POST TYPE

ARTICLE

ဒုကၡေတာင္တန္းႏွင့္ ဝင္ေငြ ေဒၚလာသန္း ၂၀
15-Feb-2017 tagged as


ယခင္သမၼတဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္ လႊတ္ေတာအစည္းအေဝးမ်ားတြင္ တပ္မေတာ္သား ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ အႀကိတ္အနယ္ ေဆြးေႏြးခဲ့ရေသာ တ႐ုတ္ဝမ္ေပါင္ကုမၸဏီႏွင့္ ျမန္မာ အစိုးရတို႔ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ေနသည္ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းႏွင့္ပတ္သက္၍ NLD အစိုးရသစ္၏ ဝန္ႀကီးတစ္ပါးသည္ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးတြင္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ေမးခြန္းေမးခံခဲ့ရၿပီျဖစ္သည္။

ေၾကးနီစီမံကိန္းသည္ အစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ အက်ိဳးအျမတ္ မည္မွ်ရရွိထားသည္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၄ ရက္ေန႔က ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး၌ သယံဇာတနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၀န္ႀကီး ဦးအုန္းဝင္းက လက္ပံေတာင္းေတာင္ေၾကးနီ စီမံကိန္းတြင္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေမလ ၅ ရက္ေန႔မွ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီ ၃၁ ရက္ေန႔အထိ  ၉ လတာ ကာလအတြင္း စီးပြားျဖစ္ ထုတ္လုပ္ျခင္းမွ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂၀ ဒသမ ၉၈ သန္းေက်ာ္ ရရွိခဲ့ေၾကာင္း ေျပာၾကားလိုက္သည္။

ခ်င္းတြင္းျမစ္ အေနာက္ဘက္ကမ္း မံု႐ြာ - ပုသိမ္ ကားလမ္းအနီးရွိ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းမွာ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္မွ ခြင့္ျပဳမိန္႔ ရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ားက ေၾကးနီစီမံကိန္း ရပ္ဆိုင္းေရးအတြက္ သပိတ္စခန္း ဖြင့္လွစ္၍ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပမႈ၊ ေျမယာေလ်ာ္ေၾကး ျပႆနာ ေျပလည္မႈ မရွိမႈမ်ားေၾကာင့္ ေႏွာင့္ေႏွး ၾကန္႔ၾကာခဲ့ရၿပီး လံုၿခံဳေရး တပ္ဖြဲ႔ဝင္မ်ား၏ အၾကမ္းဖက္ ၿဖိဳခြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ရဟန္းသံဃာမ်ား မီးေလာင္ဒဏ္ရာမ်ား ရရွိျခင္း၊ ေဒသခံမ်ားမွာ ေသဆံုးဒဏ္ရာ ရရွိျခင္းမ်ား သမၼတဦးသိန္းစိန္အစိုးရ လက္ထက္တြင္ ေဝဖန္မႈမ်ား စြာခံခဲ့ရေသာ စီမံကိန္းျဖစ္သည္။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ေႏွာင္းပိုင္းက လက္ပံေတာင္းေတာင္ သပိတ္စခန္း ၿဖိဳခြဲခံရၿပီး ရက္ပိုင္းအၾကာတြင္ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္သည့္ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္၏ အႀကံျပဳခ်က္အတိုင္း ေၾကးနီသတၲဳတြင္း ထုတ္လုပ္မႈအေပၚ အက်ိဳးအျမတ္ ခြဲေဝခံစားသည့္ စာခ်ဳပ္ကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၂၄ ရက္ေန႔တြင္ သတၲဳတြင္းဝန္ႀကီးဌာန၊ ျမန္မာ့ စီးပြားေရး ဦးပိုင္လီမိတက္ႏွင့္ Wanbao Mining Copper Limited တို႔ ျပင္ဆင္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ရာ အဆိုပါ ျပင္ဆင္ခ်က္အရ ေၾကးနီထုတ္လုပ္မႈအေပၚ ႏိုင္ငံေတာ္က သတၲဳခြန္၊ ကုန္သြယ္လုပ္ငန္းခြန္၊ ဝင္ေငြခြန္ႏွင့္ ခြဲေဝမႈအခ်ိဳး စုစုေပါင္း ၅၁ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဝမ္ေပါင္က ၄၉ ရာခိုင္ႏႈန္းျခင္း ခံစားရျခင္းျဖစ္သည္။

