တယ္။ ျမစ္ေရႀကီးမႈ အေနနဲ႔ကေတာ့ မိုးလယ္ကာလမွာ ျမစ္ႀကီးေတြမွာ စိုးရိမ္ေရမွတ္ အသီသီးကို တစ္ႀကိမ္စီ ေရာက္ရွိႏိုင္တယ္။ မုတ္သုံမုန္တိုင္းငယ္ တစ္ႀကိမ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ မိုးေႏွာင္းကာလက  တစ္လခြဲေလာက္ ၾကာတတ္တယ္။ စစ္ကိုင္းတိုင္းနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ႐ြာသြန္းၿမဲေအာက္ေလ်ာ့ၿပီး က်န္ေဒသေတြမွာ  ႐ြာသြန္းၿမဲေလာက္ ႐ြာႏိုင္တယ္။ ၿခံဳၿပီးေျပာရရင္ မိုးမနည္းတဲ့ႏွစ္လို႔ ေယဘုယ် ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ မုတ္သုံမိုးအျပင္ အေရွ႕ ဘက္ကလာတဲ့ တိုင္ဖြန္းမုန္တိုင္း အႂကြင္းအက်န္ေတြေၾကာင့္ မိုးသည္းထန္ႏိုင္တယ္။ ေရႀကီးတတ္တာကို အေလးထားသင့္တယ္။ ေနာက္ၿပီး မုတ္သုံေလအင္အား အေျခအေနေပၚ မူတည္ၿပီး မိုးရရွိမႈ ပုံေသမရွိဘူး။ တစ္ႏွစ္နဲ႔တစ္ႏွစ္ မုတ္သုံမိုး ရရွိမႈကလည္း အခုေနာက္ပိုင္း ေျပာင္းလဲမႈ သိသာလာတယ္။ မႏွစ္ကေတာ့ အညာေဒသ မိုးေကာင္းခဲ့သလို အခုေမလလယ္ အထိလည္း မိုး႐ြာေနတယ္ဆိုေတာ့ အပူခ်ိန္စံခ်ိန္သစ္ မရွိသေလာက္ပဲ။ မုတ္သုံေလကလည္း မၾကာခင္ဝင္ဖို႔ ဟန္ျပင္ေနပါၿပီ။ 

“ျပင္းထန္တဲ့ မိုးေလဝသျဖစ္စဥ္ေတြ ျဖစ္ၿပီးမွ မုတ္သုံေလက ဝင္တယ္ဆိုတဲ့ အသိကို  ရေစလိုပါတယ္”
ဦးခ်စ္ေက်ာ္ (အမ်ဳိးသားအဆင့္ အႀကံေပး၊ UNEP Climate Change Project)

ဒီအခ်ိန္က ကမ္း႐ိုးတန္းေန ျပည္သူေတြအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးတဲ့အခ်ိန္ ျဖစ္လို႔ အသိေပးခ်င္ပါတယ္။ မုတ္သုံဝင္တာ ဘယ္လိုလဲ၊ ရွင္းရွင္းတိုတို ေျပာျပရင္ ေပါက္ကြဲၿပီး ဝင္ေရာက္ပါတယ္။ ဘာေပါက္ကြဲတာလဲဆိုရင္ အေရွ႕ေျမာက္ေလေအးေတြ စိုးမိုးေနတာကို အေနာက္ေတာင္ ေလေႏြးေတြက တြန္းလွန္ေနရာ ယူတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ အေရွ႕ေျမာက္ေလေတြကို ကြဲထြက္ေနာက္ဆုတ္သြားေအာင္ အေနာက္ေတာင္ေလေတြက ထိုးခြဲပစ္ၿပီးမွ မုတ္သုံေလက ဝင္ေရာက္ရတာပါ။ ဒါကို (Monsoon Burst) မုတ္သုံေလ ေပါက္ကြဲေအာင္လုပ္ၿပီး ဝင္ေရာက္လာတယ္လို႔ ေျပာဆိုပါတယ္။ သာမန္ျပည္သူေတြ သိရမွာက ေဆာင္းမုတ္သုံ (ေအးၿပီးေျခာက္ေသြ႔ရာသီ) မွ ေႏြမုတ္သုံ (ေႏြးၿပီးစြတ္စိုရာသီ) ကို ေျပာင္းလဲတာဟာ ညင္ညင္သာသာေလးေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ျပင္းထန္တဲ့ မိုးေလဝသျဖစ္စဥ္ေတြ ျဖစ္ၿပီးမွ မုတ္သုံေလက ဝင္တယ္ဆိုတဲ့ အသိကို ရေစလိုပါတယ္။ မိုးထစ္ခ်ဳန္းတာ၊ ေလျပင္းတိုက္တာ၊ မိုးသီးေႂကြတာ၊ ေနရာကြက္ၿပီး ေလဆင္ႏွာေမာင္းတိုက္တာ၊ ကြက္ၿပီး မိုးႀကီးတာ၊ ဒါေတြဟာ အခ်ိန္တိုအတြင္းျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္တိုအတြင္း ၿပီးဆုံးသြားတာဟာ စိတ္ဆိုးေနတဲ့ လူတစ္ေယာက္ ဝုန္းဒိုင္းႀကဲ ေပါက္ကြဲတာနဲ႔ တူပါတယ္။ တခ်ဳိ႕က ဒါကို မုန္တိုင္းပဲျဖစ္သလိုလို၊ ေလေပြလိႈင္းပဲ ျဖတ္သလိုလို ထင္တတ္ၾကပါတယ္။ လက္ရွိအေျခအေနက မုတ္သုံက ေပါက္ကြဲပါေတာ့မယ္။ အပူစြမ္းအင္ျမင့္ေနတဲ့အတြက္ တခ်ဳိ႕ေနရာကြက္ၿပီး မိုးေလျပင္းထန္ႏိုင္ပါတယ္။ မိုး႐ြာသြန္းမႈဟာ ေတာင္ပိုင္းေဒသကေန ျပန္႔ထြက္ပို႐ြာလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေမ ၁၅၊ ၁၆၊ ၁၇ ရက္ေတြ ေတာင္ပိုင္း (မြန္၊ တနသၤာရီ) မွာ ေပါက္ကြဲလာမွာ ျဖစ္ၿပီး မိုးပိုလာႏိုင္ပါတယ္။ ေမ ၁၈၊ ၁၉ ကေတာ့ မြန္၊ တနသၤာရီမွာ မုတ္သုံမိုးဆိုတာ ဒါပဲလို႔ျပၿပီး မိုး႐ြာမွာပါ။ အျခားဘက္မွာလည္း ေမ ၁၆၊ ၁၇၊ ၁၈ ရက္ေတြမွာ တစ္ျပည္လုံး မိုးသံေလသံ ၾကားရလို႔ ေျမာက္ပိုင္းမွာလည္း မိုးပိုလာႏိုင္ပါတယ္။ ရန္ကုန္နဲ႔ ဧရာဝတီကေတာ့ ေမ ၁၇၊ ၁၈၊ ၁၉ နဲ႔ ၂၀ ရက္ေတြမွာ မုတ္သုံကိုျပတဲ့ ပထမအေက်ာ့ မိုးခပ္သည္းသည္းေလး ႐ြာႏိုင္ပါတယ္။ 

ျပည့္ၿဖိဳးလင္း