News

POST TYPE

ARTICLE

မဘသ နေညိုချိန် မြန်မာ့ကံကြမ္မာ
17-Jul-2016
စငကှာပူက စသည့ဇှာတလှမှး ဖှဈသညှ။
ရနကှုနတှိုငှးဒသကှေီး ဝနကှှီးခှုပှ ဦးဖှိုးမငှးသိနှးက ဇူလိုငလှ ၃ ရကနှေ့က စငကှာပူနိုငငှံ ခရီးစဉတှှငှ မဘသ မလိုအပကှှောငှး ပှောဆိုခဲ့ရာမှ အစပှုသညှ။
မဟန ရှိနခှငှေးကှောင့ှ မဘသ မလိုအပဟှု ဦးဖှိုးမငှးသိနှးက စငကှာပူရောကှ မှနမှာမှား၏ မေးမှနှးမှုကို ဖှဆေိုခဲ့သညှ။ ဤတှငှ မဟန (နိုငငှံတောှ သံဃမဟာနာယကအဖှဲ့) နှင့ှ မဘသ (အမှိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ စောင့ရှှောကရှေးအဖှဲ့) ဇာတလှမှးစလသညှေ။

“ကှှနတှောတှို့နိုငငှံမှာ အခှအနအရေေ မဘသဆိုတဲ့ အဖှ့ဲအစညှး ပေါခှဲ့ပါတယှ။ ဒီအခှအနဟေော အမှနအှတိုငှးပှောမယှ ဆိုရငှ မလိုအပပှါဘူး။ ကှှနတှောတှို့နိုငငှံမှာ သံဃာ့အဖှဲ့အစညှး အဆင့ဆှင့အှဖှဈ သံဃမဟာနာယကအဖှဲ့ကို နိုငငှံတောကှ တရားဝငှ ဖှဲ့စညှးပေးထားပှီး ဖှဈပါတယှ” ဟု ဦးဖှိုးမငှးသိနှးက မှတခှကှပှေးခဲ့သညှ။

ယငှးမှစ၍ သုံးနှဈတာသကတှမှး အတှငှး အငှငှးပှားဖှယရှာ အဖှဲ့အစညှးတဈခု ဖှဈသည့ှ မဘသအဖှဲ့၏ ကံကှမမှာသညှ အလှည့အှပှောငှး ဖှဈလာသညှ။

ဦးဖှိုးမငှးသိနှး အနနှငှေ့ ယငှးစကားကိုပငှ ဇူလိုငလှ ၆ ရကနှေ့က မှနမှာနိုငငှံသို့ ခရီးရောကမှဆိုကှ လဆေိပတှှငှ ထပမှံပှောဆိုလိုကသှေးသညှ။ ယငှးအပှငှ နောကတှဈရကှ အကှာတှငှ မဟနအဖှဲ့ကှီးထံသို့ သှားရောကကှာ ထပမှံလှှောကထှားခဲ့ပှနသှညှ။

အဆိုပါ ပှောဆိုခကှနှှင့ှ ပတသှကှ၍ မဘသအဖှဲ့က အစညှးအဝေး နှဈကှိမဆှကှ ပှုလုပခှဲ့ပှီး ထုတပှှနခှကှှ သုံးစောငကှိုလညှး ထုတပှှနခှဲ့သညှ။

ဇူလိုငလှ ၇ ရကနှေ့တှငှ ထုတပှှနသှည့ှ ပထမဆုံး ထုတပှှနခှကှတှှငှ ဝနကှှီးခှုပသှညှ သူ၏ လုပပှိုငခှှင့ှ မူဘောငကှို ကှောလှှနကှာ မှနမှာနိုငငှံလုံးဆိုငရှာ အမှိုးသား၊ ဘာသာ၊ သာသနာ စောင့ရှှောကရှေး (မဘသ) အဖှဲ့ကှီးကို ပကှစှီးစရနှေ ရညရှှယခှကှရှှိရှိ ကှံစညအှားထုတသှညဟှု ပါရှိသညှ။

ယငှးသို့ ပှောဆိုမှုကို ပှနလှညဖှှရှငှေးရနနှှင့ှ မဖှရှငှေးပါက တဈနိုငငှံလုံး အတိုငှးအတာဖှင့ှ ဆနဒှထုတဖှောမှညဟှု ရာဇသံပဈသညှ။

အခှို့အဖှဲ့ဝငမှှားဆိုလှှငှ ဝနကှှီးခှုပကှို ရာထူးမှ နှုတထှှကပှေးရနှ အထိပငှ တောငှးဆိုခဲ့သညှ။