ႀကံ့ခိုင္ေရးပါတီဝင္ အမ်ားစု လႊမ္းမိုးခဲ့ေသာ ပထမအႀကိမ္ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းအတြင္း ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ျပည္သူမ်ား၏ ေဝဖန္မႈေၾကာင့္   လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းႏွင့္ပတ္သက္၍ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက အစိုးရ၏ ေဆာင္႐ြက္ခ်က္မ်ားအေပၚ ေထာက္ျပေဝဖန္မႈမ်ားစြာ ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း လက္ပံေတာင္းအေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ အေရးႀကီး အဆိုတင္သြင္းခဲ့သူ ပုလဲမဲဆႏၵနယ္မွ ေဒၚခင္စန္းလိႈင္က ေျပာၾကားသည္။

လက္ပံေတာင္းေတာင္စီမံကိန္းေၾကာင့္ လပိုင္းအတြင္း အက်ိဳးအျမတ္ ေဒၚလာသန္းေပါင္း မ်ားစြာ ရရွိေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ား၏ လူမႈဘဝ အေျခအေနမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ တစ္စံုတစ္ရာ မရွိေသးသည့္အျပင္ ေျမယာသိမ္းဆည္းမႈမ်ားေၾကာင့္ သီးႏွံပင္မ်ား ဖ်က္ေပးလိုက္ရေၾကာင္းႏွင့္ ယေန႔ အခ်ိန္အထိ သီးႏွံ ေလ်ာ္ေၾကး မရရွိေသးဘဲ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း ေလ်ာ္ေၾကး ရယူမထားသည့္ ေျမဧက ၆၇၀ ခန္႔ရွိေနေၾကာင္း ဆည္တည္း႐ြာေဟာင္းမွ ေဒသခံေတာင္သူ ေဒၚရီဝင္းက ေျပာၾကားသည္။

“ဒီအခ်ိန္ဆို႐ြာမွာအရင္က အလွဴအတန္း ေပါတဲ့အခ်ိန္ ဒီစီမံကိန္းေရာက္လာၿပီးမွ သာေရးထက္ နာေရးကေပါတာ”ဟု သူမကဆိုသည္။

ထို႔ျပင္အဆိုပါ စီမံကိန္းေၾကာင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ လူမႈဘဝ ထိခိုက္မႈမ်ား ရွိေနသည့္အျပင္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားကိုပါ ယခုအခါ ရင္ဆိုင္လာေနရေၾကာင္း၊ စီမံကိန္းမွထြက္ရွိသည့္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ေရထုႏွင့္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈရွိေနၿပီး က်န္းမာေရး ထိခိုက္မႈမ်ားရွိေၾကာင္း ယင္းေဒသခံ ေတာင္သူမ်ား၏ အဆိုအရသိရသည္။

“ရြာမွာ ေသာက္ေရက ဘိုးဘြားလက္ထက္က ၾကည္ေနတာ ခုေတာ့ရဲေနၿပီ။ စီမံကိန္းထဲက ေက်ာက္ခြဲစက္ႀကီးက ဖုန္ေတြလံုးေနတယ္။ အိမ္ေခါင္ေတြေပၚ ဖုန္ေတြတင္ေနတာ လွ်ာနဲ႔တို႔ၾကည့္ရင္ခ်ဥ္တယ္။ အက္စစ္ပါတယ္”ဟု ေတာင္သူေဒၚရီဝင္းက ဆိုသည္။

လက္ပံေတာင္းေတာင္ စီမံကိန္း ဆႏၵျပသပိတ္စခန္းကို၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ၂၉ ရက္ေန႔က မီးေလာင္ဗံုးမ်ား အသံုးျပဳ၍ ပစ္ခတ္ၿဖိဳခြင္းခဲ့ရာ သံဃာေတာ္အပါး ၈၀ ေက်ာ္ႏွင့္ ေဒသခံမ်ား မီးေလာင္ဒဏ္ရာမ်ား ရရွိခဲ့သည္။ ယင္းသို႔ျဖစ္ရပ္မ်ားအတြက္ ပါဝင္ ပတ္သက္သူမ်ားကို အေရးယူေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့မႈမ်ား၊ ဆႏၵျပမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ယေန႔အထိအေရး ယူႏိုင္ျခင္း မရွိေသးေပ။

