News

POST TYPE

ARTICLE

နာမည္မႀကီးေပမယ့္ အႏၲရာယ္မေသးတဲ့ေရာဂါ
25-Jun-2018

အမ်ိဳးအမည္စံုေသာ မုန္႔ဆိုင္မ်ားမွ မိမိကေလးစားခ်င္တာကို ပိုက္ဆံရွိလ်က္ႏွင့္ မေကၽြးရတာမ်ိဳး ၾကားဖူး၊ ႀကံဳဖူးပါသလား။

သင့္ကေလးငယ္မွာ ေမြးရာပါေရာဂါတစ္ခုရွိေနလို႔ စားခ်င္တာကို မေကၽြးရ၊ ေသာက္ခ်င္တာကို မတိုက္ရတာမ်ိဳး လုပ္ေနရတာမ်ိဳး ရွိပါသလား။

မႏၲေလးၿမိဳ႕က ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔ရဲ႕ မိခင္ျဖစ္သူမႏြယ္ႏြယ္ဦးကေတာ့ သူ႔သားေလးအတြက္ အစားအေသာက္ကို ဂ႐ုတစိုက္နဲ႔ ေ႐ြးခ်ယ္ေကၽြးေမြးေနရတာဟာ သူ႔သားေလးတစ္သက္ရွိေနခဲ့ပါၿပီ။

သူ႔သားေလးမွာ ေမြးရာပါ G6PD လို႔ေခၚတဲ့ ဓာတ္ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေရာဂါကို ခံစားေနရတာဟာ ကေလးေမြးၿပီးကတည္းက ျဖစ္သည္။

“ကၽြန္မသားေလးေမြးေတာ့ အသားေတြဝါလို႔ စမ္းသပ္ရတယ္” ဟု မႏြယ္ႏြယ္ဦးက ဆိုသည္။

“အဲဒီေတာ့မွ ဒီေရာဂါကို ၾကားဖူးတာ” ေျပာေနသည္က ခုခ်ိန္အထိ အံ့ဩဟန္မေပ်ာက္ေသးသလိုလို။

လူ႔ခႏၶာကိုယ္၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားစြာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ အဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားစြာမွထုတ္ေပးသည့္ အန္ဇိုင္းဟုေခၚသည့္ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားစြာရွိေနသည္။ G6PD (Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase)သည္လည္း ယင္းအန္ဇိုင္းမ်ားအနက္ တစ္ခုအပါအဝင္ျဖစ္သည္။

G6PD ဆိုသည့္ အန္ဇိုင္းသည္ ခႏၶာကိုယ္တြင္ရွိေနသည့္ ေသြးနီဥမ်ား၏လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားကို ကူညီေဆာင္႐ြက္ေပးသည္။ အစာအာဟာရမ်ားကို စြမ္းအင္အျဖစ္ေျပာင္းလဲသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ကူညီေပးသည္။ ေသြးနီဥမ်ားကို အလြယ္တကူ ထိခိုက္ပ်က္စီးျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးသည္။

G6PD ဆိုသည့္ အန္ဇိုင္းခ်ိဳ႕တဲ့မႈျဖစ္ပါက အထက္ပါလုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား ေႏွးေကြးသြားႏိုင္သည္။ နည္းပါးသြားႏိုင္သည္။

ေသြးနီဥမ်ားကို ကာကြယ္သူနည္းပါးသြားၿပီး လြယ္လြယ္ကူကူ ပ်က္စီးသြားႏိုင္သည့္အတြက္ ေသြးအားနည္းပါးျခင္းေရာဂါ လကၡဏာမ်ားကို ျဖစ္ေစသည္။ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈျမင့္မားပါက ေသြးနီဥ ပ်က္စီးမႈ မ်ားျပားႏိုင္သည္။ အသက္ေသသည္အထိ အႏၲရာယ္ရွိသည္။

ကေလးဆယ္ဦးလွ်င္ ႏွစ္ဦးတြင္ G6PD ဓာတ္ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေရာဂါရွိေၾကာင္းေဆာင္းပါးႏွင့္ ေဆးပညာဝက္ဘ္ဆိုက္အခ်ိဳ႕တြင္ ေဖာ္ျပပါရွိသည္။