သို့သောှ အခှအနမှေေားက မဘသမှား မှှောလှင့သှလို ဖှဈမလာခဲ့ပါ။

အစိုးရအနနှငှေ့ မဘသအဖှဲ့၏ ဖှရှငှေးရနှ တောငှးဆိုမှုအပေါှ ပှနလှညတှုံ့ပှနခှှငှး မပှုခဲ့ပေ။ ဦးဖှိုးမငှးသိနှး အနနှငှေ့ ဒီမိုကရစေီအရ လှတလှပစှှာ ပှောဆိုခှငှး ဖှဈကှောငှး သာသနာရေးနှင့ှ ယဉကှှေးမှု ဝနကှှီးဌာန ပှညထှောငစှုဝနကှှီး သူရဦးအောငကှိုကလညှး သတငှးမီဒီယာမှားသို့ ပှောဆိုခဲ့သညှ။

ယငှးအပှငှ NLD ၏ ထိပပှိုငှးခေါငှးဆောငဖှှဈသူ ဦးဝငှးထိနကှလညှး မဘသအဖှဲ့ တောငှးဆိုမှုအပေါှ ပနှးနှင့ှ ပဈပေါကသှကဲ့သို့ သဘောထားကာ ဂရုမစိုကခှဲ့ခှေ။

မဘသအနနှငှေ့ ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးတို့၏ ထုတပှှနခှကှကှိုပငှ ပှနလှညဖှှလှေော့ခဲ့သည့ှ ထုတပှှနခှကှတှဈစောငကှို ငါးရကအှကှာတှငှ ထပမှံထုတပှှနခှဲ့ရသညှ။

ဒီမိုကရစေီ သဘောတရားအရ လှတလှပစှှာ သဘောကှဲလှဲခှင့ှ ရှိသညနှှင့အှညီ ဝနကှှီးခှုပကှ သူ့သဘောဆနဒှအရ ပှောဆိုခှငှး ဖှဈသောကှောင့ှ ဆနဒှထုတဖှောတှော့မညှ မဟုတကှှောငှး ဇူလိုငလှ ၁၂ ရကနှေ့တှငှ ထုတပှှနခှှငှး ဖှဈသညှ။

မဘသအနနှငှေ့ ဆနဒှထုတဖှောမှှု အစီအစဉှ မရှိတော့ကှောငှး ထုတပှှနကှှညောသည့ှ နေ့တှငပှငှ သံဃာတောမှှားနှင့ှ ပတသှကှ၍ မှနမှာနိုငငှံ၏ တဈခုတညှးသော အာဏာပိုငှ အဖှဲ့ အစညှးကှီးဖှဈသည့ှ နိုငငှံတောှ သံဃမဟာနာယက အဖှဲ့ကှီးကလညှး ထုတပှှနခှကှှ တဈစောငကှို ထုတပှှနခှဲ့သညှ။

“မဘသအဖှဲ့ကို သံဃာ့အဖှဲ့အစညှး အခှခေံစညှးမဉှှး လုပထှုံးလုပနှညှးနှင့ှ ညီညှတသှည့ှ အဖှဲ့အစညှးကှီး ဖှဈသညဟှု ဖောပှှခှငှးမှာလညှး လုံးဝ (လုံးဝ) မဟုတပှါ” ဟု ပါရှိသညှ။

ယငှးအပှငှ မဘသအဖှဲ့၏ ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးတို့သညှ ၂၀၁၃ ခုနှဈတှငှ ကငှှးပခဲ့သည့ှ ဂိုဏှးပေါငှးစုံ သံဃာ့ညီလာခံကှီးမှ ပေါကဖှှားလာသည့အှဖှဲ့ ဖှဈသညဆှိုသည့ှ အခကှကှိုလညှး မဟနက တဈပါတညှး ငှငှးဆိုခဲ့သညှ။

ဆိုလိုသညကှ မဘသအဖှဲ့ကို နိုငငှံတောှ သံဃာ့မဟာနာယကအဖှဲ့ကှီးက အသိအမှတှ မပှုခှငှးပငှ။ မဟနအနနှငှေ့ မဘသဆိုသည့ှ အမညနှာမကိုပငှ ခေါဝှေါသှုံးစှဲခဲ့ခှငှး မပှုကှောငှး ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးတို့၏ ထုတပှှနခှကှတှှငှ ဖောပှှထားသညှ။

အဆိုပါ ထုတပှှနခှကှသှညှ မဘသအဖှဲ့အား အရှိုကကှို ထိစခှငှေး ဖှဈသညှ။

မဘသကို ၂၀၁၃ ခုနှဈ ဇှနလှအတှငှးက ဖှဲ့စညှးခဲ့ခှငှး ဖှဈသညှ။ ဖှဲ့စညှးစဉကှ အဖှဲ့၏ ရညရှှယခှကှမှှာ အောကပှါအတိုငှး ဖှဈသညှ။

