News

POST TYPE

ARTICLE

ဖန္ခါးေျမမွ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား
13-Sep-2018


မေကြးတိုင္းသည္ ယခင္က ဖန္ခါးသီးေၾကာင့္ နာမည္ေက်ာ္ခဲ့သည္။ ယခုမူ ေက်ာက္မီးေသြးေၾကာင့္ ပို၍ လူသိမ်ားလာခဲ့ျပန္သည္။ 

ၿပီးခဲသည့္ ရက္ပိုင္းက မေကြးတိုင္း ေဆာၿမိဳ႕နယ္တြင္ လူ ၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့သည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း ၿပိဳက်မႈျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ယခင္ႏွစ္ကလည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသားမ်ားအပါအဝင္ ၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့သည့္ မေကြးေက်ာက္မီးေသြးတြင္း ေပါက္ကြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၂ ႏွစ္အတြင္း စုစုေပါင္းမွာ ၁၆ ဦးအထိ ရွိလာၿပီျဖစ္သည္။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္မ်ားတြင္ ေက်ာက္မီးေသြးကို ကေလးဝႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္ တီက်စ္၊ နမၼေက်ာက္မီးေသြးတြင္းတို႔တြင္သာ ေတြ႔ႏိုင္သည္ဟု ေဖာ္ျပေနဆဲျဖစ္ၿပီး မေကြးတြင္ ယခုအခါ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသားမ်ားက လာေရာက္တူးေဖာ္ေနၾကသည္အထိ အထြက္ေကာင္းေသာ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား ရွိေနသည္ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိျခင္း မရွိၾက။ မေကြးတိုင္းအတြင္း ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို စစ္အစိုးရလက္ထက္ျဖစ္သည့္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ အတြင္းမွစတင္၍ လုပ္ကိုင္ခဲ့ၾကသည္။

မေကြးတိုင္း ေဆာၿမိဳ႕နယ္အတြင္းက ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း စက္တင္ဘာလ ၆ ရက္ေန႔က ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္စဥ္ၿပီးေနာက္ ယင္းတိုင္းလႊတ္ေတာ္မွ မေကြးတိုင္းအတြင္းမွာရွိသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားကို လိုက္လံစစ္ေဆးေတာ့မည္ဟု ထုတ္ေျပာလိုက္သည္။ 

မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ EITI လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ေစာင့္ၾကည့္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႔မ်ား၏ စာရင္းမ်ားအရ မေကြးတိုင္းအတြင္း၌ ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ လုပ္ကိုင္ေနသည့္ ကုမၸဏီ ၃၅ ခုခန္႔မွ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း ၆၀ ေက်ာ္ တူးေဖာ္လုပ္ကိုင္ေနၾကသည္။ 

ထို႔ေၾကာင့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားကို လိုက္လံစစ္ေဆးရန္ တိုင္းလႊတ္ေတာ္မွ ျပင္ဆင္ျခင္းဆိုေသာ္လည္း မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ လိုက္စစ္မည္ကိုမူ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုျခင္းမရွိေပ။

မေကြးတိုင္းအတြင္းက ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားကို လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက လိုက္လံစစ္ေဆးရန္ ဆႏၵရွိခဲ့ေသာ္လည္း သတၱဳတြင္း ဝန္ႀကီးဌာနအပါအဝင္ အစိုးရဌာနအခ်ိဳ႕ႏွင့္ ပတ္သက္ေနသည့္အတြက္ စစ္ေဆး၍မရခဲ့ဟု လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ဆိုၾကသည္။

“ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြဘက္က သတ္မွတ္ခ်က္ေတြကို ဘယ္ေလာက္ထိ လိုက္နာလဲဆိုတာ ၾကည့္မယ္။ ၿပီးမွ လိုအပ္ရင္ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ေဆြးေႏြးၿပီး ျပည္ေထာင္စုအစိုးရျဖစ္ျဖစ္၊ တိုင္းအစိုးရျဖစ္ျဖစ္ တစ္ခုခုကို တိုက္တြန္းသြားမယ္”ဟု ေဆာၿမိဳ႕နယ္၊ အမွတ္ (၁) မဲဆႏၵနယ္မွ တိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးထင္လင္းက ဆိုသည္။

ထိုေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားကို ယခင္က သတၱဳတြင္းဦးစီးဌာနအပါအဝင္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးဦးစီးဌာနတို႔က တစ္လ (သို႔မဟုတ္) ႏွစ္လတစ္ႀကိမ္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေလ့ရွိေသာ္လည္း လိုက္လံစစ္ေဆးမည္ဆိုပါက ႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကားၿပီးမွ စစ္ေဆးတတ္သည္ဟု မေကြးတိုင္းအတြင္းမွ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ေလ့လာသူမ်ားက ဆိုသည္။

ထိုသို႔တိုင္းလႊတ္ေတာ္က မေကြးတိုင္းအတြင္း ႀကီးမားသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း ေပါက္ကြဲမႈႏွစ္ႀကိမ္အထိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းေပါက္ကြဲမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီးေနာက္ စစ္ေဆးရန္ျပင္ဆင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ယခင္တုန္းက လိုက္လံစစ္ေဆးမည္ဆိုပါက ကုမၸဏီမ်ားကို ႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကားၿပီး စစ္ေဆးပါက ျပင္ဆင္ခ်ိန္မ်ား ရရွိသြားမည္ဆိုး၍ လိုက္စစ္အခ်ိန္ကိုေတာ့ အသိေပးျခင္းမရွိေပ။

မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ ေရးလုပ္ကြက္မ်ားအတြင္း ထိုသို႔ႀကီးမားသည့္ ေပါက္ကြဲမႈမ်ားမဟုတ္ဘဲ အေသးစားေပါက္ကြဲမႈကဲ့သို႔ ျဖစ္စဥ္မ်ားမွာလည္း မၾကာခဏ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိသည္ဟု မေကြး EITI လုပ္ငန္းမ်ား ေစာင့္ၾကည့္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးအဖြဲ႔ထံမွ သိရသည္။

ထိုသို႔ အေသးစားေပါက္ကြဲမႈျဖစ္စဥ္မ်ားမွ လူအနည္းငယ္ ေသဆံုး၊ ဒဏ္ရာရမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တာဝန္ရွိသူမ်ားအေနႏွင့္ မည္သို႔လုပ္ေဆာင္ေလ့ရွိသည္ကို ယင္းအဖြဲ႔ ညႇိႏိႈင္းေရးမွဴး ကိုအိုလာကေတာ့ ယခုလိုဆိုသည္။

“တစ္ခါတေလ က်ိတ္ရွင္းလိုက္တာေတြလည္း ရွိတာေပါ့” ဟု ဆိုသည္။

ထို႔ျပင္ ယခုကဲ့သို႔ မိုင္းတြင္းေပါက္ကြဲမႈျဖစ္စဥ္မ်ားရွိသကဲ့သို႔ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား၏ စနစ္မက်မႈ၊ လူကို အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစသည့္ မီသိန္းဓာတ္ေငြ႔၊ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓာတ္ေငြ႔မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ျခင္းမရွိသကဲ့သို႔ ယင္းသို႔ဖယ္ရွားသည့္ ကိရိယာမ်ားကို ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေရးလုပ္သားမ်ားကို အလံုအေလာက္ေပးအပ္ျခင္းမရွိသည့္အတြက္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ဆိုင္သည့္ ေရာဂါမ်ား၊ အေသးစားေပါက္ကြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ထိခိုက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္ပြားျခင္းသည္ သတ္မွတ္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းဥပေဒမ်ားအတိုင္း လိုက္နာျခင္းမရွိဘဲ တူးေနျခင္း ဟုတ္ မဟုတ္ လိုက္လံစစ္ေဆးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဆာၿမိဳ႕နယ္၊ အမွတ္ (၁) မဲဆႏၵနယ္မွ တိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးထင္လင္းက ေျပာၾကားသည္။

ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းတစ္တြင္း တူးေဖာ္မည္ဆိုပါက အဓိကလိုက္နာရမည့္ အခ်က္မ်ားအျဖစ္ တြင္းတူးမည့္ေနရာ အနီးတစ္ဝိုက္ႏွင့္ တူးမည့္ေနရာတြင္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ပ်က္စီးမႈမရွိေစရ၊ အသံဆူညံမႈမရွိေစရ (ဥပမာ-တူးေဖာ္စက္သံမ်ား) ႏွင့္ အနံ႔ဆိုးမ်ားမထြက္ရဟူသည့္ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား ရွိသည္ဟု EITI အဖြဲ႔မ်ားထံမွ သိရသည္။