တစ္ကမၻာလံုးတြင္ေတာ့ G6PD ဓာတ္ပစၥည္းခ်ိဳ႕တဲ့ေနသည့္ လူေပါင္းသန္းေလးရာေလာက္အထိ ရွိႏိုင္ေၾကာင္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕အမ်ိဳးသားစာၾကည့္တိုက္က ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားသည္။

ဒီခ်ိဳ႕တဲ့မႈေရာဂါသည္ အဓိကအားျဖင့္ အပူပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားမႈပိုမိုမ်ားျပားၿပီး အာဖရိကႏိုင္ငံဖြားမ်ား၊ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသဖြားမ်ားႏွင့္ အာရွႏိုင္ငံဖြားမ်ားတြင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္ႏိုင္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနႏွင့္ လူဦးေရ၏ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခရွိသည္။

“ဒီခ်ိဳ႕တဲ့မႈက သူ႔ဟာသူေနရင္ေတာ့ ဘာမွမျဖစ္ဘူး။ မတည့္တဲ့ ေဆးတစ္ခုခု၊ အစာတစ္ခုခုကို စားမိတဲ့အခ်ိန္မွာ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ျဖစ္လာတာ” ဟုလည္း ရွင္းျပသည္။

G6PD ဓာတ္ပစၥည္းသည္ ေသြးနီဥမ်ားကို ကာကြယ္ေပးသည့္အတြက္ ယင္းဓာတ္ပစၥည္းခ်ိဳ႕တဲ့ ေနသည့္အေျခအေနတြင္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္းသို႔ ဝင္လာသည့္မတည့္သည့္ပစၥည္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္ႏိုင္သည့္အေျခအေန ေလ်ာ့နည္းသြားသည္။

အကာအကြယ္မဲ့သြားသည့္ ေသြးနီဥမ်ား လြယ္လြယ္ကူကူပင္ ပ်က္စီးသြားၿပီး ပထမဆံုးအေနႏွင့္ ေသြးအားနည္းသြားမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းမွတစ္ဆင့္ ေသြးနီဥမ်ားပ်က္ဆီးကာ ဆီးမ်ားလည္း နီလာႏိုင္သည္။ ေက်ာက္ကပ္ကို ပိတ္ဆို႔ကာ ခႏၶာကိုယ္ကို အႏၲရာယ္ေပးႏိုင္သည္။

ေသြးအားနည္းျခင္းရဲ႕ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာမ်ားအျဖစ္ ခႏၶာကိုယ္၏ အသားအေရာင္က ျဖဴဖတ္ျဖဴေရာ္ျဖစ္ျခင္း၊ ႏွလံုးခုန္ျမန္ျခင္း၊ ရင္တုန္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴမဝျခင္း၊ ေမာျခင္းတို႔ ျဖစ္လာမည္။

“ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေရာဂါရွိတဲ့ လူတစ္ေယာက္က မတည့္တာစားမိလိုက္ရင္ ခ်က္ခ်င္းပဲေသြးအားနည္းသြားၿပီးေတာ့ တစ္ကိုယ္လံုးျဖဴသြားမွာ။ ဒါဟာ အေရးႀကီးဆံုးလကၡဏာပါပဲ” ဟု ကေလးဆရာဝန္ႀကီးက ဆိုသည္။

ေရာဂါကို အဆင့္သတ္မွတ္မႈမရွိေပမယ့္လည္း ဓာတ္ပစၥည္းနည္းပါးမႈပမာဏကိုေတာ့ အဆင့္ခြဲျခားထားသည္။ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေရာဂါရွိသည့္ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦးက ပမာဏခ်င္းမတူႏိုင္။ အခ်ိဳ႕က ရွိရမည့္ ဓာတ္ပစၥည္းပမာဏ၏ သံုးပံုတစ္ပံု၊ အခ်ိဳ႕က ထက္ဝက္နည္းပါးၿပီး အခ်ိဳ႕အတြက္ေတာ့ သံုးပံုႏွစ္ပံုေလာက္အထိ နည္းပါးႏိုင္သည္။

“သားေလးကေတာ့ ထက္ဝက္နည္းတာ”လို႔ ဆိုလာသူက အသက္တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ေက်ာ္အ႐ြယ္ရွိေနတဲ့ ေမာင္လူေအး၏ မိခင္ မဇာနည္မာန္ျဖစ္သည္။