အမှိုးဘာသာ၊ သာသနာ စောင့ရှှောကရှေးအတှကှ သကသှကသှာ ဖှဈသည့ှ ရဟနှးရှငလှူ ပှညသှူမှား ပါဝငသှော အဖှဲ့အစညှးသာ ဖှဈစရနှေ၊ အမှိုးဘာသာ၊ သာသနာ စောင့ရှှောကရှေး လုပငှနှးမှား၌ နိုငငှံတောအှစိုးရနှင့ှ နိုငငှံတောှ သံဃမဟာနာယက အဖှဲ့ကှီးအား စှမှးနိုငသှလောကှ ပံ့ပိုးကူညီသှားရနဟှူ၍ ဖှဈသညှ။

ယငှးအကှောငှးကိုလညှး ဥကကှဋဌှ ဆရာတောဖှှဈသည့ှ အငှးစိနှ ရှာမပရိယတတှိ စာသငတှိုကှ ဆရာတောှ အရှငတှိလောကာ ဘိဝံသကမဟန ဥကကှဋဌှ ဆရာတောဘှုရားကှီးထံသို့ လှှောကထှားဖူးသညှ။

သို့သောှ ဖှဲ့စညှးစကပငှ ထိုစဉကှ အာဏာရ ပှညထှောငစှုကှံ့ခိုငရှေးနှင့ှ ဖှံ့ဖှိုးရေးပါတီနှင့ှ နီးကပမှှု ရှိခဲ့ခှငှးကှောင့ှ နိုငငှံရေး ရညရှှယခှကှဖှှင့ှ ဖှဲ့စညှးကှောငှး လူအမှားက ရှုမှငသှညှ။ မဘသအဖှဲ့ကို ပှညထှောငစှုကှံ့ခိုငရှေးနှင့ှ ဖှံ့ဖှိုးရေးပါတီက အထောကအှပံ့ ပေးထားပှီး အပှနအှလှနအှားဖှင့ှ ရှေးကောကပှှဲတှငှ ယငှးပါတီကို မဲပေးရနှ မဲဆှယပှေးရမညှ ဖှဈကှောငှး မကှေးကှောငှးတိုကှ ဆရာတောှ ဦးပါမောကခှက ရှေးကောကပှှဲမတိုငမှီက ထုတဖှောပှှောဆိုခဲ့သညှ။

အမှနတှကယတှှငလှညှး ရှေးကောကပှှဲကာလ အတှငှးက မဘသအဖှဲ့ဝငှ ရဟနှးတောအှခှို့က အမှိုးသားဒီမိုကရစေီအဖှဲ့ခှုပပှါတီ (NLD) ကို မဲမပေးရနှ လှုံ့ဆောခှဲ့သညှ။

ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညသှညှ အမှိုးဘာသာ စောင့ရှှောကကှာကှယရှေး အားနညှးလှနှးသညဟှု ဦးဝီရသူက ဝဖနခှေဲ့သလို အစှနှးရောကှ ဘုနှးတောကှှီးအခှို့က အခှခေံဥပဒေ ပုဒမှ ၅၉ (စ) ကို ပှငဆှငရှနှ အဆိုပှုမှုကိုလညှး ဆန့ကှငှခှဲ့သညှ။ ယငှးကို ကှည့ခှှငှးအားဖှင့ှ အစှနှးရောကှ ဘုနှးတောကှှီးအခှို့မှာ အသှငပှှောငှး စဈအစိုးရအဖှဲ့မှ စဈခေါငှးဆောငဟှောငှးမှား အတှကှ အဖိုးတနှ နိုငငှံရေး မဟာမိတသှဖှယှ ဖှဈလာခဲ့ကှောငှး နိုငငှံရေး သုတသေီတဈဦး ဖှဈသူ ဦးမငှးဇငကှ ၂၀၁၄ ခုနှဈ ကတညှးက ထောကပှှပှောဆိုခဲ့သညှ။

မဘသ အနနှငှေ့ လူ့အခှင့အှရေးနှင့ှ ဒီမိုကရစေီအရေး သမားမှားနှင့လှညှး အစဉတှစိုကှ ပဋိပကခှမှား ရှိခဲ့ပှီး မှနမှာ့လူမှုအသိုငှးအဝိုငှးကို လှုပခှါစခေဲ့သော အမှိုးစောင့ှ ဥပဒေ ပေါပှေါကရှေး အတှကလှညှး ဦးစီးဦးဆောငပှှု လှုပရှှားခဲ့သညှ။

ဘာသာရေး အစှနှးရောကသှည့ှ အပှုအမူနှင့ှ အပှောအဆိုမှားကိုလညှး အဖှဲ့ဝငှ ရဟနှးတောမှှားက မကှာခဏ ပှုမူပှောဆိုခဲ့သညှ။