သို႔ေသာ္ မေကြးရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း တူးေဖာ္သည့္ ကုမၸဏီအမ်ားစုသည္ အနီးနားရွိ သစ္ပင္မ်ားခုတ္ကာ လိုဏ္ေခါင္းမ်ား မၿပိဳက်ရန္ ေထာက္တိုင္မ်ားျပဳလုပ္မႈေၾကာင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ပ်က္စီးမႈမ်ားရွိေနၿပီး သစ္ပင္မ်ားကို ျပန္လည္စိုက္ပ်ိဳးေပးျခင္းမရွိျခင္း၊ တူးေဖာ္ရရွိသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးမ်ားကို ေျမျပင္ေပၚတြင္ စုပံုခဲ့သည့္အတြက္ မိုး႐ြာသည့္အခါတြင္ အနံ႔ဆိုးမ်ားထြက္ျခင္းေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ားအတြက္ က်န္းမာေရးထိခိုက္မႈမ်ားရွိေနေၾကာင္း မေကြး EITI ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႔မွ မေကြးတိုင္းကိုယ္စားလွယ္ ဦးသန္႔ဇင္က ေျပာျပသည္။

ထို႔ျပင္ တိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းကိစၥမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ တိုင္းအစိုးရအဖြဲ႔မွ မည္သည့္အခ်က္အလက္မွ် သိရွိျခင္း မရွိသကဲ့သို႔ မည္သည့္လုပ္ပိုင္ခြင့္မွ်လည္းမရွိေၾကာင္း မေကြးတိုင္းအစိုးရ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ယင္းတိုင္းအတြင္းက EITI ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔မ်ားက ဆိုသည္။

ေက်ာက္မီးေသြး တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရက တိုက္႐ိုက္ကိုင္တြယ္သည့္အတြက္ အဆိုပါဌာနမွ တာဝန္ရွိသူမ်ားက လိုက္လံစစ္ေဆးသည့္အခါတြင္ အားနည္းခ်က္မ်ားရွိေၾကာင္း မေကြးတိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္၊ သယံဇာတ၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၊ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္ဆိုင္ရာေကာ္မတီအဖြဲ႔ဝင္တစ္ဦးက ေျပာဆိုသည္။

“ေျမေပၚေျမေအာက္ သယံဇာတတူးေဖာ္တာေတြနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြကို ျပည္ေထာင္စုအစိုးရက ကိုင္တယ္။ ထိန္းခ်ဳပ္တာ၊ ခြင့္ျပဳတာကို ျပည္ေထာင္စု အစိုးရက လုပ္တာ။ ေဒသတြင္းမွာ ဘာေတြထုတ္တယ္၊ ဘယ္ေလာက္ထုတ္တယ္ဆိုတာကိုပဲ သိရတယ္။ ဥပေဒအရ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရကပဲ လုပ္ရမွာ” ဟု မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၊ သယံဇာတေရးရာ၊ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္ဝန္ႀကီး ဦးျမင့္ေဇာ္က ေျပာဆိုသည္။

မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းအမ်ိဳးအစားမ်ားကို အေသးစား၊ အႀကီးစားႏွင့္ စမ္းသပ္တြင္းဟူ၍ သတၱဳတြင္းဦးစီးဌာနက လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳထားၿပီး လက္ရွိကုမၸဏီႀကီးမ်ားမွ လုပ္ကိုင္ေနသည့္ အႀကီးစား ၃ တြင္း၊ အေသးစား ၃၇ တြင္းႏွင့္ စမ္းသပ္လုပ္ကြက္ ၂၃ တြင္းရွိသည္ဟု မေကြး EITI ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႔ထံမွ သိရသည္။

လက္ရွိမေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္ေနသည့္ ကုမၸဏီမ်ားအေနႏွင့္ တာဝန္ခံမႈ၊ တာဝန္ယူမႈနည္းပါးလ်က္ရွိသည္ဟု ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားအနီးရွိ ေဒသခံမ်ားႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႔မ်ားက ဆိုသည္။