ေမာင္လူေအးသည္လည္း ေမြးကတည္းကပင္ အသားအနည္းငယ္ဝါေနမႈေၾကာင့္ ေသြးကိုစစ္ေဆးရာမွ G6PD ဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ေနျခင္းကို သိရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ေမာင္လူေအးမွာ ယင္းေရာဂါရွိေၾကာင္း၊ မ်ိဳး႐ိုးလိုက္သည့္ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း သိသြားၾကၿပီးေနာက္ အမ်ိဳးမ်ားအေနႏွင့္ ေမာင္လူေအးေနာက္ပိုင္းေမြးသည့္ ကေလးမ်ားကို ေမြးကတည္းက စစ္ေဆးေပးၾကေတာ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ကေလးငယ္မ်ား G6PD ဓာတ္ပစၥည္းခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေရာဂါ ရွိမရွိကို ေသြးကိုဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္႐ံုႏွင့္ သိရွိႏိုင္သည္။ မတည့္သည့္အစားအစာကို စားမိၿပီး ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေရာဂါမ်ားျဖစ္ပြားေနခ်ိန္မွာ စစ္မည္ဆိုပါက အေျဖမွန္ထြက္မည္မဟုတ္ဘဲ က်န္းမာေနသည့္ အခ်ိန္မွာသာ စစ္ေဆးသင့္ေၾကာင္း ကေလးဆရာဝန္အခ်ိဳ႕က အႀကံျပဳၾကသည္။

စစ္ေဆးရာတြင္လည္း ခ်ိဳ႕တဲ့မႈရွိမရွိႏွင့္ မည္မွ်ခ်ိဳ႕တဲ့ေနသည္ကိုသိရွိရန္ စစ္ေဆးျခင္းဆိုၿပီး ႏွစ္ဆင့္ရွိသည္။ တစ္ဆင့္စီသည္ က်ပ္ငါးေထာင္ေက်ာ္ေက်ာ္သာ က်သင့္မည္ျဖစ္သည္။

“လူတိုင္းဟာ ဒီေရာဂါရွိမရွိ သိထားရင္ေကာင္းတယ္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ကာလမွာ ေဆးႀကိဳေသာက္ၿပီး ကာကြယ္လို႔ရတယ္ဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာေဆးမွမေပၚေသးပါဘူး” ဟု ဆရာဝန္ႀကီး ေဒါက္တာ ေက်ာ္မ်ိဳးကဆိုသည္။ 

“ေရာဂါရွိတယ္ဆိုတာသိရင္ ဘာေတြနဲ႔ မတည့္ဘူးဆိုတာသိၿပီး ေရွာင္ႏိုင္တယ္။ ဒီေရာဂါမွာ ေဆာင္ရန္ဆိုတာမရွိဘူး။ ေရွာင္ရန္ေတြသာရွိတယ္” ဟုလည္း ရွင္းျပသည္။

မႏၲေလးၿမိဳ႕က ကေလးငယ္တစ္ဦး G6PD ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနတာကို မိဘမ်ားက မသိခဲ့ပါ။

ေက်ာင္းကျပန္လာၿပီး အိမ္ေရာက္ေတာ့ ပဲေၾကာ္လက္ဖက္သုပ္ထဲက ပဲအေၾကာ္ဆံံကို ႏိႈက္စားမိရာကေန တစ္ကိုယ္လံုးျပာႏွမ္းသြားၿပီး ေသြးအမ်ားအျပားသြင္းလိုက္ရသည္အထိ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

“ေရာဂါရွိမွန္းမသိဘဲ မတည့္တာစားမိလိုက္တယ္။ ဘာျဖစ္မွန္းလည္းမသိဘဲ ေဆး႐ံုေဆးခန္းအခ်ိန္မီမပို႔ႏိုင္ရင္ အသက္ေသသည္အထိ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ေသသြားတာေတြလည္း ရွိခဲ့တယ္” ဟု ပါေမာကၡတစ္ဦးလည္းျဖစ္သူ ေဒါက္တာမ်ိဳးေက်ာ္က ရွင္းျပသည္။