ဘိုးဘှားပိုငှ လယယှာမှနှငှေ့ အိမှ၊ ခှံ၊ မှမှေားကို ဘာသာခှားမှားသို့ မရောငှးခရှေး၊ ဘာသာခှားမှားထံတှငှ ဈေးဝယခှှငှး မပှုရေး၊ အမှိုးသမီးမှားကို ဘာသာခှား အမှိုးသားမှားနှင့ှ ထိမှးမှားလကထှပခှှငှး မပှုရေး စသညှ လှုပရှှားမှုမှားကို အဖှဲ့အတှငှး ပှောဆိုစညှးရုံးခဲ့သညှ။

၂၀၁၅ ခုနှဈတှငှ ပှုလုပခှဲ့သည့ှ မဘသ၏ ဒုတိယအကှိမှ နှဈပတလှညှ ညီလာခံတှငှ ဒုတိယဥကကှဋဌှ ဆရာတောကှ အောကပှါအတိုငှးပငှ သှဝါဒပေး မိန့ကှှားခဲ့သညှ။

“အဲဒီစညှးကမှးခကှတှှဟော အငမှတနမှှ အောငမှှငပှါတယှ ဘုရား၊ အခုဘာသာခှားတှေ ဘာပှောလာလဲ၊ ပိုကဆှံရှိတယှ၊ မှဝယလှေို့ မရဘူး၊ လုပငှနှး ဘယလှိုတိုးခှဲ့မလဲ၊ ဒီအခကအှခဲတှေ သူတို့ အမှားကှီး ကှုံတှေ့ရပါတယှ။ ဝယပှှီဆိုရငလှညှး တပည့တှောတှို့ မဘသအဖှဲ့က မနဘေူး၊ တားတယှ၊ ကန့ကှှကတှယှ၊ တားတယှ။ ကန့ကှှကလှိုကတှယဆှိုရငှ သူတို့ ဝယလှို့ မဖှဈတော့ဘူး။ ဝယပှှီးသားကိုလညှး နလေို့မရအောငှ တားတယှ၊ နခှငေ့မှရဘူး။ ဒါတှဟော ရပတှိုငှးရပတှိုငှး ရှာတိုငှးရှာတိုငှး၊ မှို့တိုငှးမှို့တိုငှး လုပသှင့တှဲ့ အလုပတှှပေါ ဘုရား”

ထငရှှားသည့ှ အမှိုးသားရေးဝါဒီ ဆရာတောတှဈပါး ဖှဈသူ ဦးဝီရသူဆိုလှှငှ ကုလသမဂဂှ လူ့အခှင့အှရေး ကိုယစှားလှယှ မဈစရနဟှီးလီကို ‘ပှည့တှနဆှာမ’ အဖှဈ လူသိရှငကှှား ဆဲရေးခဲ့သညှ။
သို့သောှ ဦးသိနှးစိနအှစိုးရက ယငှးအပှုအမူမှားကို မကှကှှယပှှုခဲ့သညှ။

မှနမှာပှညှ၏ အကှီးမားဆုံး ဒီမိုကရစေီ အငအှားစု ဖှဈသည့ှ အမှိုးသားဒီမိုကရစေီအဖှဲ့ခှုပှ (NLD) နှင့ှ မဘသတို့အကှား ယငှးအခှိနကှတညှးက မကှလညမှှေုမှား ရှိခဲ့ခှငှး ဖှဈသညှ။

NLD အနနှငှေ့ မဘသကို ထောကခှံခှငှး မပှုခဲ့သလို လှှတတှောတှှငှး တငသှှငှးလာသော မှိုးစောင့ှဥပဒမှေားကို ထိုစဉကှ လှှတတှောတှှငှးရှိ ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှး၏ အမတအှားလုံး ကန့ကှှကမှဲပေးခဲ့သညှ။ ယငှးကတဈဆင့ှ NLD မှာ မဘသအဖှဲ့၏ ရနသှူသဖှယှ ဖှဈလာပှီး ရှေးကောကပှှဲအထိ ဇာတကှှောငှးဆကခှဲ့ခှငှး ဖှဈသညှ။

မဘသ၏ အနတှရာယကှို ကှောကရှှံ့၍ ရှေးကောကပှှဲတှငှ မှတဆှလငှ အမတလှောငှး တဈယောကတှလမှှေ မရှေးခယှခှဲ့ဟု NLD ခေါငှးဆောငှ ဦးဝငှးထိနကှ ရှေးကောကပှှဲကှို ကာလတှငှ ပှင့ပှှင့လှငှးလငှးပငှ ပှောဆိုခဲ့သညှ။ မှတဆှလငှ အမတလှောငှးကို ရှေးခယှခှှငှးကှောင့ှ ရှေးကောကပှှဲတှငှ အနိုငမှဲမှား လှော့နညှးမညကှို စိုးရိမကှှောငှး သူက ဆိုသညှ။