ထို႔ျပင္ မိုးႀကိဳးျပင္ အလယ္႐ြာမွ ေတာင္သူ ေဒၚခင္ဝင္း ၅၆ ႏွစ္သည္ ေၾကးနီစီမံကိန္း ၿခံစည္း႐ိုးခတ္စဥ္ ႐ြာသားမ်ားႏွင့္ လံုၿခံဳေရး တာဝန္က် ရဲတပ္ဖြဲ႔မ်ား၏ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္အတြင္း ဦးေခါင္းကို ေသနတ္ က်ည္ဆန္ထိမွန္ကာ ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး ေဒသခံ ၁၀ ဦးလည္း ေသနတ္ဒဏ္ရာ ရရွိခဲ့ရာ ယင္းကဲ့သို႔ ေဒၚခင္ဝင္း ေသဆံုးခဲ့မႈအေပၚ အမႈမွန္ကို ယေန႔အခ်ိန္အထိ မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေသးေၾကာင္း ေတာင္သူမ်ားက ေျပာဆိုသည္။

ေျမယာသိမ္းဆည္းခံရသည့္ ေက်း႐ြာမ်ားသို႔ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား လာေရာက္ခဲ့ေသာ္လည္း ထူးျခားမႈမရွိေၾကာင္း၊ ယင္းပဋိပကၡမ်ားကို ေျဖရွင္းရန္အတြက္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ဦးပိုင္လီမိတက္၊ တ႐ုတ္ဝမ္ေပါင္ကုမၸဏီႏွင့္ အစိုးရတာဝန္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးလိုေၾကာင္း ေဒသခံေတာင္သူမ်ားက ေျပာၾကားသည္။ 
“ဒီစီမံကိန္းကို မျဖစ္မေနလုပ္မွာဆိုရင္ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ဘယ္လို ထိန္းသိမ္းေပးမွာလဲ၊ အခုခ်ိန္မွာ ေဒသခံေတြ အက္စစ္ေငြ႔ေတြ၊ ဖုန္မႈန္႔ေတြကို ႐ွဴ႐ိုက္ေနရတယ္”ဟု မိုးႀကိဳးျပင္႐ြာမွ ေဒသခံေတာင္သူ တစ္ဦးက ဆိုသည္။

အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ဥကၠ႒ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္ပါဝင္သည့္ လက္ပံေတာင္းေတာင္ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္က ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတြင္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈမရွိေအာင္ေဆာင္႐ြက္ရန္၊ ေျမယာအစားထိုး ေပးေလ်ာ္ရန္ႏွင့္ ေဒသခံမ်ားကို အလုပ္အကိုင္မ်ား ခ်ထားေပးရန္ စသည္တို႔ ေဖာ္ျပထားသည္။ 

“အေမစုရဲ႕ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး အစီရင္ခံစာကေတာ့ ေကာင္းတယ္။ အဲဒီအစီရင္ခံစာအတိုင္း မလုပ္ဘူးဆိုတာ ေဒသခံေတြ သိတယ္။ အစီရင္ခံစာ ခ်ိဳးေဖာက္မႈ၊ လယ္ယာေျမဆံုး႐ံႈးမႈ၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္တာေတြ ေတာ္ေတာ္ေလးမ်ားေနၿပီ။ ဒီစီမံကိန္းကို ရပ္ဆိုင္းထားေစခ်င္တယ္”ဟု တံု႐ြာေဒသခံ ေတာင္သူမစႏၵာက ဆိုသည္။

ယင္းသို႔လက္ပံေတာင္း ေတာင္စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေျပလည္ျခင္း မရွိေသးသည့္ ေျမယာျပႆနာမ်ားအျပင္ ေဒသခံမ်ား၏ စားဝတ္ေနေရး က်ပ္တည္းမႈ အေျခအေနကို ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၃ ရက္ေန႔က က်င္းပသည့္ တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာ ကုမၸဏီမ်ားပါဝင္သည့္ ဆက္သြယ္ ညႇိႏိႈင္းေပါင္းစပ္ေရးအဖြဲ႔ အစည္းအေဝး(JIT) တြင္ တင္ျပေဆြးေႏြးခဲ့ေၾကာင္း ေဒါက္တာသိန္းႏိုင္က ေျပာၾကားသည္။

“ေဒသခံေျမယာ သီးႏွံေလ်ာ္ေၾကး ေျဖရွင္းဖို႔ က ကုမၸဏီတင္လား အက်ိဳးအျမတ္က ၅၁ ရာႏႈန္း အစိုးရကပါေနေတာ့ ကုမၸဏီတစ္ခုတည္း အလုပ္ မဟုတ္ဘူး။ အစိုးရေကာ မပါဘူးလားဆိုတာ”ဟု ၎က ဆိုသည္။