G6PD ခ်ိဳ႕တဲ့ေနသည့္ လူတစ္ဦးသည္ ေရာဂါရွိေၾကာင္းမသိဘဲ၊ ေရွာင္သင့္သည့္အစားအစာေတြကိုမသိဘဲ မတည့္သည့္ အစားတစ္ခု၊ ေဆးတစ္ခုကို စားသံုးမိပါက ႏွလံုးခုန္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴျခင္းတို႔ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနသည့္အတြက္ အခ်ိန္မီေဆးကုသမႈမေပးႏိုင္ပါက ေသဆံုးသြားႏိုင္သည္။

အခ်ိန္မီကုသျခင္းဆိုသည္မွာလည္း ေသြးသြင္းေပးရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ကေလးအထူးကု ဆရာဝန္ႀကီးမ်ားက ဆိုသည္။

သို႔ေသာ္ အဆိုပါဓာတ္ပစၥည္းခ်ိဳ႕တဲ့မႈ အေျခအေနသည္ ကူးစက္ေရာဂါတစ္ခုမဟုတ္ေပ။ မ်ိဳး႐ိုးလိုက္တတ္သည့္ ေရာဂါတစ္ခုျဖစ္သည္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားထက္ အမ်ိဳးသားမ်ားတြင္ အျဖစ္မ်ားသည္။ အျခားကူးစက္ေရာဂါမ်ားကဲ့သို႔ တစ္ဦးမွတစ္ဦး ကူးစက္တတ္သည့္ ေရာဂါတစ္ခုမဟုတ္သည့္အတြက္ ေရာဂါရွိသူမ်ားသည္ သာမန္လူမ်ားသာျဖစ္ၾကသည္။

အသက္ ၅ ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ၿပီျဖစ္သည့္ ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔သည္ ဇြန္လပထမတစ္ပတ္မွာပဲ KG တန္းကို မႏၲေလးက နာမည္အေတာ္အတန္ရွိသည့္ ကိုယ္ပိုင္အထက္တန္းေက်ာင္းကို စတင္တက္ေရာက္ပညာ သင္ၾကားခဲ့သည္။

အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္လြန္းရသည့္ ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔၏ မိဘသည္ ကေလးကိုေက်ာင္း၌ ဂ႐ုစိုက္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ရာမွ ေက်ာင္းတစ္ပတ္တက္ၿပီးခ်ိန္၌ ေက်ာင္းကထုတ္ပယ္ျခင္းကို အျခား G6PD ခ်ိဳ႕တဲ့ေနသည့္ ကေလးငယ္တစ္ဦးႏွင့္အတူ ခံလိုက္ရသည္။

“ကၽြန္မ အဲ့ဒီေက်ာင္းေရာက္သြားၿပီး အဲ့ဒါကို ၾကားလိုက္ရတဲ့အခ်ိန္မွာ မ်က္ရည္က်မတတ္ ဝမ္းနည္းသြားတယ္” ဟု ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔ရဲ႕ မိခင္ျဖစ္သူ မႏြယ္ႏြယ္ဦးက ဝမ္းပန္းတနည္းေျပာသည္။

G6PD ခ်ိဳ႕တဲ့သည့္ ေရာဂါသည္မ်ားသည္ ေဆးအခ်ိဳ႕၊ အစားအေသာက္အခ်ိဳ႕ႏွင့္ဓာတ္ပစၥည္း အခ်ိဳ႕ကို ေရွာင္ရွားၾကရသည္။

ငွက္ဖ်ားေဆးမ်ားအခ်ိဳ႕ကို ေရွာင္ၾကရျခင္းျဖစ္သည္။ ငွက္ဖ်ားေဆးအားလံုးေတာ့လည္း မဟုတ္ျပန္။ ငွက္ဖ်ားေဆးမ်ားအနက္ အခ်ိဳ႕ႏွင့္ မတည့္ျခင္းျဖစ္သည္။ Sulfur (ကန္႔) ဓာတ္ပါသည့္ ေဆးမ်ားကိုလည္း အဓိကေရွာင္ရွားၾကရသည္။

အစားအေသာက္အေနႏွင့္လည္း ေတာင္ႀကီး ပဲေလွာ္ကို ေရွာင္ရွားၾကရန္လိုသည္ဟုဆရာဝန္မ်ားက ဆိုသည္။ ပ႐ုတ္လံုးအနံ႔ကို ႐ွဴရွိက္မိပါကလည္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ားျပသလာႏိုင္သည္။