“စက္တင္ဘာလ ၆ ရက္ေန႔က ျဖစ္စဥ္ဟာဆို လုပ္သား ၈ ဦးေသဆံုးၿပီး တစ္ဦးထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစခဲ့တာ ကုမၸဏီဘက္က စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းလိုက္နာဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ေဆာလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ဦးထင္လင္းက ေျပာဆိုသည္။

ထိုသို႔တာဝန္ခံမႈ၊ တာဝန္ယူမႈဟုဆိုရာတြင္ ကုမၸဏီမ်ားမွ တူးေဖာ္ထားသည့္တြင္းမ်ားကို ျပန္လည္မပိတ္ျခင္း၊ ၿခံမခတ္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ လူႏွင့္ တိရစၧာန္မ်ား ျပဳတ္က်ေသဆံုးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနရသကဲ့သို႔ စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ားေၾကာင့္ လယ္ယာေျမမ်ား ပ်က္စီးဆံုး႐ံႈးေနရသည္ဟု ယင္းေဒသခံမ်ားက ဆိုသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္ပြားျခင္းသည္ သတ္မွတ္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း ဥပေဒမ်ားအတိုင္း လိုက္နာျခင္းမရွိဘဲ တူးေနျခင္းဟုတ္မဟုတ္ လိုက္လံစစ္ေဆးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဆာၿမိဳ႕နယ္၊ အမွတ္ (၁) မဲဆႏၵနယ္မွ တိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးထင္လင္းက ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ျပင္ ေက်ာက္မီးေသြး တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရက တိုက္႐ိုက္ကိုင္တြယ္သည့္အတြက္ အဆိုပါဌာနမွ တာဝန္ရွိသူမ်ားက လိုက္လံစစ္ေဆးသည့္အခါတြင္ အားနည္းခ်က္မ်ားရွိေၾကာင္း မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္၊ သယံဇာတ၊ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္၊ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္ဆိုင္ရာ ေကာ္မတီအဖြဲ႔ဝင္တစ္ဦးက ေျပာျပသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား လိုက္လံစစ္ေဆးရာတြင္ သတၱဳတြင္းဦးစီးဌာနႏွင့္ သယံဇာတထိန္းသိမ္းေရး ဦးစီးဌာနတို႔မွ အဖြဲ႔ဝင္မ်ားသာမကဘဲ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ေစာင့္ေရွာက္ေရး အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအျပင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ တိုင္းအစိုးရအဖြဲ႔မ်ား ပါဝင္သည့္အဖြဲ႔ တစ္ခုဖြဲ႔၍ လိုက္လံစစ္ေဆးသင့္ေၾကာင္း အရပ္ဘက္သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္သူမ်ားက ဆိုသည္။

“အဲလိုစစ္ေဆးမႈေတြလုပ္တဲ့အခါ ေတြ႔ရွိခ်က္အစစ္အမွန္ေတြကို အစီရင္ခံစာထဲမွာ ထည့္ေရးသလား၊ မေရးဘူးလားေပါ့။ ေရးတယ္ဆိုရင္ေရာ ထိထိမိမိေရးတာလား၊ ေဖာ့ေရးတာလားဆိုတာ သိရဖို႔လိုပါတယ္။ သြားစစ္တဲ့ ဌာနဆိုင္ရာေတြက အမွန္ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြ တင္ျပႏိုင္ဖို႔ဆိုရင္ ကုမၸဏီက ကားလာႀကိဳတာတို႔၊ ကုမၸဏီကေကၽြးတဲ့ ထမင္းစားတာတို႔ ေရွာင္ဖို႔လိုမယ္ထင္တယ္” ဟု ကိုအိုလာက မွတ္ခ်က္ျပဳေျပာၾကားသည္။

လက္ရွိ မေကြးတိုင္းအတြင္း၌ ေက်ာက္မီးေသြး တူးေဖာ္ေနမႈမ်ားတြင္ ဥပေဒမဲ့ တူးေဖာ္မႈမ်ားျပားလ်က္ရွိၿပီး အေသးစားလုပ္ကြက္အမ်ားစုမွာ လယ္ယာေျမပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္း လက္မွတ္ (ပံုစံ ၇) ရွိ႐ံုျဖင့္ တူးေဖာ္ေနၾကသည္ဟု မေကြးတိုင္း Extractive Industries Transparency Initiative(EITI ) သဘာဝသယံဇာတ တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ေရး ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအဖြဲ႔မွ တာဝန္ရွိသူမ်ားက ေျပာဆိုသည္။

