News

POST TYPE

ARTICLE

ကျယ်ပြန့်လာသော ရုရှားတို့၏ ဩဇာ
05-Jan-2020


(၁)
ရုရှားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ အီတလီထက်ပင် ငယ်သေးသဖြင့် ကမ္ဘာအဆင့်မီစေရန် အနိုင်နိုင် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေရပါသည်။ သို့ပါသော်လည်း ၁၉၉၉ ခုနှစ်က မထင်ရှားသည့် စပိုင်တစ်ယောက်ဖြစ်သူ ဗလာဒီမီယာ ပူတင် အာဏာရလာပြီးသည့် ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုနှစ် အလွန်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသည် အကောင်းဆုံးနှစ်အဖြစ်၂၀၁၉ နှစ်တစ်နှစ်ကို ကျော်လွန်ခဲ့ရပြန်ပါသည်။
စစ်အေးခေတ်ကာလက ရန်သူဖြစ်ခဲ့သော အမေရိကန်မှာ ရုရှားတို့နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးရန် ကြိုးစားနေပြီး သမ္မတကိုယ်တိုင်မှာ ရာထူးမှဖြုတ်ချမည့်အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။ အခြားအန္တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ တစ်ဖက်က အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဗြိတိန်မှာလည်း ဥရောပယူနီယံမှ ထွက်ရန်ကြိုးစားရင်း မိမိကိုယ်ကို အင်အားချည့်နဲ့အောင်လုပ်သည်နှင့် တွေ့ကြုံနေရပါသည်။

(၂)
တစ်ချိန်တုန်းက ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်တို့က လွှမ်းမိုးခဲ့သည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှာ မော်စကိုဘက်သို့ ယိမ်းမည့်အရိပ်အရောင်များကို တွေ့နေရပါသည်။ ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်ကို သမ္မတအာဆတ်ဘက်က အရေးသာအောင်ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် နေတိုးအဖွဲ့ ဝင်ဖြစ်သည့် တူရကီနိုင်ငံသို့ တိုးတက်ခေတ်မီသော မစ်ဆိုင်းစနစ်ကို ရောင်းချခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အနီးဆုံးဖြစ်သည့် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားနှင့်လည်း သန်းပေါင်းများစွာတန်ဖိုးရှိသော စာချုပ်များချုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါသည်။ အခြားအမေရိကန်နှင့် ကာလကြာမြင့်စွာ ရင်းနှီးလာခဲ့သည့် အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့်လည်း နီးနီးကပ်ကပ်လှုပ်ရှား လုပ်ကိုင်နေပြီး လစ်ဗျားနိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပါဝင် ပတ်သက်လျက်ရှိပါသည်။ ထို့ပြင် သူ၏လှုပ်ရှားမှုများမှာ တဖြည်းဖြည်း တရုတ်နှင့် နားလည်မှုရတော့မည့် အနေအထား ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် သမ္မတအိုဘားမားလက်အောက်တွင် သုံးသပ်ချက်များအရ ရုရှားသည် မိမိနှင့် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများအရေးကိုသာ ခြယ်လှယ်ဝင်ရောက်နှောင့် ယှက်နိုင်ပြီး စီးပွားရေးအရှိန်က အားအင်ချည့်နဲ့နေသဖြင့် အခြားဝေးကွာသောနိုင်ငံများသို့ လက်လှမ်းမမီနိုင်ဟု လွန်ခဲ့သော ၅ နှစ်က ယုံကြည်ခဲ့ကြပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ရုရှားကဲ့သို့ ပမာဏကြီးပြီး (Time Zone ၁၁ ခုရှိသည်) အခြားစီးပွားရေးနှင့် အရေးကြီးသော အင်္ဂါရပ်များနှင့်တိုင်းထွာပါက မပြောလောက်သည့် နိုင်ငံက ယခုကဲ့သို့ အင်အားကြီးလာရသည်မှာ စဉ်းစားဖွယ်ရာဖြစ်ပါသည်။