ေရာဂါရွိသူ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးသည္ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈအေျခအေနမ်ား မတူၾကသည့္အတြက္ မတည့္သည့္ ပစၥည္းမ်ားကို ေရွာင္ရွားရသည့္ ပမာဏသည္လည္း မတူျပန္ေပ။

အဆိုပါ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈေရာဂါသည္ ေမြးကတည္းကပါရွိလာၿပီး တစ္သက္လံုးခ်ိဳ႕တဲ့မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ဓာတ္မတည့္သည့္ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆးဝါးမ်ားကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ေသးသေ႐ြ႕ မည္သည့္လကၡဏာမွ မေပၚေပါက္ဘဲ က်န္းမာစြာေနထိုင္ႏိုင္မည့္ ေရာဂါတစ္ခု ျဖစ္သည္။

“ဆရာဝန္ကေျပာထားတဲ့ မတည့္ဘူးဆိုတဲ့ အစားအေသာက္ေတြကိုေတာ့ အိမ္ကအရမ္းဂ႐ုစိုက္ရပါတယ္” ဟု ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔၏ မိခင္မႏြယ္ႏြယ္ဦးက ဆိုသည္။

သူ႔အေနႏွင့္ ကေလးစားခ်င္သည္မ်ားကို မတည့္ေၾကာင္းေျပာျပကာ တားျမစ္ခဲ့ရမႈ၊ သားငယ္ပူဆာ လြန္းမႈေၾကာင့္ တစ္ခါတစ္ရံ ဆူပူေငါက္ငမ္းကာ တားျမစ္ခဲ့ရသည္ကိုလည္း ညႇိဳးငယ္စြာ ရွင္းျပသည္။

ေဆးတိုက္ေကၽြးရန္ ႀကံဳလာပါကလည္း မိမိသေဘာျဖင့္ ေဆးကိုဝယ္မတိုက္ဘဲ ဆရာဝန္ႏွင့္သာ ျပသကုသေပးသည္။ ကေလးမွာခ်ိဳ႕တဲ့မႈေရာဂါရွိေၾကာင္းကို ဆရာဝန္ကို အသိေပးသည္။

ယင္းသို႔ ဂ႐ုတစိုက္ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္မႈေတြေၾကာင့္ အသက္ငါးႏွစ္အထိေရာက္လာသည့္ ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔အေနႏွင့္ ဓာတ္မတည့္မႈ တစ္ခါမွမျဖစ္ဖူးခဲ့ေပ။

မႏြယ္ႏြယ္ဝင္းကေတာ့ သားေလးေမြးကတည္းက ေရွာင္ရန္အခ်က္မ်ားကိုေရးထည့္ထားသည့္ စာ႐ြက္ေလးမ်ားကို အိမ္မွာခ်ိတ္ထားကာ သားငယ္ကို ဂ႐ုစိုက္လာခဲ့၊ ဂ႐ုစိုက္ေနခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ေမာင္ျပည့္ဘုန္းခန္႔ႏွင့္ ေမာင္လူေအးတို႔ ကေလးငယ္ႏွစ္ဦးကေတာ့ မိခင္ဖခင္တို႔၏ ဂ႐ုတစိုက္ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္မႈေၾကာင့္ ခ်စ္သူခင္သူမ်ားအၾကား အေဆာ့သန္လြန္းသည့္ ခ်စ္စဖြယ္ကေလးေလးမ်ားအျဖစ္ ကေလးဘဝကို ျဖတ္သန္းလ်က္ရွိေပသည္။

“ကၽြန္မပိုက္ဆံအိတ္ထဲမွာလည္း စာ႐ြက္ရွိတယ္။ သားေလးႀကီးလာရင္ေတာ့ ဒီစာ႐ြက္ထဲက ဟာေလးေတြကို ဂ႐ုတစိုက္ေရွာင္ၿပီး ေကၽြးေမြးျပဳစုသြားမွာ” လို႔ မႏြယ္ႏြယ္ဝင္း ပိုက္ဆံအိတ္ထဲကေရွာင္ရမည့္ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆးဝါးမ်ားစာရင္း စာ႐ြက္ေလးကို ၾကည့္ကာဆိုေလသည္။

ရန္မိုးႏိုင္