၂၀၁၅ ရှေးကောကပှှဲတှငှ NLD တောငပှှိုငကှမှးပှို အနိုငရှရှိခဲ့ပှီး နောကပှိုငှးတှငလှညှး မဘသအဖှဲ့ အနနှငှေ့ အရှိနတှန့သှှားခှငှး မရှိပေ။

ရှှတေိဂုံစတေီတောှ ခှရငှေးတှငှ ဈေးရောငှးခနှသညှေ့ ဘာသာခှား အမှိုးသားတဈဦးကို နရောမှ ဖယရှှားခဲ့သည့ှ လုပဆှောငမှှုမှိုးကိုလညှး လုပဆှောငခှဲ့သလို တရားရေး ကိဈစမှားတှငလှညှး အဖှဲ့ဝငှ ရဟနှးတောအှခှို့က ဝငရှောကစှှကဖှကခှဲ့သည့ှ ဖှဈရပမှှားလညှး ရှိခဲ့သညှ။

ဦးဝီရသူကလညှး သူ၏ လူမှုကှနရှကှ Facebook စာမကှနှှာမှတဈဆင့ှ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှို ဆကတှိုကှ တိုကခှိုကခှဲ့သလို အငှငှးပှားဖှယရှာ စကားလုံးမှားဖှင့ှ အခှားဘာသာဝငှ (အထူးသဖှင့ှ အဈစလာမှ ဘာသာဝငှ) မှားအပေါှ တိုကခှိုကခှဲ့သညှ။

ယငှးသို့သော အခှိနတှှငှ ရနကှုနတှိုငှးဒသကှေီး ဝနကှှီးခှုပှ ဦးဖှိုးမငှးသိနှးက မဘသအဖှဲ့ မလိုအပဟှု ထုတဖှောပှှောဆိုလိုကခှှငှး ဖှဈသညှ။

မဟနအဖှဲ့ကှီး၏ ထုတပှှနကှှညောမှုနှင့ပှငှ ဇာတလှမှးသညှ အဆုံးမသတသှေးပါ။ ယငှး၏ နောကဆှကတှှဲအဖှဈ မဘသအဖှဲ့ ဆကလှကတှညရှှိရေး၊ မရှိရေး အထိပါ ခရီးရောကခှဲ့သညှ။

မဟနအဖှဲ့ကှီး ထုတပှှနမှှု နောကပှိုငှးတှငှ မဘသအဖှဲ့ကလညှး ကှညောခကှှ နောကတှဈစောငကှို ထပမှံထုတပှှနခှဲ့သညှ။ ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးတို့သညှ သံဃာ့အဖှဲ့အစညှး မဟုတဘှဲ အမှိုးဘာသာ၊ သာသနာဆိုငရှာ လိုအပသှညမှှားကို ဆောငရှှကနှိုငရှနှ ရဟနှးပုဂဂှိုလှ၊ လူပုဂဂှိုလမှှား စုပေါငှးဖှဲ့စညှးထားသည့ှ ‘သာသနာပှု အဖှဲ့အစညှးကှီး’ ဖှဈသညဟှု ဆိုသညှ။

ယငှးအပှငှ ၂၀၀၈ ခုနှဈ အခှခေံဥပဒေ ပုဒမှ ၃၅၄ နှင့ှ ၂၀၁၄ ခုနှဈ ပှညထှောငစှုလှှတတှောှ ဥပဒအမှတှေ ၃၁၊ အသငှးအဖှဲ့မှား မှတပှုံတငခှှငှးဆိုငရှာ နညှးဥပဒနှငှေ့ ညီညှတသှည့ှ အဖှဲ့အစညှးဖှဈကှောငှး ထုတပှှနခှကှတှှငှ ဖောပှှခဲ့သညှ။

ယခငထှုတပှှနခှကှတှှငှ ပါရှိသည့ှ ဂိုဏှးပေါငှးစုံ သံဃာ့ညီလာခံကှီးမှ ပေါကဖှှားလာခှငှး၊ သံဃနာယက လကစှှဲပါ သံဃအဖှဲ့အစညှး အခှခေံစညှးမဉှှး (သံ/စညှး) လုပထှုံး လုပနှညှးမှားနှင့လှညှး ညီညှတသှညဆှိုသည့ှ အခကှတှို့ကို အသုံးမပှုတော့ပေ။ သို့သောှ ယခငကှ ယငှးသို့ သုံးနှုနှးပှောဆိုခဲ့ခှငှးနှင့ှ ပတသှကှ၍ ပှနလှညှးမဖှရှငှေးတော့ပေ။