ယခင်ဝန်ကြီးချုပ် နီကီတာခရုရှက်၏ မြေးဖြစ် သူ နယူးယောက် နယူးစကူးလ်မှ ရုရှားအရေးကျွမ်းကျင်သူ မစ္စ နီနာ ခရူးရှက်က “ယခုအခါ ရုရှားကဲ့သို့ အင်အားချည့်နဲ့သည့်နိုင်ငံက အဘယ့်ကြောင့် ဤမျှအရာရောက်လာရသလဲ” ဆိုသည့်မေးခွန်းကို မေးမြန်းလျက်ရှိသည်ဟု ပြောပါသည်။ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ ပြိုကွဲစဉ်ကပင် ရုရှားနိုင်ငံရဲ့အဆုံးကိုမြင်ခဲ့ကြရပြီး စနစ်ကြီးတစ်ခုလုံး ပျက်စီးယိုယွင်းနေပါပြီဟု မစ္စခရူးရှက်က ပြောပါသည်။

အနောက်နိုင်ငံများသည် “ရုရှား၏ အကြံအစည်ကို တလွဲဖတ်နေကြတယ်” ဟု နိုင်ငံကြီးသလောက် ရည်ရွယ်ချက်ကြီးမားသည့် ရုရှားနိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်၍ ပြောပါသည်။ ရုရှားနိုင်ငံသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ဘော်လတစ်ပင်လယ်အထိ ကျယ်ပြန့်ပြီး ၎င်း၏မျှော်မှန်းချက်များမှာ ကြီးမားလှသည်ဟု ပြောပါသည်။ 

မစ္စတာပူတင်သည် တစ်ချိန်က စက်မှုပညာ တတ်ကျွမ်းပြီး ဘာသာရေးအယူသီးသူတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ရှိသမျှကို ရှိုးပြတတ်ပြီး လျှို့ဝှက်မှုများ၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။ ရိုးရိုးမျှော်လင့်ထားသလို ဖြစ်မလာလျှင်လည်း ရှုပ်ထွေးအောင်လုပ်ပြီး ထင်ရောင်ထင်မှားဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်သူဖြစ်သည်။ ပူတင်၏အကြံပေး တစ်ယောက်က ပူတင်သည် အနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ ဦးနှောက်နှင့် အလုပ်လုပ်နေသည်ဟု ရေးသားသည်။

လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်က ဒီမိုကရေစီ နည်းနှင့်တင်မြှောက်ထားခဲ့သည့် ရုရှားသမ္မတ ဘောရစ် ယဲ့ဆင်က သမ္မတပူတင်ကဲ့သို့ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါသည်။ ထိုစဉ်က သူတွေ့ရသော စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာ အခြေအနေများကို ပြောင်းလဲအောင် ဆောင်ရွက်ရန် ခက်ခဲလှကြောင်း သဘောပေါက်ခဲ့ပါလိမ့်မည်။

ရုရှား၏ စီးပွားရေးမှာ ရှုပ်ထွေးပွေလီလှပါသည်။ အမေရိကန်၌ဖြစ်ခဲ့သော Great Depression ထက် ဆိုးရွားပါသည်။ ရုရှားစစ်တပ်မှာ အင်အားချည့်နဲ့လှသဖြင့် ချက်ညား (Chechnya) မှသူပုန်များကိုပင် မနှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ပါ။ ယဲ့ဆင်ကတိပေးခဲ့သော အရင်းရှင် နိုင်ငံကြီးဖြစ်လာရန်အရေးမှာ သူ့ကက်ဘိနက်တွင် ကွန်မြူနစ်ဟောင်းကြီးများနှင့် ပြည့်နှက်နေသဖြင့် ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ 

သူသည် သေးငယ်သောအရာကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းတို့ကိုအသုံးချ ကစားရန် မကြောက်ရွံ့သူ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ အိုလီဗာစတုံး (Oliver Stone) နှင့်တွေ့စဉ်က မစ္စတာပူတင်ကပြောသည်မှာ အရေးကြီးသည်မှာ ကိုင်ထားသောဩဇာအာဏာက အရေးမကြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဘယ်လိုအသုံးချရမည်ကို သိရန် သာဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။