“ေက်ာက္မီးေသြးကုမၸဏီေတြက အရပ္ဘက္အဖြဲ႔အစည္းေတြက လာၾကည့္တာကို လက္မခံဘူး။ ပြင့္လင္းျမင္သာေအာင္ ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ၾကဘူး။ ဘယ္ေလာက္ထုတ္ေနတယ္ဆိုတာကို မသိရဘူး။ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ခ်ျပရမွာကို အစိုးရအဖြဲ႔က နားလည္မႈရွိပံုမေပၚဘူး” ဟု မေကြးတိုင္း EITI ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ႔ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးသန္႔ဇင္က ဆိုသည္။

မေကြးတိုင္းအတြင္း တူးေဖာ္ေနသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားသည္ သက္တမ္းႏုမ်ားသာျဖစ္သည့္အတြက္ ထုတ္လုပ္မႈမ်ား မျပဳလုပ္သင့္ေသးဘဲ ေနာက္မ်ိဳးဆက္အတြက္ ခ်န္ရစ္ကာ လယ္ယာက႑ကိုသာ ဖြ႔ံၿဖိဳးေစရန္ လုပ္ေဆာင္သင့္ေၾကာင္း မေကြးတိုင္းလယ္ယာေျမႏွင့္ အျခားေျမမ်ား သိမ္းဆည္းခံရမႈ ျပန္လည္စိစစ္ေရးအဖြဲ႔ဝင္ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေက်ာ္က သံုးသပ္ေျပာဆိုသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္မႈအမ်ားဆံုးအျဖစ္ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီးတြင္ တြင္း ၄၅၀ ေက်ာ္ရွိၿပီး တစ္ႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတာအျဖစ္ ၁၃၉၀ ေက်ာ္ရွိသည္ဟု သတၱဳတြင္းဦးစီးဌာန၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ သိရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ တစ္ႏိုင္ငံလံုးအတိုင္းအတာႏွင့္ ယွဥ္ပါက တြင္းျဖင့္တူးသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း အမ်ားအျပားရွိေနႏိုင္သည့္အတြက္ တြင္းျဖင့္တူးသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္း အနည္းငယ္သာရွိသည့္ မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ား၌ မ်ားစြာေသာ လူေသဆံုးမႈမ်ားႏွင့္ အႏၲရာယ္မ်ားရွိေနေလရာ တစ္ႏိုင္ငံလံုးရွိ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမ်ားတြင္ ယင္းကဲ့သို႔ ျပႆနာမ်ားရွိေနႏိုင္မည္မွာ အနည္းႏွင့္အမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။

လက္ရွိ မေကြးတိုင္းအတြင္းရွိ ေဆာေက်ာက္မီးေသြးတြင္းကဲ့သို႔ ႀကီးမားသည့္ ေပါက္ကြဲမႈျဖစ္ပြားႏိုင္သည့္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းအေရအတြက္သည္ ဆယ္ဂဏန္းမွ် ရွိေနႏိုင္သည္ဟု ယင္းေဒသအတြင္းမွ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားက ဆိုသည္။

မေကြး EITI လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ေစာင့္ၾကည့္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးအဖြဲ႔ ညႇိႏိႈင္းေရးမွဴး ကိုအိုလာကေတာ့ ယခုလိုဆိုသည္။

“အဓိကကေတာ့ ၂ ခုေပါ့။ လူမႈဘဝလံုၿခံဳမႈနဲ႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ေဘးကင္းေရးကိစၥ ၂ ခုကို တိုးတက္ေအာင္ တိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရကို ၾကပ္မတ္ေပးေစခ်င္တယ္။ လူမႈဘဝလံုၿခံဳမႈေတြဆိုတာမွာ မိုင္းလုပ္သားေတြရဲ႕ ထိခိုက္မႈအသက္ဆံုး႐ံႈးမႈေတြ ေလ်ာ့နည္းေအာင္ လစဥ္ၾကပ္မတ္တဲ့ အစီအစဥ္မ်ိဳး ေဖာ္ေဆာင္တာ။ ၿပီးေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈအတြက္ လစဥ္ဆန္းစစ္တာ ၾကပ္မတ္တာေပါ့” ဟု ဆိုသည္။

ဟိန္းျမတ္စိုး၊ လြင္ေအး