ယင္းအစည္းအေဝးတြင္ အဓိက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ေပးႏိုင္သည့္ တိုင္းေဒသႀကီး ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္မွာ ဒုတိယအႀကိမ္ တက္ေရာက္ျခင္း မရွိသည့္အတြက္ ေဆြးေႏြးမႈတြင္ အေျဖမထြက္ခဲ့ေၾကာင္း ၎က ဆက္လက္ ေျပာဆိုသည္။

“မေျဖရွင္းဘဲ ထားရင္ေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ ေျပလည္မွာ မဟုတ္ဘူး”ဟု ေဒါက္တာသိန္းႏိုင္က မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။

AI (Amnesty International) လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔က ဒုကၡေတာင္တန္းဟု အမည္ေပးထားေသာ လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ  အစီရင္ခံစာကို ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၀ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ခဲ့ရာ လက္ပံေတာင္းေၾကးနီ စီမံကိန္းတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြမ်ား ရွိေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပသည္။

ေၾကးနီ စီမံကိန္း နယ္ေျမ တိုးခ်ဲ႕မႈေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ားမွာ အိုးအိမ္ေရႊ႕ေျပာင္းရျခင္း၊ သားစဥ္ေျမးဆက္ ပိုင္ဆိုင္ရမည့္ လယ္ယာေျမမ်ား ဆံုး႐ံႈးရျခင္း၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးမႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး စီမံကိန္း ရပ္ဆိုင္းေရး ဆန္႔က်င္ ကန္႔ကြက္ ဆႏၵျပမႈမ်ားကို ဖိႏွိပ္ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား ရွိေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပသည္။.

ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔ ဒဏ္ခတ္မႈ ခံခဲ့ရေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးလားေစရန္ ႏိုင္ငံရပ္ျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားျဖင့္ စီမံကိန္းမ်ားကို NLD အစိုးရက လုပ္ေဆာင္ရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ား၏ ဘဝစေတးရတာမ်ိဳးေတာ့ မျဖစ္သင့္ေၾကာင္း၊ ေဒသခံမ်ားအေပၚ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈမ်ားကို အစိုးရသစ္က စနစ္တက် စံုစမ္းစစ္ေဆးၿပီး ေဖာ္ထုတ္အေရးယူရန္ Amnesty International က အစီရင္ခံစာတြင္ တိုက္တြန္းလိုက္သည္။

လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္း အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ ေကာ္မတီအေနႏွင့္ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္၏ အႀကံျပဳခ်က္အတိုင္း ၿပီးဆံုးေအာင္ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား မရွိေၾကာင္း လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီ စီမံကိန္း စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္အျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခင္စန္းလိႈင္က ေဝဖန္လိုက္သည္။

ေၾကးနီ စီမံကိန္းမွ အက်ိဳးအျမတ္ ေဒၚလာသန္းခ်ီ ရရွိေနသည့္တိုင္ ေျမယာသိမ္းဆည္းမႈ ျပႆနာႏွင့္ ပဋိပကၡမ်ားမွာ ဆက္လက္ ႀကီးထြားေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ သပိတ္စခန္း အၾကမ္းဖက္ၿဖိဳခြင္းခံရမႈႏွင့္ ေတာင္သူ ေဒၚခင္ဝင္း ေသနတ္ထိမွန္ ေသဆံုးခဲ့ျခင္းမ်ားမွ စတင္ခဲ့ေသာ ေတာင္သူမ်ား၏မ်က္ရည္မွာ ႏွစ္ကာလကူးေျပာင္းခဲ့သည့္တိုင္ မခန္းေျခာက္ႏိုင္ေသးဘဲ တအံုေႏြးေႏြး ေလာင္ၿမိဳက္လ်က္ ရွိေနသည္။

လက္ပံေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းအတြက္ အေရးႀကီး အဆိုတင္သြင္းခဲ့သူ ေဒၚခင္စန္းလိႈင္ကမူ “ဒီစီမံကိန္းႀကီးကို ေဆာင္႐ြက္ေနသမွ် စံုစမ္း စစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ အႀကံျပဳခ်က္ေတြအတိုင္း လိုက္နာအေကာင္အထည္ေဖာ္ေစခ်င္တယ္”ဟု ဆိုသည္။

ေအာင္ထက္၊ ခင္ေမစန္း

  • TAGS