သူ၏ နှစ်အကုန်သုံးသပ်ချက်တွင် ပြောသောစကားမှာ ရုရှားနိုင်ငံအပေါ် ချစ်ခင်သည့် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို ယနေ့ဒီမိုကရေစီကျသော လူနေမှုစနစ်တွင် အသုံးချရမည်ဟု ပြောခဲ့ပါသည်။ ယဲ့ဆင်ခေတ်က ကျန်နေခဲ့သော ဖရိုဖရဲအခြေအနေနှင့် ဒီမိုအရေစီ၏လွတ်လပ်မှုများကို ချိန်ဆနိုင်ရမည်ဟု ပြောသည်။ သူသမ္မတဖြစ်လာပြီး နာရီပိုင်းအတွင်းမှာပင် ချက်ညားသို့သွားရောက်ခဲ့ပြီး သူရုရှားစစ်တပ်၏ လုပ်နိုင်ပါတယ် ဆိုသောစိတ်ဓာတ်ကို ပြသခဲ့သည်။ ယဲ့ဆင်ခေတ်က အကျင့်ဖောက်ဖျက်သောကေဒါများကို အဝေးသို့ပို့ပစ်ခြင်း၊ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကြောက်လန့်သွားအောင် ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဖြင့် စည်းကမ်းရှိသော ကရင်မလင်ကို သစ္စာရှိသော ကေဒါများကို ဖန်တီးယူခဲ့သည်။

ရုရှားတို့၏ စီးပွားရေးပမာဏများ ဒေါ်လာနှင့် တွက်ပါက အမေရိကန်ထက် ၁၀ ဆမျှငယ်ပြီး အမေရိကန်၏ အမြင့်ဆုံးကုမ္ပဏီ ၁၀ ခုအဆင့်ကိုပင်မမီပေ။ ယခုနှစ် စီးပွားရေးတိုးတက်နှုန်းမှာ ၁ ရာခိုင်နှုန်းပင် မပြည့်မီပေ။ ယဉ်ကျေးမှုဘက်ကလည်း ကိုရီးယားကကေပေါ့ (K-Pop) စတားများ၏ ရုပ်ရှင်ကိုပင်မီအောင် မလိုက်နိုင်ပေ။

တရုတ်နိုင်ငံကလည်း မိမိလိုလားသည့် အဖြေထွက်အောင် အဘယ်မျှပင်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်မှန်စေ၊ မစ္စတာပူတင် ခရိုင်မီးယားကို သိမ်းပိုက်ခြင်းကဲ့သို့ မြန်မြန်ဆန်ဆန် မလုပ်နိုင်ပေ။ ပူတင်က ခရိုင်မီးယား သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလက တစ်ညလုံး စည်းဝေးပွဲထိုင်ပြီး လေးရက်မျှအကြာတွင် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ရုရှားစပယ်ရှယ်တပ်သားများကိုစေလွှတ်ပြီး ခရိုင်မီးယား၏ စင်ဖာပို (Simferopol) မြို့မှ အဓိကကျသော အဆောက်အအုံများကို သိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း စိန့်ပီတာစဘတ်နှင့် မော်စကိုတို့၏ ငယ်ရွယ်သောလူငယ်များမှာ ပူတင်၏အချိန်သည် ပြီးဆုံးသွားပြီဟုဆိုသည်။ သူတို့သည် နွေခါကာလက ပူတင်ကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လုံခြုံရေးတပ်သားများက ရက်ရက်စက်စက် ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလက ကောက်ယူခဲ့သောစာရင်းအရ ပူတင်ကို ကောက်ခံမှုတွင် အနည်းငယ်ချို့ယွင်းသွားခဲ့သော်လည်း မကြာမီပင် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။