မဘသအဖှဲ့ကှီးသညှ တိုငှးရငှးသား စညှးလုံးညီညှတရှေး၊ အမှိုးသားရငကှှားစေ့ရေး၊ ဗုဒဓှသာသနာ စညပှငထှှနှးကားစရေေးတို့ အတှကှ ပှညသှူ့အကှိုးပှု လုပငှနှးမှားကို စှမှးနိုငသှမှှ ကှိုးစားအားထုတခှဲ့ကှောငှး လသေံအတနအှသင့ှ ပှောငှးကာ ထုတပှှနခှကှတှှငှ ဖောပှှခဲ့သညှ။

ယငှးအပှငှ မဘသအဖှဲ့ဝငှ ရဟနှးရှငလှူ ပှညသှူမှားအနဖှငှေ့ နိုငငှံတောှ သံဃမဟာနာယက ဆရာတောကှှီးမှားအား မပှဈမှားကှဘဲ မိမိတို့ လုပဆှောငနှကှေ အမှိုးဘာသာ သာသနာ စောင့ရှှောကရှေး လုပငှနှးမှားကို စိတအှေးခမှှးသာစှာ ဆကလှကဆှောငရှှကကှှရနဟှူ၍ တိုကတှှနှးထားသညှ။

မဟန ဆရာတောကှှီးမှား၏ ဆုံးဖှတခှကှသှညှ မှနကှနသှောကှောင့ှ တုံ့ပှနသှှားမညှ မဟုတဘှဲ မဘသအဖှဲ့ အနနှငှေ့ ပုံမှနအှတိုငှးသာ ဆကလှကလှုပဆှောငသှှားမညှ ဖှဈကှောငှး ဦးဆောငဆှရာတောတှဈပါး ဖှဈသည့ှ ဒေါကတှာအရှငသှောပါက မိန့ကှှားသညှ။

မဟန၏ ထုတပှှနမှှုအပှီး နောကတှဈရကတှှငပှငှ သာသနာရေးနှင့ှ ယဉကှှေးမှု ဝနကှှီးဌာနက ပှညထှောငစှုဝနကှှီး သူရဦးအောငကှို ယခုကဲ့သို့ ပှောဆိုသညှ။
“ဒီမိုကရစေီကို နောကပှှနသှှားလိုတဲ့၊ အာဏာရှငစှနဈကို အသကသှှငှးလိုတဲ့ လူပုဂဂှိုလတှဈစု တဈဖှဲ့ရဲ့ လကကှိုငတှုတှ အဖှဈနဲ့ အသုံးခခှှငှး မခံဘူး ဆိုရငတှော့ ဒါ ရရှညရှပတှညနှေိုငမှယ့ှ လူမှုရေး၊ အမှိုးသားရေးအဖှဲ့ တဈဖှဲ့ အဖှဈနဲ့ ရပတှညနှိုငမှယလှို့ ယုံကှညပှါတယှ”

ယငှးအပှငှ ဘာသာတဈခုနှင့တှဈခု အကှား မုနှးတီးစမညှေ့ အမုနှးစကားမှားကိုလညှး မပှောဆိုရနှ လိုလိမ့မှညဖှှဈကှောငှး ဝနကှှီးက ဆိုသညှ။

သို့ဆိုလှှငှ ၂၀၀၈ အခှခေံဥပဒပေါ လှတလှပစှှာ အသငှးအပငှး ဖှဲ့စညှးခှင့နှှင့အှညီ ဆကလှကရှပတှညနှိုငမှညဟှု ဆိုသညှ။

“တညငှှိမအှေးခမှှးဖို့ နိုငငှံတောကှ ကှိုးပမှးနခှေိနမှှာ ဘာသာရေးကို အကှောငှးပှုပှီး ဘာသာတဈခုနဲ့ တဈခု လူမှိုးတဈခုနဲ့ တဈခုကှားမှာ ပဋိပကခှ ဖှဈအောငှ အမုနှးစကားဖှန့မှယှ ဆိုရငှ မဘသရဲ့ အဖှဲ့ကှီးရဲ့ အနာဂတကှ တဈမှိုးတဈဖုံ ဖှဈသှားနိုငပှါတယှ” ဟု ဝနကှှီးက ဆိုသညှ။

မဘသအဖှဲ့ကှီးသညှ အကှီးမားဆုံး သံဃာ့အဖှဲ့အစညှးကှီး၏ ထောကခှံမှုကို မခံရတော့ခှိနအှတှငှ မဘသအဖှဲ့အတှငှး ထငရှှားသည့ှ ဆရာတောှ ဦးဝီရသူကမူ တဈကိုယတှောှ ဆကလှကလှှုပရှှားမည့ှ အရိပယှောငပှှလာသညှ။

၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှး၏ တဈကိုယတှောှ သဘောထား ကှညောခကှကှို ဇူလိုငလှ ၁၃ ရကနှေ့က ထုတပှှနလှိုကခှှငှး ဖှဈသညှ။

နိုငငှံတောှ သံဃမဟာနာယက ဆရာတောကှှီးမှားသညှ နိုငငှံတောအှစိုးရ သာသနာရေး ဝနကှှီးဌာန၏ အစိတအှပိုငှးတဈခု ဖှဈသည့ှ အလှှောကှ အစိုးရ အစဉအှဆကှ၏ သဘောထားအတိုငှး ဆောငရှှကရှခှငှး ဖှဈသောကှောင့ှ ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးအဖှဲ့၏ ကှညောခကှအှပေါှ အထူးတလညှ ခံစားဖှယရှာ မဟုတကှှောငှး ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှး၏ တဈဦးတညှး သဘောထားကို ထုတပှှနခှဲ့သညှ။

၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးအနနှငှေ့ အစိုးရက ရနသှူတောှ နံပါတတှဈအဖှဈ သဘောထားကာ ဆကလှကရှနရှှာမညှ ဆိုပါကလညှး အမှိုးသားရေးကို ဆကလှကလှုပဆှောငသှှားမညဟှု ဆိုသညှ။

၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးအနနှငှေ့ ယခငကှလညှး (၁၉၉၇ ခုနှဈမှ ၂၀၀၃ ခုနှဈ အကဉှှးမကမှီအထိ) အမှိုးသားရေး လှုပရှှားမှုမှားကို တဈကိုယတှောှ ဆောငရှှကခှဲ့သူ ဖှဈပှီး ၂၀၁၂ ခုနှဈ (အကဉှှးထောငမှှ လှတမှှောကလှာခှိနှ) တှငလှညှး တဈကိုယတှောှ အဖှဈသာ လှုပရှှားခဲ့ကှောငှး ဖောပှှထားသညှ။

ဦးဝီရသူ အနနှငှေ့ အဆိုပါ ထုတပှှနခှကှတှှငှ နိုငငှံတောှ အတိုငပှငခှံပုဂဂှိုလှ ဒေါအှောငဆှနှးစုကှညကှို ‘အမှိုးသမီး အာဏာရှငှ’ အဖှဈပငှ သုံးနှုနှးခဲ့သညှ။

မှနမှာပှညသှညှ ထရဝေါဒ သာသနာတောှ၏ နောကဆှုံးခံတပှ ဖှဈသကဲ့သို့ မဘသအဖှဲ့ကှီးသညှ နောကဆှုံးခံတပှ၏ ရှေ့တနှးတပမှှူးမှား ဖှဈသည့ှ အားလှောစှှာ လှခှကခှညှေှးကနှှ အလံမလှဲ စိတဓှာတဖှှင့ှ နောကဆှုံးထှကသှကအှထိ ဓမမှဝိနယ ဥပဒဘေောငှ အတှငှးမှ ခုခံကာကှယသှှားမညဟှု ဦးဝီရသူက ဆိုသညှ။

အဖှဲ့ဝငတှခှို့၏ အစှနှးရောကှ ပှောဆိုမှုမှားသညှ တဈဦးခငှှး သဘောထားသာ ဖှဈပှီး ဥပဒနှငေ့အှညီ အရေးယူနိုငကှှောငှး ဒေါကတှာအရှငသှောပါကက ထပမှံမိန့ကှှားသညှ။
“ဘုနှးဘုနှးတို့ မူဝါဒ မဟုတဘှဲ ကာယံကံရှငရှဲ့ တဈဦးပုဂဂှလ ပှောတာကို လှတလှပစှှာ ကှဲလှဲခှင့ှ ရှိနတယှေ။ ဒါကို ကိုယစှားပှုပှီး အပှဈပှော တိုကခှိုကတှာတှေ ရှိကောငှးရှိမယှ။ ပှောတဲ့သူက ကိုယ့ကှံကှမမှာနဲ့ ကိုယပှဲ”

လကတှလောတှငှ ကုလသမဂဂှ လူ့အခှင့အှရေး ကိုယစှားလှယကှို ညဈညမှးစှာ ဆဲရေးမှုဖှင့ှ ဦးဝီရသူကို တရားစှဲဆိုနိုငရှနှ လူတဈဦးက တာမှမှေို့နယှ ရဲစခနှးတှငှ အမှုဖှင့သှည့ှ ကိဈစတဈခု ဖှဈပှားခဲ့သညှ။ မဘသ၏ အကနှှင့အှတူ ဦးဝီရသူပါ ကံကှမမှာ တူပှီလော။