Financial Times နှင့် အင်တာဗျူးလုပ်ရာတွင် ပူတင်က ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးကတည်းက ရှင်သန်ခဲ့သော လစ်ဘရယ်ဝါဒသည် အဆုံးသတ်သွားပါပြီဟု ပြောခဲ့သည်။ 
ယဲ့ဆင်၏ ကရင်မလင်နန်းတော် လှေကားထက်ဝယ် မိန့်ခွန်းပြောကြားသည်နှင့် နာရီပိုင်းအတွင်း ရုရှားတယ်လီဗီးရှင်းတွင် ပူတင်ပေါ်လာခဲ့ပါသည်။ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုပိုင်ခွင့်ကို ကာကွယ်မည်။ ယုံကြည်ကိုးကွယ်ပိုင်ခွင့်နှင့် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်၊ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်တို့ကို အခြားယဉ်ကျေးသော လူ့အဖွဲ့အစည်းများနည်းတူ ရပါစေမည်ဟု အာမခံခဲ့သည်။ 

နောက်တစ်နှစ်ခွဲခန့်အကြာ ဘာလင်ပါလီမန် (Reichtag) တွင် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ပါသော မိန့်ခွန်းကိုပဲပေးခဲ့ပါသည်။ ထိုစဉ်က ရုရှားသည် ဥရောပနှင့် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ရောက်သောအခါ အင်အားချည့်နဲ့သော ဂျူနီယာ ပါတနာများအပေါ်ထားသည့် စိတ်ထားမျိုးကို မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်က မြူနစ်တွင် အမေရိကန်၏ သဘောထားကို မနစ်မြို့သောပူတင်က နေတိုး၏တိုးချဲ့မှုအပေါ် ကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး ထိုကဲ့သို့သောလုပ်ရပ်ကို ဘယ်သူ့ကိုမှ လုံခြုံမှုကို မပေးပါဟု ပြောခဲ့သည်။

သို့သော် တကယ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်မှာ ၂၀၁၈ခုနှစ် တစ်ကမ္ဘာလုံး စီးပွားရေးပျက်ကြုံရချိန်မှာ ဖြစ်ပါသည်။ အမေရိကန်သည် သူ့အကျိုးအတွက် သူ့ဘာသာသွားနေခြင်းသာဖြစ်ပြီး အခု ရုရှားကလည်း မိမိပိုင်သော နည်းစနစ်ဖြင့် မိမိဘာသာလုပ်ရမည်ဟု ပြောခဲ့သည်။

(၃)
ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက အသံထက် ၂၇ ဆ မြန်သော (Avangard) မစ်ဆိုင်းဒုံးကျည်ကို စမ်းသပ်ဖောက်ခွဲပြီးစီးကြောင်းကို သောကြာနေ့ (ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်) နေ့က အစီရင်ခံသည်။ 

၎င်းသည် ပစ်တင်သည့် ဒုံးကျည်မှ ခွဲပြီးသည်နှင့် လိုရာပစ်မှတ်ကိုရောက်အောင် လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲ၍ရသည်ဟုဆိုသည်။ အောက်မှ ပစ်ခတ်ဖျက်ဆီးမည့် ဒုံးကျည်အန္တရာယ်ကို ဂရုစိုက်စရာမလိုဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ကမ္ဘာကြီးတွင် လက်နက်အသစ်တစ်ခု အောင်မြင်စွာစမ်းသပ်နိုင်ခြင်းမှာ သတင်းမဟုတ်တော့ချေ၊

တစ်ကမ္ဘာလုံးက စစ်ပွဲများအဆုံးသပ်ရေး၊ အစာရေစာလုံလောက်စေရေး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို တားဆီးရေးတို့ပြုလုပ်နေကြချိန်တွင် လက်နက်ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်းသည် ဂုဏ်ယူစရာ မဟုတ်တော့ပေ။

ကိုသန်းလွင်
Ref: Putin’s Russia gains Stature, By Andrew Higgins , Newyork Times December 26 2019



  • VIA