မဟနအဖှဲ့က သံဃအဖှဲ့အစညှး မဟုတကှှောငှး ထုတပှှနကှှညောလိုကခှှငှးကှောင့ှ မဘသသညှ သာမနအှရပဘှကှ အဖှဲ့အစညှးတဈခု ဖှဈသှားပှီး အစိုးရအနနှငှေ့ ကိုငတှှယရှ ပို၍လှယကှူသှားစကှေောငှး ရှမှးတိုငှးရငှးသားမှား တိုးတကရှေးပါတီ (SNDP) မှ လှှတတှောကှိုယစှားလှယဟှောငှး ဖှဈသူ ဦးရဲထှနှးက သုံးသပသှညှ။

ယငှးကှောင့ှ အဆိုပါ အဖှဲ့ဝငမှှား၏ ဥပဒနှငှေ့ မညီသည့ှ ပှောဆိုမှုမှား၊ လုပရှပမှှား အတှကလှညှး အရေးယူနိုငလှိမ့မှညှ ဖှဈကှောငှး ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးက ဆိုသညှ။
“နဂိုကတော့ ဥပဒေ ခှိုးဖောကရှငလှညှး လူတှကေ မထိပါးရဲဘူး၊ သှဇာအာဏာကှီးတယှ” ဟု ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးက ဆိုသညှ။

ယခငအှစိုးရ လကထှကကှ မကှကှှယပှှုထားခှငှးကှောင့ှ နိုငငှံတကာ၏ အမှငတှှငှ အစှနှးရောကှ ဗုဒဓှဘာသာအဖှဲ့ဟု ရှုမှငခှှငှး ခံရကှောငှး ဦးရဲထှနှးက ဆိုသညှ။ လကရှှိအစိုးရအနနှငှေ့ ဥပဒေ ခှိုးဖောကမှှုမှားကို ခှင့မှပှုတော့သင့ကှှောငှး ၎င်းငျးငြးငွးငှးငှးငှးငှးငှးက ထပလှောငှးပှောဆိုသညှ။
“အဲဒီလို လုပလှိုကလှို့ ရှိရငတှော့ ငှိမသှှားတဲ့ အတှကကှှောင့ှ ကမဘှာ့အလယမှှာ ဗုဒဓှဘာသာ ပုံရိပကှလညှး ပှနတှကလှာမှာပေါ့”

မဘသမှာ ယခငှ တပမှတောအှစိုးရ ခေါငှးမာဂိုဏှးသားအခှို့က ဒီမိုကရစေီအရေး အားပှော့ရနှ အသုံးခသှော လကကှိုငတှုတအှဖှဲ့ အဖှဈပငှ ပှညတှှငှးနှင့ှ နိုငငှံတကာက စှပစှှဲမှုမှား ရှိခဲ့သညှ။

၂၀၁၄ ခုနှဈက East-West Center က ထုတဝှသေော Democratization, Nationalism and Communal Violence စာတမှးတှငှ မှနမှာနိုငငှံတှငှ ဖှဈပှားနသေော ဗုဒဓှဘာသာ အမညတှပှ အမှိုးသားရေးနှင့ှ အမုနှးတရား ဖှန့ဝှရေေး လှုပရှှားမှုမှားကှောင့ှ မှနမှာ့ဒီမိုကရစေီ ပှုပှငပှှောငှးလဲရေးကို အကဘှကသှို့ ရောကသှှားစနေိုငကှှောငှး သတိပေး ရေးသားထားသညှ။

ယခုကဲ့သို့ မဘသ၏ အားပှော့ခှိနှ အစပှိုးလာခှငှး၊ အစှနှးရောကှ အမှိုးသားရေး လှုပရှှားမှု အားလှော့လာခှငှးသညှ မှနမှာ့ဒီမိုကရစေီခရီး ပိုအားကောငှးလာစမညလှေော။

မဟန၏ ကှညောခကှကှို အပှတထှောကခှံသညှ ဆိုသော အမှိုးသားဒီမိုကရစေီအဖှဲ့ခှုပှ ခေါငှးဆောငတှဈဦးဖှဈသူ ဦးဝငှးထိနကှ အောကပှါအတိုငှး မှတခှကှပှေးသညှ။ 
“အခုအထိကတော့ မှှောလှင့ခှကှှ အမှားကှီးထားလို့ရပှီ”

သို့သောှ ဦးဝငှးထိနှ အဆိုအရ နောကထှပှ ခလုတကှနသှငှးတဈခုမှာ အခှခေံဥပဒေ ပှောငှးလဲရေး။ ခရီးမှာ မဆုံးသေးပေ။

The Voice